Saletry

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Saletry (z łac. sal petri – sól skalna[1]) – nazwa szeregu azotanów o znaczeniu gospodarczym[2]. Stosowane m.in. jako azotowe nawozy mineralne (tzw. nawozy saletrzane[3]), środki konserwujące, składniki do produkcji materiałów wybuchowych i wyrobów pirotechnicznych. Saletry są silnymi utleniaczami. Niektóre saletry (chilijska, indyjska, norweska) występują naturalnie jako minerały.

W zależności od kationu i miejsca występowania wyróżnia się następujące saletry:

  • Saletra amonowaazotan amonu, NH4NO3: nawóz saletrzano-amonowy i składnik nawozów złożonych (np. saletrzaku), materiał wybuchowy i składnik materiałów wybuchowych, utleniacz[2][4].
  • Saletra potasowa (saletra indyjska lub strzelnicza[5], znana też jako „śnieg chiński”[3]) – azotan potasu, KNO3: nawóz azotowy, składnik nawozów złożonych (np. nawozów NPK), składnik czarnego prochu, środek konserwujący, surowiec chemiczny[2][4]. Naturalnie występuje jako minerał nitrokalit.
  • Saletra sodowa (saletra chilijska) – azotan sodu, NaNO3: składnik nawozów mineralnych, materiałów wybuchowych i pirotechnicznych, utleniacz, środek konserwujący[2][4], dawniej do produkcji kwasu azotowego[5]. Naturalnie występuje jako minerał nitratyn w złożach typu caliche[3]. Naturalna saletra chilijska zawiera domieszki jodanu sodu (NaIO3) i nadchloranu sodu (NaClO4)[2]. W połowie lat 50. XX w. złoża saletry chilijskiej w Chile oceniane były na 300 mln ton[5]. Nazwy „saletra chilijska” i „saletra sodowa” mogą wskazywać na odpowiednio saletrę naturalną i syntetyczną[1].
  • Saletra wapniowa (saletra norweska) – azotan wapnia, Ca(NO3)2: nawóz mineralny lub składnik nawozów złożonych, np. saletrzaku[2][4].
  • Saletra amonowo-wapniowa – nawóz mineralny podobny do saletrzaku.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Witold Doroszewski (red.): saletra. W: Słownik języka polskiego PWN [on-line]. [dostęp 2014-06-25].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Jerzy Chodkowski (red.): Mały słownik chemiczny. Wyd. V. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1976.
  3. 3,0 3,1 3,2 Encyklopedia Powszechna PWN. T. 4. R-Z. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976, s. 121.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Encyklopedia techniki. Chemia. Warszawa: WNT, 1965.
  5. 5,0 5,1 5,2 Stanisław Tołłoczko, Wiktor Kemula: Chemia nieorganiczna z zasadami chemii ogólnej. Warszawa: PWN, 1954, s. 390, 394.