Układ planetarny
Układ planetarny – planety i inne ciała niebieskie, krążące wokół centralnej gwiazdy lub układu gwiazd. System planetarny, w którym znajduje się Ziemia nosi nazwę Układu Słonecznego.
Do 17 października 2012 potwierdzono istnienie 665 pozasłonecznych systemów planetarnych (w tym 126 systemów wielokrotnych, czyli z więcej niż jedną planetą pozasłoneczną)[1].
Wykrywane pozasłoneczne układy planetarne znacznie różnią się od Układu Słonecznego, co po części może wynikać ze specyfiki metod ich wykrywania. Najłatwiej wykrywa się planety o dużej masie, silnie zaburzające ruch lub promieniowanie docierające z gwiazdy macierzystej, stąd na liście znanych planet najwięcej jest planet o masie rzędu masy Jowisza, znajdujących się na orbitach o stosunkowo małym promieniu (tak zwane gorące jowisze).
Pierwszy pozasłoneczny układ planetarny został odkryty przez polskiego astronoma Aleksandra Wolszczana w 1992 roku wokół pulsara PSR 1257+12. Do dziś znane są tylko trzy układy, w których gwiazdą centralną jest pulsar[1].
Spis treści |
Układy o największej liczbie odkrytych planet [edytuj]
| Gwiazda | Liczba planet |
Odległość od Układu Słonecznego w latach świetlnych |
Uwagi |
|---|---|---|---|
| Słońce | 8 | 0 | |
| HD 10180 | 6 (9?) | 128 ± 3 | Pięć planet o masie minimalnej podobnej do Neptuna; planety b (1,3 M⊕), i (1,9 M⊕) oraz j (5,1 M⊕) jeszcze niepotwierdzone. |
| HD 40307 | 6 | 41,7 ± 3,3 | Sześć superziemi, spośród których planeta HD 40307 g krąży w ekosferze. |
| Kepler-11 | 6 | ~2000 | Sześć tranzytujących planet znajdujących się w stosunkowo małej odległości od gwiazdy. |
| Kepler-20 | 5 | 950 ± 100 | Pięć tranzytujących planet; planeta f ma rozmiary Ziemi, a planeta e jest od niej nawet mniejsza. |
| Kepler-32 | 5 | 988 ± 46 | Pięć tranzytujących planet krążących wokół czerwonego karła. |
| Kepler-33 | 5 | Pięć tranzytujących planet, krążących wokół gwiazdy, która opuściła już ciąg główny. | |
| Kepler-62 | 5 | 1040 | Pięć niewielkich tranzytujących planet, z których planety e i f krążą w ekosferze gwiazdy. |
| KOI-500 | 5 | Pięć tranzytujących planet krążących po ciasnych orbitach. | |
| 55 Cancri | 5 | 40,3 ± 0,4 | Gwiazda podwójna, planety okrążają składnik A. |
| Tau Ceti | 5? | 11,905 ± 0,007 | Jedna z gwiazd położonych najbliżej Ziemi, istnienie planet nie jest w pełni potwierdzone; planeta e może krążyć wewnątrz ekosfery |
| Gliese 581 | 4[2] | 20,3 ± 0,3 | Planeta d krąży w ekosferze; analizy z 2010 r. sugerowały istnienie 6 planet, Gliese 581 g miała krążyć w środkowej części ekosfery. |
| Gliese 876 | 4 | 15,3 ± 0,2 | Rezonans orbitalny 1:2:4 między planetami c, b i e. Dwie pierwsze krążą w ekosferze. |
| HR 8799 | 4 | 129 ± 4 | Bardzo masywne planety (7–10 MJ) na dalekich orbitach, które odkryto na zdjęciach w podczerwieni. |
| KOI-730 | 4 | Planety w rezonansie orbitalnym 3:4:6:8. | |
| Mi Arae | 4 | 50,6 ± 0,2 | Rezonans orbitalny 1:2 między planetami e i b. |
| Ypsilon Andromedae | 4 | 43,9 ± 0,4 | Orbita planety c jest nachylona pod kątem 30° do orbity planety d. |
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Jean Schneider: Interaktywny Katalag Planet Pozasłonecznych. W: Encyklopedia pozasłonecznych układów planetarnych [on-line]. 2012-10-17. [dostęp 2012-10-17].
- ↑ T. Forveille, X. Bonfils: The HARPS search for southern extra-solar planets XXXII. Only 4 planets in the Gl~581 system (ang.). 2011-09-12. [dostęp 2011-09-28].
