Stridsvagn 103

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stridsvagn 103
Strv-103C
Strv-103C
Dane podstawowe
Państwo  Szwecja
Producent Bofors
Typ pojazdu czołg podstawowy
Trakcja gąsienicowa
Załoga 3 (dowódca, radiooperator, kierowca-celowniczy)
Historia
Prototypy 1961
Produkcja 1966-1971
Egzemplarze 300
Dane techniczne
Silnik silnik wysokoprężny Rolls-Royce K60 o mocy 245 KM (180 kW) i turbiny gazowej Boeing 502-10MA o mocy 740 KM (544 kW) (Strv-103A)

silnika Rolls-Royce K60 o mocy 245 KM (180 kW) i turbiny gazowej o mocy 292 KM (215 kW) (Strv-103B)
silnik wysokoprężny, dwusuwowych Detroit Diesel 6V-53T 292 KM (215 kW) i turbina gazowa o mocy 292 KM (215 kW) (Strv-103C)

Transmisja mechaniczna
Długość 9,00 m (całkowita)
7,40 m (kadłuba)
Szerokość 3,63 m (Strv-103A)
3,60 m (Strv-103B)
3,80 m (Strv-103C)
Wysokość 2,14 m
2,43 m (z zamontowanym karabinem)
Masa 37 000 kg (własna)
39 700 kg (bojowa)
Osiągi
Prędkość 50 km/h (po drodze)
6 km/h (pływania)
Zasięg 390 km (po drodze)
Pokonywanie przeszkód
Brody (głęb.) 1,50 m
Rowy (szer.) do 2,3 m
Ściany (wys.) do 0,9 m
Dane operacyjne
Uzbrojenie
1 armata czołgowa Bofors L/62 kal. 105 mm
3 karabiny maszynowe KSP 58 kal. 7,62 mm.
Użytkownicy
Szwecja
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Stridsvagn 103 (inne nazwy Strv 103 lub S-103) – szwedzki czołg podstawowy budowany od 1966 roku w zakładach Boforsa.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Po II wojnie światowej armia szwedzka posiadała tylko czołgi lekkie, co wiązało się przede wszystkim z warunkami panującymi w Szwecji i Skandynawii. Pod koniec lat 50. rozpoczęto prace nad czołgiem odpowiadającym nowym warunkom. Tak powstała koncepcja budowy nowego czołgu oznaczonego jako Stridsvagn 103 (pol. Czołg 103).

W czołgu tym konstruktorzy w celu obniżenia jego wagi przyjęli rozwiązanie bezwieżowe z zamontowaną na stałe do kadłuba armatą 105 mm, jak w przypadku dział pancernych. Dzięki układowi bezwieżowemu udało się nie tylko zmniejszyć masę całkowitą czołgu, wysokość, ale uproszczono także konstrukcję kadłuba i znacząco wzmocniono odporność opancerzenia na przebicie poprzez jego lepsze ukształtowanie. Przednia górna część kadłuba została osłonięta pancerzem o bardzo dużym nachyleniu i znacząco zwiększyło się prawdopodobieństwo rykoszetowania pocisków. Nietypowo uformowano dno kadłuba, które w przekroju poprzecznym posiada kształt szerokokątnego klina z ostrzem skierowanym ku górze.

