Radiestezja

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Radiestezja (łac. radiatio – promieniowanie i gr. aesthesia – wrażliwość) – nieakademicka dziedzina badań nad (rzekomymi[1]) promieniowaniami. Istotą radiestezji jest ich wykrywanie przez radiestetę przy użyciu przyrządów takich jak różdżka, wahadło, a nawet bez żadnych narzędzi[potrzebne źródło]. Wykorzystuje się ją do wykrywania tzw. żył wodnych, minerałów i wielu innych obiektów. Termin radiestezji wprowadził w latach 30. XX wieku francuski radiesteta ksiądz Alexis Bouly (1865-1958)[2]. Technika radiestezji jest również znana jako rabdomancja albo różdżkarstwo[3].

Zjawiska badane przez radiestezję bywają zaliczane do zjawisk paranormalnych. W zdecydowanej większości krajów zachodnich oraz w środowisku naukowym radiestezja uznawana jest za pseudonaukę, a rzetelnie prowadzone badania naukowe wykazują, że radiesteci nie są w stanie odszukiwać ukrytych obiektów ze skutecznością większą, niż wynikałoby z czystego przypadku[4]. Są jednak nieliczne prace naukowe, w których twierdzenia radiestetów traktowane są całkiem poważnie[5].

Radiestezję często zalicza się do praktyk okultystycznych[6][7][8][9][10][11].

Zakres radiestezji[edytuj | edytuj kod]

Radiestezję zazwyczaj łączy się z poszukiwaniem ujęć wody i surowców naturalnych, łącznie z ciekami wodnymi występującymi w miejscu przeznaczonym do odpoczynku (np. pod sypialnią), jednakże wielu radiestetów pozwala sobie znacznie poszerzyć listę dziedzin, np. w medycynie (diagnozowanie osób + dobór leków)[12], kuchni(dobór odpow.pokarmu)[13], archeologii (poszukiwanie starych monet, grobowców), znajdywaniu osób zaginionych i w kryminalistyce, a także wykorzystywania wahadełka w biznesie (dobór pracowników). W przypadku wahadełka nie jest konieczna praca w terenie; można pracować z mapą lub fotografią osoby/przedmiotu jako świadka. Tego typu badania, w środowisku radiestetów, noszą nazwę teleradiestezji[14].

Historia radiestezji[15][edytuj | edytuj kod]

Najstarsze znane praktyki radiestezyjne miały miejsce w Chinach. Cesarz Wielki Yu (ok. 2200 p.n.e.) na niektórych ilustracjach przedstawiany jest z czymś w rodzaju różdżki w rękach. Różdżkę stosowano w Chinach przy poszukiwaniach wody podziemnej i złóż mineralnych. Nie stosowano jej natomiast do wyszukiwania korzystnych miejsc pod budowę domów, zdrowych miejsc do spania itp. Tymi zadaniami zajmowała się geomancja (feng shui), opierająca się na wieloletnich obserwacjach świata przyrody. Przed budową domu zlecano geomancie zbadanie, czy kształty i formy występujące w terenie sprzyjają gromadzeniu się życiodajnej bioenergii (ch’i). Badał on także, czy elementy otoczenia są ze sobą w harmonii.

W starożytnym Egipcie radiestezja była zajęciem tylko dla wtajemniczonych kapłanów. Znano tam wiele urządzeń radiestezyjnych wykorzystujących zjawisko oddziaływania kształtów oraz symboli. Krzyż egipski, sfinks, piramidy, a także liczne motywy zdobnicze emitowały – jak twierdzą współcześni radiesteci – promieniowanie radiestezyjne, zarówno lecznicze i pobudzające, jak i szkodliwe – w zależności od umiejscowienia lub ukierunkowania. Archeolodzy odnaleźli w Egipcie starożytny sprzęt radiestezyjny – najbardziej znane jest wahadło z piaskowca znalezione w sarkofagu w Dolinie Królów. Współcześni radiesteci cenią wahadła o takim kształcie, jako przydatne do pracy z biometrem i do badań teleradiestezyjnych.

