Paweł I Romanow
| Paweł I Romanow |
|
 |
|
| Cesarz i Samodzierżca Wszechrusi | |
| Okres panowania | od 17 listopada 1796 do 23 marca 1801 |
| Poprzednik | Katarzyna II |
| Następca | Aleksander I Romanow |
| Wielki mistrz Zakonu Maltańskiego | |
| Okres panowania | od 1799 do 23 marca 1801 |
| Poprzednik | Ferdinand von Hompesch zu Bolheim |
| Następca | Giovanni Battista Tommasi (od 1803[1]) |
| Dane biograficzne | |
| Dynastia | Romanowowie |
| Urodzony | 1 października 1754 Sankt Petersburg |
| Zmarł | 23 marca 1801 Sankt Petersburg |
| Ojciec | Piotr III Romanow |
| Matka | Katarzyna II |
| Żona | Natalia Aleksiejewna Maria Fiodorowna |
| Dzieci | Aleksander Konstanty Aleksandra Helena Maria Katarzyna Olga Anna Mikołaj Michał |
 Galeria w Wikimedia Commons |
|
Paweł I Piotrowicz, ros. Павел I Петрович (ur. 1 października 1754 w Sankt Petersburgu, zm. 23 marca 1801 tamże) – cesarz Rosji w latach 1796–1801, wielki mistrz Zakonu Maltańskiego 1799-1801, syn Katarzyny II. Uznany przez Piotra III, wolnomularz[2].
Jego pierwszą żoną była Wilhelmina Luiza Hessen-Darmstadt (1755-1776), a drugą Zofia Dorota Wirtemberska (1759-1801).
Spis treści |
Alternatywna wersja pochodzenia [edytuj]
Według niepotwierdzonych informacji, był owocem związku Katarzyny II z hrabią Siergiejem Sałtykowem. Według innych plotek, rzeczywistym dzieckiem Katarzyny była Aleksandra Branicka, którą zaraz po urodzeniu cesarzowa Elżbieta zamieniła na niemowlę płci męskiej niewiadomego pochodzenia[3][4]. Sam Paweł I uważał się za syna króla Polski Stanisława Augusta Poniatowskiego.
Dzieje [edytuj]
Koronacja na imperatora Rosji odbyła się 5/16 kwietnia 1797 w Moskwie. Jedną z pierwszych decyzji Pawła I, jako imperatora Rosji, było zwolnienie z twierdzy w Petersburgu gen. Tadeusza Kościuszki. Wolność tę Kościuszko opłacił zresztą przysięgą wiernopoddańczą. Paweł I i Kościuszko zaprzyjaźnili się nawet, a car chciał podarować polskiemu generałowi 1000 „dusz”. Kościuszko uprosił o zamianę ich na 60 tys. rubli. Był to, na ówczesne czasy, wielki majątek, a Kościuszko dzięki niemu mógł wyjechać po raz drugi do Ameryki, skąd jednakże po kilkunastu miesiącach wrócił do Europy, zamieszkując w Paryżu, a następnie w Szwajcarii.
Najważniejszym posunięciem w sprawach gospodarki wewnętrznej było wydanie przez Pawła I manifestu, ograniczającego pracę pańszczyźnianą chłopów na rzecz obszarników do trzech dni w tygodniu. Pozostałe 3 dni mieli poświęcać na pracę na własnej ziemi, zaś niedziela miała być wolna od pracy. Posunięcie to zasadniczo ulżyło doli pańszczyźnianych chłopów rosyjskich.
W sprawach polityki zagranicznej Paweł I kontynuował działania matki, Katarzyny II. Przystąpił do koalicji z Wielką Brytanią, Austrią i Turcją (II koalicja antyfrancuska), wypowiedział wojnę rewolucyjnej Francji i wysłał wojska ekspedycyjne do Italii przeciwko Francuzom. Część wojsk przetransportowana została na statkach floty czarnomorskiej na Sycylię, skąd zaatakowały one południową Italię. Większe oddziały, pod dowództwem feldmarszałka Aleksandra Suworowa, zajęły całą francuską, północną Italię i przez Alpy przebiły się nad Ren. Jeszcze inne oddziały rosyjskie, wraz z Anglikami, wzięły udział w desancie morskim na Holandię. Na wszystkich tych trzech frontach sojusznicy faktycznie pozostawili Rosjan bez wsparcia ze swej strony i rozgoryczony Paweł I wycofał swe wojska ekspedycyjne do Rosji. Paweł I kontynuował także politykę matki na Kaukazie Południowym. W 1801, kilka miesięcy po śmierci króla Kartlii i Kachetii Jerzego XII, wcielił jego królestwo (rosyjski protektorat od czasu zawarcia traktatu gieorgijewskiego w 1783) do Rosji, przekształcając je w zwykłą gubernię Imperium Rosyjskiego[5].
Paweł I nie był lubiany przez szlachtę i arystokrację rosyjską za próby umniejszenia ich przywilejów, niespodziewane dymisje i poniżanie podwładnych. W 1801 doszło do zawiązania spisku, w którym uczestniczyli: gubernator Petersburga Peter Ludwig von der Pahlen, Płaton Zubow, Nikołaj Zubow, gen. Levin August von Bennigsen i inni wyżsi oficerwie, którzy po opanowaniu Zamku Michajłowskiego, zażądali jego abdykacji na rzecz syna. Gdy odmówił, został uduszony przez kapitana Jakowa Skariatina.
Po śmierci cara Pawła I w 1801, tron objął jego syn 23-letni Aleksander I Pawłowicz (1801-1825).
