Synestezja

Z Wikipedii

Synestezja (gr. synaísthesis - równoczesne postrzeganie od sýn - razem' i aísthesis - poznanie poprzez zmysły). W psychologii stan lub zdolność, w której doświadczenia jednego zmysłu (np. wzroku) wywołują również doświadczenia, charakterystyczne dla innych zmysłów. Na przykład odbieranie niskich dźwięków wywołuje wrażenie miękkości, barwa niebieska odczuwana jest jako chłodna, obraz litery lub cyfry budzi skojarzenia kolorystyczne itp.

W taki sposób synestetyk może postrzegać niektóre litery i cyfry.

Istnieją dwie teorie tłumaczące owo zjawisko. Jedna mówi, że istnieje więcej połączeń synaptycznych pomiędzy neuronami przenoszącymi "zmysłowe informacje", a druga - że ilość połączeń synaptycznych jest taka sama, a mieszanie się odbieranych doświadczeń wynika z tego iż zachwiana jest równowaga pomiędzy hamowaniem i wyciszaniem docierających impulsów w mózgu.

W literaturze - środek stylistyczny polegający na przypisywaniu jakiemuś zmysłowi wrażeń odbieranych innym zmysłem. Szczególne znaczenie miała w literaturze symbolizmu, w korespondencji sztuk.

[edytuj] Barwne słyszenie

Stosunkowo najczęściej spotykane jest "barwne słyszenie", które polega na tym, że dźwięki lub współbrzmienia wywołują wrażenia barwne, bądź barwy - dźwięki. Synestetami byli m.in.: Nikołaj Rimski-Korsakow, Solomon Szereszewski, Vladimir Nabokov, Wassily Kandinsky, Paul Klee, Franciszek Liszt, Olivier Messiaen a są Marta Ptaszyńska, Chris Urbanowicz i John Mayer^[1].

Skojarzenia dźwięków lub tonacji z barwami z zasady są jednak różne. Oto przykładowe skojarzenia - rosyjskiego kompozytora z przełomu XIX i XX wieku Mikołaja Rimskiego-Korsakowa^[2]:

• C-dur: biały
• G-dur: brązowozłoty, jasny
• D-dur: żółty, słoneczny
• A-dur: jasnoróżowy
• E-dur: szafirowy, błyszczący
• H-dur: granatowy, ponury
• Fis-dur: szarozielony
• Des-dur: mroczny, gorący
• As-dur: siwofioletowy
• Es-dur: mroczny, błękitnoszary
• F-dur: zielony

Wbrew wieloletniemu przekonaniu o tym, że Skriabin obdarzony był zdolnością "barwnego słyszenia", nie ma na to dowodu.

[edytuj] Zobacz też

• kolory na "fortepianie świetlnym" Skriabina.

Przypisy