Politologia

Z Wikipedii

Politologia albo nauki polityczne (ang. political science, franc. sciences politiques) to jedna z nauk społecznych, zajmująca się polityką rozumianą jako całokształt działalności związanej ze sprawowaniem władzy politycznej, jej funkcją i rolą w życiu społecznym, teorią jej organizacji, funkcjami i charakterem państwa i międzynarodowych organizacji politycznych.

Trzy najważniejsze pojęcia albo kategorie badawcze politologii to władza, państwo i polityka.

Nauki polityczne mają przede wszystkim znaczenie teoretyczne, przyczyniając się do rozwoju nauki w swej dziedzinie i w dziedzinach pokrewnych. Mają jednak także znaczenie praktyczne, dostarczając analiz zarówno rządzącym jak i rządzonym. Politolodzy pełnią wtedy rolę ekspertów, doradzając rządom i partiom politycznym.

W Polsce długo istniało rozróżnienie na nauki polityczne (zajmujące się polityką), takie jak nauka o państwie, ekonomia polityczna, historia polityczna, historia myśli społecznej, socjologia stosunków politycznych, polityka społeczna, geografia polityczna oraz na naukę o polityce.

Badania nauk politycznych mają charakter interdyscyplinarny i widoczne jest w nich nastawienie na integrację z innymi dyscyplinami^[1], przede wszystkim z socjologią, psychologią, prawem.

[edytuj] Studia politologiczne

W Polsce prowadzone są studia politologiczne na następujących kierunkach:

• politologia (nauki polityczne)
• stosunki międzynarodowe
• polityka społeczna
• europeistyka
• bezpieczeństwo wewnętrzne
• dziennikarstwo

Niektóre uczelnie łączą te kierunki lub je uszczegółowiają (na przykład europeistyka wschodnioeuropejska). Jako specjalizacja występuje marketing polityczny.

[edytuj] Lista problemów badawczych

Jedną z najbardziej znanych prób określenia, czym zajmują się nauki polityczne jest lista głównych zagadnień tej nauki, sporządzona przez ekspertów zebranych przez UNESCO w 1948 roku w Paryżu^[2]:

• Ogólna teoria polityczna
  • teoria polityczna
  • historia myśli politycznej
• Instytucje polityczne
  • konstytucja
  • władza centralna
  • władza regionalna i lokalna
  • administracja publiczna
  • funkcje ekonomiczne i społeczne rządu
  • instytucje polityczne porównawcze
• Partie, grupy i opinia publiczna
  • partie polityczne
  • grupy i stowarzyszenia
  • udział obywateli w zarządzaniu
  • opinia publiczna
• Stosunki międzynarodowe
  • polityka międzynarodowa
  • organizacje międzynarodowe
  • prawo międzynarodowe

W polskiej literaturze przyjmuje się podział na pięć działów nauki o polityce^[3]:

• teoria polityki
• systemy polityczne oraz ich funkcjonowanie
• ruchy i doktryny polityczne (historia i współczesność)
• współczesne stosunki międzynarodowe
• polityki szczegółowe (na przykład gospodarcza, społeczna, ekologiczna i inne

[edytuj] Krótka historia politologii

Kolebką rozważań nad polityką jest starożytna Grecja; zajmowali się nimi najwięksi filozofowie, między innymi Demokryt z Abdery, opowiadający się za demokratyczną formą rządów, Platon, będący teoretykiem państwa totalitarnego czy Arystoteles, który zwracał uwagę na konieczność lawirowania pomiędzy sprzecznymi interesami różnych grup społecznych.

W średniowieczu myśl polityczna w Europie rozwijana była głównie w obrębie ideologii chrześcijańskiej (na przykład Tomasz z Akwinu), choć istnieli również myśliciele niezależni od Kościoła (na przykład Marsyliusz z Padwy).

Przełomem w myśleniu o polityce stało się odrodzenie, szczególnie zaś doktryna Niccolò Machiavellego z jej centralną ideą "cel uświęca środki".

