Stanisław Trembecki

Stanisław Trembecki
Data i miejsce urodzenia	prawdopodobnie 8 maja 1739 Jastrzębniki k. Sandomierza
Data i miejsce śmierci	12 grudnia 1812 Tulczyn
Multimedia w Wikimedia Commons
Stanisław Trembecki w Wikiźródłach
Stanisław Trembecki w Wikicytatach

Stanisław Trembecki herbu Prus (ur. prawdopodobnie 8 maja 1737 w Jastrzębnikach k. Pińczowa w województwie sandomierskim – zm. 12 grudnia 1812 w Tulczynie) – polski poeta okresu oświecenia, w obrębie klasycyzmu jako prądu literackiego, sekretarz królewski.

Życie

Wywodził się z dość zamożnej rodziny. Ojciec Jakub był podstarościm i sędzią.

Trembecki uczył się początkowo w szkole w Nowym Korczynie, a od 1753 w Krakowie, gdzie studiował poetykę, retorykę i gramatykę. Uczęszczał do Nowodworka. Przerwał jednak naukę i rozpoczął życie kawalerskie.

Wyjeżdżał m.in. do Francji, gdzie zdobył zaufanie jednego z przywódców konfederacji barskiej, otrzymując od niego tajne dokumenty, które miał zawieźć królowi francuskiemu. Zdradził jednak konfederatów, sprzedając papiery agentowi króla Stanisława Augusta.

Jego pociąg do hazardu, miłostek i awanturniczego życia sprawiły, że szybko stracił majątek łącznie ze spadkiem po ojcu.

Od 1769 r. dworzanin króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, jego sekretarz i szambelan. Otrzymywał pensje miesięczne, które jednak nie starczały Trembeckiemu i narobił sobie nowych długów, aż król zarządził dozór nad pensją poety. W 1781 został kawalerem Orderu Świętego Stanisława.

Po detronizacji króla towarzyszył mu w podróżach do Grodna i Petersburga. Następnie był rezydentem w Tulczynie u Szczęsnego Potockiego. W Tulczynie spędził ostatnie lata życie i tutaj zmarł; spoczywa na miejscowym cmentarzu.

Twórczość

Stanisław Trembecki, litografia anonimowa z XIX w.

Debiutował na początku lat siedemdziesiątych XVIII wieku. Jednak literatem był z przymusu i niechętnie (np. najsłynniejszy swój poemat napisał w zamian za możliwość rezydowania w Tulczynie).

Drażniła go własna twórczość, często podpisywał się cudzymi nazwiskami lub wręcz pisał dzieła anonimowe, przez co trudno ustalić jego teksty.

W swej twórczości literackiej przesiąknięty był wpływami literatury i kultury francuskiego klasycyzmu. Tworzył wiersze polityczne, bajki, poematy (najbardziej znany to Sofiówka z 1806). Autor znanego tłumaczenia komedii Syn marnotrawny Woltera (ostatnio wydane drukiem w 2002).

Upamiętnienie

Jego imię nosi ulica na warszawskiej Woli. W Łazienkach Królewskich w Teatrze na Wyspie znajduje się jego posąg wykonany przez Tommaso Righiego według projektu A. Lebruna.

Bibliografia

• Praca zbiorowa pod redakcją Grażyny Kieniewiczowej i Aliny Sokołowskiej Od Agrykoli do Żywnego. Mały słownik patronów ulic warszawskich Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza Warszawa 1968 s. 180