Pyton żółtogłowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pyton żółtogłowy
Aspidites ramsayi[1]
(Macleay, 1882)
Pyton żółtogłowy
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada zauropsydy
Podgromada diapsydy
Rząd łuskonośne
Podrząd węże
Infrarząd Alethinophidia
Rodzina pytony
Rodzaj Aspidites
Gatunek pyton żółtogłowy
Synonimy
  • Aspidiotes ramsayi Macleay, 1882
  • Aspidites ramsayi Boulenger, 1893
  • Aspidites collaris Longman, 1913
  • Aspidites melanocephalus ramsayi Loveridge, 1934
  • Aspidites melanocephalus ramsayi Stull, 1935
  • Aspidites ramsayi Cogger, Cameron & Cogger, 1983
  • Aspidites collaris Wells & Wellington, 1984
  • Aspidites ramsayi Underwood & Stimson, 1993[2]
Podgatunki
  • Aspidites ramsayi ramsayi (Macleay 1882)[3]
  • Aspidites ramsayi panoptes Hoser 2001[3]
  • Aspidites ramsayi richardjonesii Hoser 2001[3]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 EN pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Występowanie pytona żółtogłowego
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Pyton żółtogłowy (Aspidites ramsayi) – gatunek australijskiego węża z rodziny pytonów. Występujący pospolicie w Australii Zachodniej, stał się krytycznie zagrożony w niektórych rejonach.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Jest to jeden z dwóch gatunków zaliczanych do australijskiego rodzaju Aspidites, zaliczanego do pytonów. Po angielsku określa się go nazwami Ramsay's python, Woma czy Sand python[5][6][1][7].

W obrębie gatunku wyróżnia się 3 podgatunki:

  • Aspidites ramsayi ramsayi (Macleay 1882)
  • Aspidites ramsayi panoptes Hoser 2001
  • Aspidites ramsayi richardjonesii Hoser 2001

Rzeczywista odrębność tych podgatunków, wyróżnionych przez Hosera, jest kwestionowana przez niektórych biologów, którzy twierdzą, że różnią się one jedynie zasięgiem występowania[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Dorosły osobnik mierzy 1,5-2,3 m długości. Odległość od czubka pyska do otworu odbytowego wynosi w tym drugim przypadku 2 metry.

Pyton żóltogłowy ma wąską głowę o małych oczach. Szerokie spłaszczone ciało zwęża się ku cienkiemu koniuszkowi ogona. Skórę pokrywają niewielkie gładkie łuski. Na grzbiecie pośrodku ciała układają się w 50-65 rzędów, na brzuchu występuje 280-315 łusek. Występuje niepodzielona łuska analna i 40-45 zwykle pojedynczych łusek subkaudalnych (na spodniej stronie ogona). Część spośród położonych z tyłu łusek subkaudalnych może dzielić się nieregularnie.

Aspidites ramsayi.jpg

Wąż jest koloru od bladobrązowego do prawie czarnego. W deseniu spotyka się barwę oliwkową, odcienie pomarańczu, różu i czerwieni otoczone ciemniejszym prążkowaniem lub moręgowaniem. Brzuch jest kremowy z żółtymi, brązowymi i różowymi plamkami. Łuski okolicy oczu są zwykle ciemniejsze od reszty głowy.

Aspidites nie posiada spotykanych u pytonów dołków zawierających termoreceptory. Opisywany gatunek przypomina z wyglądu Morelia spilota imbricata, nie posiada jednak tak jasnej szyi. Umaszczenie i upodobanie pewnych miejsc są przyczyną mylenia pytona żółtogłowego z jadowitym wężem Pseudonaja nuchalis[5].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Gad występuje w Australii na zachodzie i w centrum kraju: od Australii Zachodniej przez południowe Terytorium Północnei północną Australię Południową do południowego Queenslandu i północno-zachodniej Nowej Południowej Walii. Jednakże jego obszar występowania nie jest ciągły. Lokalizacja typowa to "blisko Forte Bourke" [Nowa Południowa Walia, Australia][2].