XVII i XVIII wiek to okres wielkich teoretyków państwa liberalnego (John Locke, Jean Jacques Rousseau) pozostających w stałym sporze z wcześniejszymi teoretykami "oświeconego absolutyzmu" (Thomas Hobbes - twórca koncepcji "wojny wszystkich ze wszystkimi", Charles Louis Montesqieu - autor koncepcji trójpodziału władzy). Podczas Wielkiej Rewolucji Francuskiej narodziły się istniejące do dziś główne ideologie polityczne (liberalizm, konserwatyzm, socjalizm).

Wiek XIX to początek krystalizowania się partii politycznych i rozwoju innych instytucji demokratycznych. Na ten wiek przypada również wyodrębnianie się politologii jako osobnej dyscypliny naukowej: od 1819 roku nauczano jej na niektórych francuskich uniwersytetach, w 1872 roku powstała w Paryżu École Libre de Science Politique, a w 1876 na Columbia University założono Graduate School of Political Science.

[edytuj] Politologia w Polsce

W Polsce politologia wyodrębniła się z innych nauk społecznych na początku XX wieku - w 1902 roku we Lwowie powstała Szkoła Nauk Politycznych. W okresie międzywojennym największą uczelnią politologiczną była Szkoła Nauk Politycznych w Krakowie.

Po II wojnie światowej nastąpiło daleko idące uzależnienie nauk politycznych od oficjalnej ideologii, spotęgowane po 1948 roku zlikwidowaniem politologii akademickiej i zastąpieniem jej tzw. naukowym socjalizmem i stalinowską wersją marksizmu.

Przywrócenie politologii, związane z postępującymi ewolucyjnie po Październiku 1956 roku procesami detotalitaryzacji, zapoczątkowało utworzenie w 1967 roku Instytutu Nauk Politycznych w Uniwersytecie Warszawskim. Pierwszy doktorat z politologii obroniono w tym Instytucie w 1971 roku, a habilitacje w połowie lat siedemdziesiątych dwudziestego wieku. W latach siedemdziesiątych powstawały politologiczne ośrodki dydaktyczne i badawcze w innych polskich uniwersytetach.

Współcześnie politologia jest w Polsce dyscypliną badaną i nauczaną w prawie wszystkich polskich uniwersytetach oraz w wielu humanistycznych uczelniach prywatnych.

Od 1957 roku istnieje Polskie Towarzystwo Nauk Politycznych (PTNP) będące członkiem-założycielem Międzynarodowego Towarzystwa Nauk Politycznych (IPSA).

[edytuj] Zobacz też

• marketing polityczny
• scena polityczna
• przegląd zagadnień z zakresu politologii
• metody w badaniach politologicznych

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

• Chodubski A., Wstęp do badań politologicznych, Gdańsk 2004.
• Chmaj M., Żmigrodzki M., Wprowadzenie do teorii polityki, Lublin 1996.
• Henryk Groszyk, Francuska koncepcja nauki politycznej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1968.
• Kazimierz Opałek, Zagadnienia teorii prawa i teorii polityki, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1983.
• Politologia w Polsce. Stan badań i perspektywy rozwojowe, pod red. T. Łoś-Nowak, Toruń-Wrocław 2008.
• Roskin M., Cord R., Mediros A., Johanes S., Wprowadzenie do nauk politycznych, Poznań 2001
• Ryszka F., Nauka o polityce, Warszawa 1984.
• Tansey D., Nauki polityczne, Poznań 1997.
• Wprowadzenie do nauki o państwie i polityce, pod red. B. Szmulika i M. Żmigrodzkiego, Lublin 2002.
• Zieliński E., Nauka o państwie i polityce, Warszawa 1999.
• Arkadiusz Żukowski, Politologia jako dyscyplina naukowa i kierunek kształcenia, Instytut Nauk Politycznych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, Olsztyn 2006.

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Politologia w katalogu Open Directory Project