Według zwolenników radiestezji w Biblii można znaleźć wiele informacji wskazujących na to, że na Bliskim Wschodzie wiedza radiestezyjna była znana i wykorzystywana w praktyce. Radiesteci spekulują, że słynna laska Mojżesza mogła być rodzajem różdżki radiestezyjnej. Przypuszczają, że wydarzenie z Refidim, gdzie nie było wody, a lud cierpiał z pragnienia, Mojżesz uderzył laską w skałę, z której wskutek tego wytrysnęło źródło – to w istocie opis praktyki radiestezyjnej.

Naukowe próby wyjaśnienia[edytuj | edytuj kod]

Naukowych prób wyjaśnienia radiestezji podjął się w Polsce zespół naukowców z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Prowadzone przez kilka lat[16] badania w żaden sposób nie potwierdziły by radiestezja miała cokolwiek wspólnego z nauką w jej obecnym rozumieniu[17][18][19].

Pewną próbą powiązania zjawisk opisywanych przez radiestezję z oddziaływaniami fizycznymi była koncepcja Lakhovsky’ego. George Lakhovsky (1869–1942) – fizyk, naukowiec, wykładowca na Uniwersytecie w Sorbonie badał promieniowanie elektromagnetyczne emitowane przez każdą komórkę na skutek procesów elektrochemicznych. Według Lakhovsky’ego radiesteta podczas przeprowadzania ekspertyz z poszukiwaniem obiektu (wody, metalu, osób zaginionych) jest w stanie wyczuć rezonans promieniowania emitowanego przez niego spowodowany oddziaływaniem z poszukiwanym obiektem[20][21][22][23].

Zdaniem niektórych naukowców, ruch różdżki spowodowany jest położeniem środka ciężkości poza punktami podparcia. Ten metastabilny układ jest wrażliwy na niedoskonałości mocowania (np. trzymanie w ręce).

Pozanaukowe próby wyjaśnienia[edytuj | edytuj kod]

Istnieją dwie teorie pozanaukowe usiłujące wyjaśnić funkcjonowanie zjawiska radiestezji: „fizyczna” i „mentalna”.

Metoda fizyczna zakłada, że rzekome żyły wodne wysyłają jakieś bliżej nieokreślone pionowe promieniowanie lub „wibrują” w specyficzny sposób odczuwalny dla niektórych ludzi. Promieniowanie to ma wpływać na układ nerwowy człowieka powodując drgania mięśni, a w efekcie ruch wahadełka czy różdżki. „Fizyczna” jest w tym wypadku tylko nazwą metody i nie oznacza to, że została ona potwierdzona przez współczesną naukę.

Teoria mentalna, inna próba wyjaśnienia działania radiestezji, zakłada, że jej skuteczność miałaby być związana z jedną z właściwości umysłu ludzkiego. Pogląd taki kwalifikuje się do analizy z punktu widzenia parapsychologii.

Doświadczenia mające potwierdzić radiestezję[edytuj | edytuj kod]

Eksperyment monachijski[edytuj | edytuj kod]

Najsłynniejszym eksperymentem mającym zweryfikować skuteczność radiestezji było doświadczenie przeprowadzone w Niemczech w Monachium w latach 1987–1988 (jego wyniki zostały opublikowane w 1989 r.). W teście wzięło udział ponad 500 radiestetów, spośród których wybrano najlepszych 43 do drugiej fazy testów. Druga faza testów była eksperymentem polegającym na umieszczeniu w stodole pod podłogą rury z wodą. Zadaniem różdżkarzy było wskazanie miejsca, w którym położona jest rura. Wyniki testów wskazywały, iż wyniki 37 spośród 43 poddanych testom osób nie kwalifikowały ich do miana radiestety. Niemniej pozostałe 6 osób osiągnęło wyniki dużo lepsze niż wynikające tylko z przypadku. W rezultacie autorzy eksperymentu uznali (w 1990 r.), iż fenomen radiestezji można uważać za doświadczalnie udowodniony („...a real core of dowser-phenomena can be regarded as empirically proven...”).