W południowo-zachodniej Australii zasięg gatunku rozciąga się od Zatoki Rekina na południe wzdłuż wybrzeża i w głąb lądu na wschód. Węża często spotykano na terenach piaszczystych. Zanotowano też istnienie zwierzęcia w regionach położonych bardziej na południe i wschód, aż do Wheatbelt[5].

Behawior i pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Wąż prowadzi zazwyczaj nocny tryb życia. Za dnia skrywa się w wydrążonych kłodach drewna lub w opadniętych liściach ściółki.

Pyton ten poluje na różnorodne kręgowce lądowe, jak małe ssaki, naziemne ptaki czy jaszczurki. Większość zdobyczy pada jego ofiarą w jamach, gdzie nie ma wystarczająco dużo miejsca, by objąć ofiarę wężowatymi splotami. Wobec tego wąż przyciska ją pętlą swego ciała do ściany jamy. Technika ta nie zabija zwierzęcia tak szybko, jak normalne duszenie, z którego to powodu wiele dorosłych pytonów żółtogłowych pokrytych jest bliznami po kontratakach broniących się gryzoni[8].

Choć nie gardzi ciepłokrwistą zdobyczą, gdy ma taką możliwość, Aspidites ramsayi poluje głównie na gady. Prawdopodobnie dlatego pyton czarnogłowy nie posiada charakterystycznych ukrytych w dołkach termoreceptorów, choć dysponuje równoważną strukturą zmysłową na łuskach rostralnych[9].

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Pyton żółtogłowy jest jajorodny: samica składa w jednym lęgu od 5 do 20 jaj. Następnie owija się wokół nich do czasu wyklucia. Okres inkubacji trwa od 2 do 3 miesięcy.

Status[edytuj | edytuj kod]

IUCN klasyfikuje pytona żółtogłowego jako gatunek zagrożony[4], aczkolwiek można też spotkać się z uznawaniem go za krytycznie zagrożony. Istnieją bowiem dowody, że redukcja liczebności populacji wyniosła ponad 50% w ciągu ostatnich dziesięciu lat lub 3 pokoleń. W 1996 mówiło się o dużym ryzyku wyginięcia na wolności.

Ogród zoologiczny w Adelaide koordynuje program rozmnażania gatunku w niewoli. Młode wypuszczane są w Arid Recovery Reserve w okolicy Roxby Downs.

Wiele populacji na południowym zachodzie od lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku weszło w stan krytycznego zagrożenia na skutek zmian w zagospodarowaniu ziemi. Ostry spadek liczebności udokumentowany od 1989 odegrał największą role w okolicach Wheatbelt[5].

W niewoli[edytuj | edytuj kod]

Uważany za bardziej aktywnego od większości innych pytonów, a także uległego i łatwego w hodowli węża, pyton żółtogłowy należy do gatunków poszukiwanych wśród zwierząt egzotycznych i gadów jako zwierząt domowych. Jest to jeden z najodporniejszych na niewolę pytonów. Zadowala się świeżo zabitymi gryzoniami. Choć zaliczany do gatunków zagrożonych (głównie z powodu destrukcji środowiska naturalnego), może rozmnażać się w niewoli.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Aspidites ramsayi w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 McDiarmid RW, Campbell JA, Touré T. 1999. Snake Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference, vol. 1. Herpetologists' League. 511 pp. ISBN 1-893777-00-6 (series). ISBN 1-893777-01-4 (volume).
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Aspidites ramsayi (MACLEAY, 1882) (ang.). The Reptile Database. [dostęp 2010-09-06].
  4. 4,0 4,1 Aspidites ramsayi. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Reptiles and Frogs in the Bush: Southwestern Australia. University of Western Australia Press, 2007, s. 237, 238. ISBN 9778 1 920694 74 6.
  6. Western Australian Reptile Species at Frank O'Connor's Birding Western Australia. 20.09.2007.
  7. Mehrtens JM. 1987. Living Snakes of the World in Color. New York: Sterling Publishers. 480 pp. ISBN 0-8069-6460-X.
  8. arkive.org
  9. 6th World Congress of Herpetology