W skład załogi pojazdu wchodzą trzy osoby: kierowca-celowniczy, dowódca i radiooperator. Kierowca w czasie jazdy prowadzi pojazd, a w czasie postoju prowadzi ogień z armaty, gdyż aby naprowadzać nieruchomą armatę na cel musiano zastosować jej celowanie całym czołgiem. Naprowadzanie w poziomie następuje przez obrót całego wozu. By to umożliwić, zastosowano w układzie kierowania przekładnię hydrostatyczną, przez co pojazd może wykonać skręt o dowolnym promieniu lub nawet w miejscu. Aby umożliwić naprowadzanie armaty w pionie, zastosowano hydropneumatyczne zawieszenie wszystkich czterech par kół jezdnych z płynnie niezależnie regulowanym ciśnieniem w poszczególnych siłownikach. Dało to możliwość pochylania kadłuba w zakresie od –10° do +12° oraz obniżanie wozu do wysokości 1,75 m. Kierowca, a także dowódca czołgu (jego decyzje są traktowane przez system jako nadrzędne) dysponują uniwersalnym przyrządem obserwacyjno-celowniczym OPS-1, który jest stabilizowany w płaszczyźnie pionowej. Z kolei w płaszczyźnie poziomej jest stabilizowana wieżyczka dowódcy o kącie obrotu 208° z dodatkowymi czterema peryskopami do obserwacji. W Stridsvagn 103 brak przyrządu do obserwacji w nocy.

Czołg Stridsvagn 103 jako główne uzbrojenie posiada gwintowaną armatę Bofors 105 mm typu L/62. Dzięki sztywnemu zabudowaniu armaty w kadłubie wozu uzyskano możliwość zastosowania automatu ładującego o szybkostrzelności rzędu 12 – 15 strz./min i stosunkowo prostej konstrukcji. Amunicja jest przewożona w kadłubie w 10 pojemnikach zawierających po 5 pocisków. Uzbrojenie dodatkowe to trzy karabiny maszynowe KSP 58 kal. 7,62 mm. Dwa z nich umieszczono w pojemniku po lewej stronie kadłuba, natomiast trzeci przeciwlotniczy obok włazu dowódcy czołgu.

Do napędu czołgu użyto dwóch silników: głównego dwusuwowego silnika Rolls – Royce K60 o mocy 245 KM (180 kW) i pomocniczego używanego w trudnych warunkach terenowych – turbiny gazowej Boeing 502-10MA o mocy 740 KM (544 kW).

Produkcję seryjną czołgu Stridsvagn 103 rozpoczęto w 1966 roku.

W 1969 roku zmodyfikowano czołg przez wyposażenie go w dalmierz laserowy LV-300 firmy Simrad sprzężony ze zmodyfikowanym przyrządem obserwacyjno-celowniczym OPS-1L. Zmieniono również turbinę gazową oraz przystosowano go do pływania. Jego prędkość maksymalna przy pokonywaniu przeszkody wodnej wynosi 6 km/h. W pojeździe jako dodatkowe standardowe wyposażenie zastosowano lemiesz do usuwania min, stanowiący dodatkową ochronę dolnej przedniej części kadłuba. Tak zmodyfikowany czołg otrzymał oznaczenie Stridsvagn 103B. W 1971 roku zakończono produkcję seryjną tego czołgu.

Czołg Stridsvagn 103C w Muzeum wojsk pancernych w Munster

W latach 19861989 przeprowadzono modernizację posiadanych przez armię szwedzką czołgów Stridsvagn 103B poprzez zainstalowanie systemu kierowania ogniem z dalmierzem laserowym i cyfrowym przelicznikiem balistycznym, zamontowanie nowych amerykańskich silników dwusuwowych Detroit Diesel 6V-53T o mocy 292 KM (215 kW). Tak zmodernizowane czołgi oznaczono jako Stridsvagn 103C.

Łącznie w latach 19661971 zbudowano 300 czołgów Stridsvagn 103.

Użycie[edytuj | edytuj kod]

Czołg Stridsvagn 103 były używane tylko przez armię szwedzką, choć były zamówienia na ich zakup przez inne kraje. Użytkowano do lat 90. XX wieku, gdy zaczęto je zastępować niemieckimi czołgami Leopard 2.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Igor Witkowski: Czołgi ’94. Warszawa: Wydawnictwo WiS, 1994, s. 128-132. ISBN 83-86028-03-3.
  • Philip Trewhitt: Opancerzone Wozy Bojowe. Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona, 2000, s. 69, ISBN 978-83-11-11491-3.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]