Spalacja

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Spalacja lub kruszenie (kruszenie jądra atomowego; ang. spallation) to w fizyce jądrowej proces, w którym ciężkie jądro atomowe emituje kilka nukleonów w wyniku zderzenia (bombardowania) protonami o bardzo dużej energii (większej od setek keV). W wyniku tego procesu masa atomowa bombardowanego jądra zmniejsza się.

Proces spalacji przeprowadzany jest w laboratoriach, przebiega też naturalnie w atmosferze Ziemi w wyniku bombardowania atomów atmosfery przez promieniowanie kosmiczne. W podobny sposób zachodzi też na powierzchni Księżyca, komet, asteroid. Ma miejsce również we wnętrzu gwiazd. Zjawiskiem tym próbuje się wyjaśnić różnice w proporcjach występowania izotopów pierwiastków przewidywane przez procesy fizyczne tworzenia jąder atomowych, a występujących naturalnie na Ziemi i w kosmosie.

Spalacja jest proponowana jako źródło neutronów. Atomy rtęci, ołowiu lub podobne, bombardowane protonami o energii rzędu 1 GeV, wytwarzają od 20 do 30 neutronów w wyniku jednego zderzenia. Neutrony te mogą być wykorzystywane do rozszczepiania jąder atomowych pierwiastków, które nie ulegają spontanicznemu rozszczepieniu, inicjującemu reakcję łańcuchową, np. tor. Tanie źródło neutronów może pozwolić na konstrukcję reaktorów, w których paliwa jest mniej niż masa krytyczna, można też przedłużyć okres używania częściowo wypalonego paliwa. Przewiduje się użycie neutronów do redukcji niebezpiecznych promieniotwórczych jąder w odpadach elektrowni atomowych.

W Stanach Zjednoczonych budowane jest oparte na spalacji źródło neutronów (Spallation Neutron Source - SNS). Obecnie (2007) SNS jest najsilniejszym źródłem neutronów zbudowanym przez człowieka. Urządzenie to będzie wykorzystywane do celów naukowo-badawczych, w tym usprawniania wytwarzania neutronów.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]