Sztandar
 |
Ten artykuł przedstawia sytuację tylko z polskiej perspektywy. Pomóż go poprawić. Na stronie dyskusji mogą znajdywać się pomocne komentarze. |
Sztandar – weksylium będące znakiem oddziału, stowarzyszenia, miasta, szkoły, instytucji itp. Składa się z płata i drzewca zakończonego głowicą. Płat ma różne wzory na obu stronach, przeważnie obszyty jest frędzlą i przymocowany do drzewca skórzanym rękawem i ozdobnymi gwoździami. Pod głowicą wiązane są wstęgi i szarfy w barwach narodowych lub orderów i odznaczeń, którymi posiadacz sztandaru został odznaczony. Pod wstęgami mogą być mocowane odznaki odznaczeń. Sztandar, podobnie jak chorągiew, występuje w jednym egzemplarzu.
Wywodzi się z dawnych znaków bojowo-rozpoznawczych, które służyły do łączności między wodzem a oddziałem. W starożytności były używane przez Babilończyków, Egipcjan, Greków, Persów[1]. Ze znakami tymi wiązano pewne treści ideowe. Uroczyście obchodzono dzień otrzymania znaku w legionach rzymskich, bowiem oznaczał on powstanie oddziału, a jego utrata powodowała rozwiązanie oddziału[1]. Znaków bojowych używali również w V w. Germanowie, Celtowie oraz Hunowie. W pierwszej połowie XII w. Słowianie na Rusi wykorzystywali zdobyte znaki bojowe do wciągania w zasadzkę wojowników przeciwnika. W oddziałach jazdy używano małych chorągwi zwanych kornetami[1]. Podczas walki był zawsze rozwinięty i otoczony doborowymi żołnierzami, a na postojach zaciągano przed nim warty[1].
Spis treści |
Sztandary Wojska Polskiego [edytuj]
Sztandar – jest znakiem jednostki wojskowej Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Jest on symbolem sławy wojennej i tradycji oraz wierności, honoru i męstwa, których Ojczyzna wymaga od swych żołnierzy.[2]
Sztandary były bardzo różne w formie, rysunku i wielkości. Dopiero po odzyskaniu niepodległości w 1918 podjęto próbę ujednolicenia znaków wojskowych jednak nie były one rygorystycznie przestrzegane. Kolejne unormowania wyglądu sztandarów miały miejsce w 1927 (zmiana rysunku godła państwowego) i w 1937. Stare (nieregulaminowe) sztandary przekazywane były zazwyczaj do Muzeum Wojska Polskiego.
Od 1937 sztandar mogły otrzymać:
- formacje liniowe wojska (piechota, kawaleria, saperzy)
- szkoły oficerskie i podoficerskie tych formacji
- oddziały lądowe marynarki wojennej
- artyleria, broń pancerna, lotnictwo, łączność
- szkoły oficerskie i podoficerskie tych formacji
- samodzielne bataliony strzelców
Sztandar od chwili wręczenia towarzyszył pułkowi w każdej uroczystości i bitwie. Utrata sztandaru oznaczała wymazanie oddziału z rejestru. W przypadku rozwiązania lub rozbicia jednostki w wyniku walk, sztandar był ukrywany (tak by nie dostał się w ręce wroga) dzielony między żołnierzy lub niszczony.
Do 1939 w Wojsku Polskim nadano około 230 sztandarów. Na Zachód, różnymi drogami, przewieziono 42 sztandary (znajdują się w Instytucie Polskim i Muzeum im. gen. W. Sikorskiego w Londynie). Około 100 sztandarów odnaleziono po zakończeniu działań wojennych (znajdują się w Muzeum WP, niektóre we fragmentach).
Polskie dewizy na sztandarach [edytuj]
- Bóg, Honor, Ojczyzna – np. na ostatnio wręczanych
- Honor i Ojczyzna – np. na sztandarach pułkowych września
- Za wolność naszą i waszą – skrócona wersja napisu na sztandarze z manifestacji ku czci dekabrystów w Warszawie 25 stycznia 1831
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
Bibliografia [edytuj]
Kazimierz Madej: Polskie symbole wojskowe 1943-1978. Warszawa: Ministerstwo Obrony Narodowej, 1980, s. 34-75. ISBN 83-11-06410-5.