Kinematografia [edytuj]
W 2003 r. powstał film pt. Biednyj, Biednyj Pawel (Бедный, Бедный Павел) w reż. Witalija Mielnikowa, oparty na dziejach jego panowania i śmierci.
Genealogia [edytuj]
| Karol Fryderyk von Holstein ur. 30 IV 1700 zm. 18 VI 1739 |
Anna Romanowa 1) ur. 2 I 1708 zm. 15 V 1728 |
Chrystian August von Anhalt-Zerbst ur. 29 XI 1690 zm. 16 III 1747 |
Joanna von Holstein 2) ur. 24 X 1712 zm. 30 V 1760 |
||||||||||
| Piotr III Romanow ur. 21 II 1728 zm. 17 VII 1762 |
Katarzyna II Wielka 3) ur. 2 V 1729 zm. 17 XI 1796 |
||||||||||||
| 1 Natalia Aleksiejewna 4) ur. 25 VI 1755 zm. 26 IV 1776 OO 10 X 1773 |
2 Maria Fiodorowna 5) ur. 25 X 1759 zm. 5 XI 1828 OO 7 X 1776 |
Paweł I ur. 1 X 1754 zm. 24 III 1801 |
3 Zofia Stiepanowa Uszakowa ur. 1746 zm. 26 IX 1803 OO związek pozamał. |
3 Lubowa Bacrat OO związek pozamał. |
|||||||
| 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | |||||||
| Aleksander I Romanow ur. 27 XII 1777 zm. 1 XII 1825 |
Konstantyn ur. 27 IV / 8 V 1779 zm. 15 VI / 27 VI 1831 |
Mikołaj I ur. 25 VI 6 VII 1796 zm. 18 II / 2 III 1855 |
Michał Pawłowicz Romanow ur. 8 II 1798 zm. 9 IX 1849 |
Aleksandra ur. 9 VIII 1783 zm. 16 III 1801 |
|||||||
| 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | |||||||
| Helena 6) ur. 24 XII 1784 zm. 24 IX 1803 |
Maria 7) ur. 16 II 1786 zm. 23 VI 1859 |
Katarzyna 8) ur. 21 V 1788 zm. 9 I / 19 I 1819 |
Olga ur. 22 VII 1792 zm. 26 I 1795 |
Anna ur. 7 I / 18 I 1795 zm. 1 III 1865 |
|||||||
| 3 | 3 | ||||||||||
| Semen Afanassjewicz Wieliki ur. 1772 zm. 1794 |
Marfa Pawłowa Moussine-Juriewa ur. 1801 zm. ? |
||||||||||
- córka cara Piotra Wielkiego
- siostra króla Szwecji Adolfa Fryderyka z Oldenburgów
- właściwie: Fryderyka Zofia Augusta, księżniczka Anhalt-Zerbst
- właściwie: Wilhelmina Luiza, księżniczka heska
- właściwie: Zofia Dorota, siostra Fryderyka I króla Wirtembergii
gengen
Ciekawostki[6] [edytuj]
- Paweł Jasienica w Dziejach Agonii twierdził, iż Paweł I bardzo lubił Polaków, gdyby powstanie Kościuszkowskie wybuchło przynajmniej 2 lata później zapewne nie doszło by do rozbiorów. W rozmowie z Ignacym Potockim, powiedział: Zawsze byłem przeciwny podziałowi Polski, był to krok równie gorszący jak niepolityczny, lecz stał się już. Zezwoliłaby Austria i Prusy na przywrócenie Polski? Mamże ja sam część moją oddać, ich wzmocnić, a siebie osłabić? Mamże wojnę toczyć, by ich do tego przymusić? Ach, nadto państwo moje toczyło już wojen, czas nam wytchnąć. Trzeba więc, byście się poddali konieczności i żyli spokojnie.
- Wielką sympatią darzył też króla Stanisława Augusta (uważał go za swego ojca – mimo tego, iż ów zaprzeczał). Zwrócił mu tytuł królewski i podarował na zamieszkanie Pałac Marmurowy. Uczestniczył w jego pogrzebie (jechał konno trzymając szable ostrzem w dół na znak żałoby).
- Podarował Potockiemu i Kościuszce (którego zwolnił z więzienia) po tysiąc dusz.
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ w l. 1801-1803 władzę Wiekiego mistrza Zakonu Maltańskiego sprawował Nikołaj Iwanowicz Sałtykow jako Namiestnik ad interim Wielkiego Magisterium
- ↑ Wolnomularstwo w świetle encyklopedyj. Wypisy, Warszawa 1934, s. 6.
- ↑ Marian Kukiel Książę Adam Warszawa 1993
- ↑ Henryk Mościcki Aleksandra Branicka, w: Polski Słownik Biograficzny t. II, Kraków 1936, s. 393
- ↑ Baranowski B., Baranowski K.: Historia Gruzji. Warszawa, Wrocław: 1987, s. 143. ISBN 8304023458.
- ↑ Paweł Jasienica, Rzeczpospolita Obojga Narodów t. III – Dzieje Agonii, część VI – rozdz. VI, str. 494-495, wyd. Prószyński i S-ka, 2007 r.
| Poprzednik Katarzyna II Wielka |
 |
cesarz Rosji 1796-1801 |
|
Następca Aleksander I Romanow |
| Poprzednik Ferdinand von Hompesch zu Bolheim |
 |
Wielki mistrz zakonu joannitów 1799-1801 |
|
Następca Giovanni Battista Tommasi |
|
||||||||||||||||||||||||||||||