W 1995 r. Jim T. Enright przeanalizował dane eksperymentu monachijskiego i uznał, że wyniki tych 6 osób można interpretować tylko jako „statystyczne wahnięcie”, a co za tym idzie osoby te, pomimo iż osiągnęły ponadprzeciętne wyniki w trakcie eksperymentu, to są zgodne ze statystycznym rozkładem wskazującym na losowość przewidywań[24]. Prowadzone w późniejszych latach badania nie potwierdziły wyników z Monachium.

Istnieje krytyka eksperymentu monachijskiego ze strony środowiska radiestetów. Formę przeprowadzenia testu krytykuje m.in. zawodowy radiesteta, Stefan Siudalski, na łamach serwisu ezoterycznego[25]. Jednocześnie środowisko radiestetów nie przeprowadziło do tej pory żadnego przekonującego (z rygorami podwójnie ślepej próby) doświadczenia potwierdzającego różdżkarstwo.

Nagroda Jamesa Randiego[edytuj | edytuj kod]

Fundacja Jamesa Randiego (JREF) ufundowała nagrodę miliona dolarów dla osoby, która w kontrolowanych warunkach dowiedzie paranormalnych zdolności. Do najczęstszych prób zdobycia nagrody należy radiestezja. Do tej pory żadnemu radiestecie nie udało się wykazać żadnych zdolności wykrywania wody mogących stać się podstawą do wypłaty miliona dolarów nagrody[26].

Kościół Katolicki a radiestezja[edytuj | edytuj kod]

W Kościele Katolickim stosunek do radiestezji jest bardzo zróżnicowany –

od stanowiska skrajnie negatywnego[edytuj | edytuj kod]

  • Radiestezja zalicza się do okultyzmu, który jest religią szatana, jednym z najcięższych grzechów[27].

do stanowiska bardzo pozytywnego[edytuj | edytuj kod]

  • Zdaniem księdza arcybiskupa Bolesława Pylaka, zdolności radiestezyjne to dar Natury i trzeba go wykorzystywać (ale tylko do badania tego świata, a nie do badania zaświatów)[29]
  • Arcybiskup Salzburga, Karl Berg[30], w słowie wstępnym do książki Dobre Miejsce – Warunkiem zachowania zdrowia ciała, duszy i umysłu austriackiej radiestetki Kathe Bachler pisze:

polecam bez zastrzeżeń i jak najgoręcej – szczególnie dla wierzącyh chrześcijan – radiestezyjną działalność Pani Kathe Bachler, jak i lektury jej książek „Doświadczenia różdżkarki” oraz „Dobre miejsce”.

Zaznacza przy tym, że wszystko, co dobre może zostać nadużyte, więc Kościół przestrzega przed posługiwaniem się różdżką i wahadełkiem w eksperymentach okultystycznych.

Radiestezja w polskim orzecznictwie sądowym[edytuj | edytuj kod]

Problem wartości badań radiestezyjnych dla ustalenia faktów w postępowaniu sądowym był w roku 1985 przedmiotem rozpoznania Sądu Najwyższego. W uzasadnieniu do uchwały z dnia 30.10.1985 (sygn. akt SN III CZP 59/85) sąd uznał, że dowodowi z opinii biegłego radiestety nie można odmówić mocy dowodowej, a radiestezja nie powinna być w tym kontekście dyskryminowana. Sąd uzasadnił swoje stanowisko, wskazując:

  • na definicję słownikową wyrazu „radiestezja” – Słownik Języka Polskiego PWN definiował radiestezję jako naukę zajmującą się emisją jonów przez substancje nieradioaktywne;
  • na definicję legalną radiestezji – radiestezja została wskazana jako rodzaj rzemiosła w rozporządzeniu Ministra Handlu Wewnętrznego i Usług z dnia 23 kwietnia 1983 r. w sprawie oznaczania rodzajów rzemiosł, określenia uprawnień i kwalifikacji zawodowych wymaganych do ich wykonywania oraz pierwszeństwa kombatantów w uzyskiwaniu zezwoleń na wykonywanie rzemiosła[31] (symbol rzemiosła: 899 1).

W uzasadnieniu do uchwały Sąd Najwyższy nie powoływał się na piśmiennictwo naukowe.

