Plutarch z Aten
Plutarch z Aten (około 350-430 po Chrystusie) – grecki filozof i neoplatonik, nauczający w Atenach początku V-go wieku po Chr. Odtworzył tamtejszą Akademię i został jej kierownikiem. Pisał komentarze do pism Arystotelesa i Platona, uwypuklając doktryny łączące obu filozofów.
Życie [edytuj]
Był synem Nestoriusza, a ojcem Hieriusa i Asklepigenii, swoich kolegów ze szkoły. Pochodzenie neoplatonizmu w Atenach nie jest znane, lecz Plutarch jest ogólnie uznawany za odtworzyciela Akademii Platońskiej w jej neoplatońskiej postaci. Plutarch i jego następcy ("platońskie następstwo"[1]) uważali się za uczniów Jamblicha, a przez niego, za uczniów Porfiriusza i Plotyna. Wśród jego uczniów zalicza się Syrianosa, który po nim przejął następstwo jako kierownik szkoły, Proklosa, i Marinosa, biografa Proklosowego.
Filozofia [edytuj]
Główną zasadą Plutarcha było to, że studiowanie Arystotelesa musi poprzedzać studium Platona i że studentów trzeba uczyć podstawowych punktów zgodnych między nimi. Z tymże celem na myśli napisał komentarz do Arystotelesa O duszy (De anima), uważany za najważniejszy przyczynek do literatury arystoteliańskej od czasów Aleksandra z Afrodyzji. Napisał też komentarz do Timajosa Platona. Za jego przykładem poszedł Syrianus i inni ze szkoły. Ten duch krytyczny osiągnął najwyższy lot w Proklosie, najzdolniejszym przedstawicielu synkretyzmu dni ostatnich.
Plutarch był znawcą wszelkich tradycji teurgicznych szkoły wierząc, jak i Jamblich, w możliwość osiągnięcia zjednoczenia z Bóstwem, stosując rytuały teurgiczne. Odmiennie od Aleksandryjczyków i od autorów wczesno-renesansowych utrzymywał, że dusza spętana w ciele więzami wyobraźni i odczuć, nie ginie wraz z cielesnymi nośnikami zmysłowymi.
W psychologii – wierząc, że rozum jest podstawą i podwaliną wszelkiej świadomości, umieścił jednak pomiędzy zmysłami i myślą – osobną władzę wyobraźni; jest ona różną od nich obu i przez to, jest ona czynnością duszy, podniecanej nieprzerwanymi wrażeniami. Innymi słowy, dostarcza wyobraźnia surowca działaniu rozumu. Rozum obecny jest w dzieciach jako niedziałająca potencjalność, a w dorosłych jako działająca na dane zmysłów i wyobraźni, a w swym czystym działaniu jest transcendentalną, czyli czystą inteligencją Boga.
Przypisy
Odniesienia [edytuj]
- Suda, Domninos, Hegias, Nikolaos, Odainathos, Proklos o Lukios.
- Marinus, Vita Procli, 12.
- Photius, Bibliotheca, 242.
- Andron, Cosmin (2008), "Ploutarchos of Athens",The Routledge Encyclopedia of Ancient Natural Scientists, eds. Georgia Irby-Massie and Paul Keyser, Routledge.
