Rogatek (roślina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rogatek
Rogatek sztywny
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd rogatkowce
Rodzina rogatkowate
Rodzaj rogatek
Nazwa systematyczna
Ceratophyllum L.
Sp. Pl. 2: 992. 1753; Gen. Pl. ed. 5, 428, 1754[2]
Typ nomenklatoryczny
Ceratophyllum demersum L.[2]
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Zbiorowisko rogatka sztywnego w rzece Drawie w Złocieńcu

Rogatek (Ceratophyllum L.) – rodzaj roślin w rodzinie rogatkowatych. Jest jedynym rodzajem tej rodziny (takson monotypowy). W zależności od ujęcia systematycznego zaliczanych jest tu od 3[3] do wielu gatunków, spotykanych na całym świecie z wyjątkiem obszarów okołobiegunowych[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Hydrofity całkowicie zanurzone w wodzie, o pędach długości do 80 cm, pozbawione korzeni, formujące pąki zimujące[3].
Liście
Silnie podzielone (1-4 razy), często sztywne i kruche[4], na brzegu ząbkowane. Wyrastają w okółkach po 6-8[3].
Kwiaty
Drobne, siedzące w kątach liści. Kwiaty są jednopłciowe – w kolejnych węzłach rozwijają się przemiennie kwiaty męskie i żeńskie. Pozbawione są okwiatu. Pręciki w liczbie 10–20 wyrastają spiralnie. Zalążnia jest górna, utworzona z 1 owocolistka, zwieńczona niewielkim, siedzącym znamieniem[3].
Owoce
Wyposażone w 2-3 kolce, zawierają pojedyncze nasiona[3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy taksonomiczne[2]

Dichotophyllum Moench, Hydroceratophyllon Séguier, Revatophyllum Röhling

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

Rodzaj należący do rodziny rogatkowatych (Ceratophyllaceae Gray ), rzędu rogatkowców, kladu magnoliowych w obrębie okrytonasiennych[1]. Pozycja filogenetyczna rodzaju i rodziny jest problematyczna. Różne dane wskazują na to, że takson wyodrębnił się z okrytonasiennych przed rozdzieleniem linii rozwojowych dwuliściennych właściwych i jednoliściennych, ewentualnie, że rogatki stanowią klad bazalny w obrębie jednej lub drugiej z tych linii rozwojowych[3].

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), klasa Piperopsida Bartl., podklasa Nelumbonidae Takht., nadrząd Ceratophyllanae Takht. ex Reveal & Doweld, rząd rogatkowce (Ceratophyllales Bisch.), rodzina rogatkowate (Ceratophyllaceae Gray), podrodzina Ceratophylloideae (Gray) Arn., plemię Ceratophylleae Dumort., rodzaj rogatek (Ceratophyllum L.)[5].

Gatunki

Wyróżnianych jest 6 gatunków (według niektórych źródeł nawet 30 na skutek podnoszenia do rangi gatunku jednostek niższej rangi):

Oznaczanie gatunków występujących w Polsce[edytuj | edytuj kod]

1. Liście miękkie, potrójnie podzielone, z 5-8 wąskimi odcinkami, rzadko ząbkowanymi – rogatek krótkoszyjkowy C. submersum.

1*. Liście sztywne, raz lub podwójnie podzielone, z 2-4 odcinkami, gęsto ząbkowanymi.

2. Owoc jajowaty z drobnymi guzkami u nasady, roślina pospolita, wykształca turiony, kwitnie i owocuje bardzo rzadko – rogatek sztywny C. demersum.
2*. Owoc z 2 długimi kolcami u nasady, połączonymi skrzydełkiem, roślina rzadka, nie wykształca turionów, kwitnie obficie – rogatek skrzydełkowaty C. platyacanthum.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-02].
  2. 2,0 2,1 2,2 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-23].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 385. ISBN 0333748905.
  4. Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  5. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Ceratophyllum (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-23].