W obecnym stanie prawnym radiestezji nie kwalifikuje się w Polsce jako rodzaju rzemiosła, lecz jako usługi osobiste nigdzie indziej nieklasyfikowane – zgodnie z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 kwietnia 2010 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy oraz jej stosowania[32] (kod zawodu: 516901). Jednakże treść § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych[33] stanowi, że biegłych powołuje się m.in. dla poszczególnych gałęzi [...] także innych umiejętności, więc dowód z opinii biegłego radiestety jest dopuszczalny.

Przypisy

  1. Twierdzenia radiestetów są przeważnie negowane przez współczesną naukę – zob. ciąg dalszy artykułu.
  2. L’abbé Bouly, curé d’Hardelot et « premier radiesthésiste du monde ».
  3. „Radiestezja.Nauka-Praktyka-Ochrona przed szkodliwym promieniowaniem” L.Matela.wyd.Kos Katowice 1996, ISBN 83-86757-40-X, s. 7.
  4. GWUP-Psi-Tests 2004: Keine Million Dollar für PSI-Fähigkeiten.
  5. Przykładem jest praca doktorska Jana Kasińskiego Studia rozpoznawcze w planowaniu przestrzennym ze szczególnym uwzględnieniem czynników naturalnych poprzez zastosowanie metod radiestezyjnych (Politechnika Wrocławska, 1985) Karta katalogowa publikacji.
  6. Decem praecepta Wittenbergensi populo praedicta, Marcin Luter.
  7. Michel Eugène Chevreul, De La Baguette Divinatoire du pendule dit explorateur at des table tournants au point de vue de l’histoire, de la critique, and de la méthode expérimentale, Paris, 1854. „Le père Gaspard Schott (jés.) considère l’usage de la baguette comme superstitieux ou plutôt diabolique, mais des renseignements qui lui furent donnés plus tard par des hommes qu’il considérait comme religieux et probe, lui firent dire dans une notation à ce passage, qu’il ne voudrait pas assurer que le demon fait toujours tourner la baguette.” (Physica Curiosa, 1662, lib. XII, cap. IV, pag. 1527). See facsimile on Google Books.
  8. Thomas Fiddick: Dowsing: With an Account of Some Original Experiments. Sheffield, United Kingdom: The Cornovia Press, 2011, s. 3. ISBN 978-0-9522064-8-4.
  9. dowsing. W: Encyclopedia Britannica [on-line]. [dostęp 2012-10-20].
  10. Artykuł „Quick Questions (1993)” na portalu www.newadvent.org. [dostęp 2012-10-20].
  11. O niebezpieczeństwach wschodu, New Age, ezoteryzmu, radiestezji, magnetyzmu, hipnozy. [dostęp 2012-10-20].
  12. Książka „Radiestezja” Jean-Lousis Crozier &Jacques Mandorla; ISBN 83-7311-620-6; strony 173–198.
  13. i radiestezja w świetle nauki Kościoła katolickiego.
  14. radiestety.
  15. Leszek Matela 'Radiestezja. Nauka, praktyka, ochrona przed szkodliwym promieniowaniem. s. 9-50, Katowice 1996, ISBN 83-86757-40-X. zob. też Historia radiestezji na stronie Cechu Bioenergoterapeutów, Radiestetów i innych rzemiosł paramedycznych w Poznaniu .
  16. Kalendarium badań nad zjawiskiem radiestezji przeprowadzonych w Zakładzie Nauczania Eksperymentu Fizycznego, Instytut Fizyki, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
  17. Wyniki tych badań, prowadzonych pod kierunkiem prof. Szydłowskiego oraz dr Kiszkowskiego, zostały opublikowane w książeczce P. Kiszkowski, „Co warto wiedzieć o radiestezji”, Wyd. Stella Maris, Gdańsk 1997.
  18. Obiektywność radiestezji, Uwagi do hasła „radiestezja” – prof. dr hab. Henryk Szydłowski.
  19. Wyniki tych badań zostały opublikowane w artykule P. Kiszkowski, H. Szydłowski, „Radiestezja a nauka” Wiedza i Życie nr 2/1999.
  20. http://perso.orange.es/ligiajohn/files/Georges%20Lakhovsky.pdf.
  21. Lakhovsky MWO.
  22. „The Secret of Life: Electricity, Radiation and Your Body”, G. Lakhovsky, ISBN 978-0-939482-08-5, ISBN 0-939482-08-8.
  23. B/018: L.E.Stefański, M.Komar – Od magii do psychotroniki, czyli ars magica.
  24. Testing Dowsing: The Failure of the Munich Experiments – strona w jęz. ang.
  25. „Często w dyskusjach powołują się ludzie, nawet z tytułami profesorów, na tzw. eksperyment Monachijski. Mianowicie, w stodole umieszczono przesuwającą się rurę z wodą niewidoczną dla radiestetów. Wyniki były negatywne. Uważam jednak, że wyniki musiały być negatywne, ponieważ w samym założeniu zasad eksperymentu był błąd logiczny. Przekrój rury musi być co najmniej pół metra, a tak naprawdę dopiero metrowe średnice sensownie się wykrywa. Tylko wyjątkowo daje się wykrywać wiele lat leżące w ziemi dreny. Jednak wtedy „dają” one szerokie – często kilkumetrowe zakłócenie, bo tak szeroko jest naruszona struktura wodna gruntu. Pytam więc: „dlaczego do eksperymentu nie wykorzystano znacznie tańszego, a o wiele bardziej sensownego sposobu, a mianowicie miejsc, gdzie pod ziemią są wprowadzone strumienie np. w Zakopanem?” Przecież tych strumieni nie widać, a zakłócenia radiestezyjne dokładnie odpowiadają tym, które stworzyła sama przyroda.” – Stefan Jerzy Siudalski, http://www.ndw.v.pl/art.php?nr=263.
  26. The Matter of Dowsing, Swift, Vol. 2, No. 3/4 January, 1999
  27. Portal katolicki ADONAI.PL

    Okultyzm jest religią szatana. Praktykowanie jego różnych form jest jednym z najcięższych grzechów, gdyż jest odrzuceniem pierwszego przykazania Dekalogu. Do okultyzmu zalicza się między innymi: leczenie przez bioenergoterapię, radiestezję, magiczne zaklęcia, spirytyzm, stosowanie hipnozy, transy dla postawienia diagnozy czy leczenia, jak również znachorstwo, wróżbiarstwo, astrologię, jasnowidztwo, chiromancję, karty tarota lub inne podobne metody odkrywania przyszłości, wschodnie sztuki walki, medytacje wschodnie, jogę, wiarę w horoskopy, amulety, pierścienie Atlantów itp.

  28. Wykład ks. dr hab. Andrzeja Kowalczyka

    Szatańskie mity noszą bardzo często naukowe terminy: psychotronika, parapsychologia, astrobiologia, astropsychologia, homeopatia, metoda Silvy, Systemowe ustawianie rodzin metodą Berta Hellingera, bioterapia, medycyna niekonwencjonalna, reiki, radiestezja, chromoterapia, regresing, rebirthing, pozainwazyjne metody poznawania człowieka, hipnoza, numerologia itd. Naukowa terminologia, a chodzi o to samo, o znaną od czasów zamierzchłej starożytności magię, czyli posługiwanie się mocą złego ducha.

  29. Wywiad z księdzem arcybiskupem Bolesławem Pylakiem

    radiestezją zawsze ogarniam tylko ten świat. Ktoś mnie nawet kiedyś zapytał, czy wahadełkiem można badać zaświaty? Ale ja pytam: po co? Przecież nic nie pomożemy bytom z tamtej strony. To jest tylko głupia ciekawość. Moje założenie brzmi: dary Natury trzeba wykorzystywać tu, a tamten świat zostawić Bogu

    zob. też: Bolesław Pylak Poznawać w świetle wiary, Warszawa 2003, ISBN 8372324530(Rozdz. II W kręgu świata widzialnego i niewidzialnego) Informacje o książce.

  30. de:Karl Berg.
  31. Dz. U. z 1983 r. Nr 22, poz. 98.
  32. Dz. U. z 2010 r. Nr 93, poz. 537.
  33. Dz. U. z 2005 r. Nr 15, poz. 133.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons