Takeaki Enomoto

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Takeaki Enomoto w 1869 roku

Takeaki Enomoto (jap. 榎本武揚 Enomoto Takeaki?, ur. 5 października 1836, zm. 26 października 1908)japoński wiceadmirał służący w Cesarskiej Marynarce Wojennej, oddany siogunatowi Tokugawa do ostatnich dni wojny boshin. Był jedynym prezydentem Republiki Ezo. Po wojnie współtworzył nowy rząd. Był jednym z twórców nowoczesnej marynarki japońskiej.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Enomoto około 19 roku życia

Wczesne lata[edytuj | edytuj kod]

Enomoto urodził się w 1836 r. w okręgu Shitaya w Edo w samurajskiej rodzinie wasali rodu Tokugawa. W 1850 r. rozpoczął naukę holenderskiego, a po "otwarciu" Japonii przez komodora Matthew Perry'ego w 1854 r. uczęszczał do Centrum Szkolenia Marynarki w Nagasaki i Centrum Szkolenia ds. Okrętów Wojennych w Edo.

W wieku 26 lat Enomoto został wysłany do Holandii w celu zapoznania się z zachodnim rzemiosłem wojskowym i technologią. Przebywał w Europie od 1862 do 1867, przyswajając sobie zarówno holenderski, jak i angielski. Pod koniec pobytu w Europie potrafił porozumiewać się płynnie w obu językach.

Enomoto powrócił do Japonii na pokładzie Kaiyō Maru, okrętu wojennego zakupionego przez shōgunat od rządu holenderskiego. Podczas pobytu w Europie Enomoto zdał sobie sprawę z wagi roli, jaką w przyszłości miał w komunikacji odgrywać telegraf, i zaczął planować system łączący Edo z Jokohamą. Po powrocie, w wieku 31 lat został awansowany na stopień kaigun-fukusōsai (海軍副総裁), drugi pod względem ważności w marynarce siogunatu. Otrzymał również rangę dworską Izumi-no kami (和泉守).

Restauracja Meiji[edytuj | edytuj kod]

Podczas restauracji Meiji, po bezkrwawym poddaniu Edo siłom nowego rządu Meiji w 1868 r., Enomoto odmówił przekazania znajdującej się pod jego komendą floty i uciekł do Hakodate na wyspie Hokkaido, zabierając ze sobą resztki oddziałów lojalnych wobec bakufu oraz garstkę francuskich doradców siogunatu pod przywództwem Jules'a Bruneta. Osiem okrętów wojennych pod dowództwem Enomoto stanowiło największą potęgę morską w ówczesnej Japonii.

Enomoto usiłował utworzyć na Hokkaido niepodległe państwo pod rządami rodu Tokugawa, ale rząd Meiji odmówił zgody na podział Japonii. 25 grudnia lojaliści bakufu ogłosili powstanie niepodległej Republiki Ezo i wybrali Enomoto na prezydenta.

Wiosną następnego roku wojska rządu Meiji najechały Hokkaido i pokonały siły Enomoto w bitwie morskiej pod Hakodate (4-10 maja 1869 r.). 18 maja Republika Ezo została zniszczona i Hokkaido znalazło się pod jurysdykcją rządu cesarskiego.

Późna kariera polityczna[edytuj | edytuj kod]

Enomoto Takeaki w podeszłym wieku

Po likwidacji Republiki Ezo Enomoto został aresztowany, oskarżony o zdradę stanu i uwięziony, jednak już w 1872 przywódcy rządu Meiji (głównie pod naciskiem Kiyotaki Kurody), zdając sobie sprawę z szerokiej wiedzy i talentów Enomoto, uwolnili go od wszystkich zarzutów. Enomoto był jednym z nielicznych lojalistów bakufu, którym udało się znaleźć swoje miejsce pośród elit rządzących po przewrocie. Najwyższe stanowiska były wówczas okupowane przez polityków wywodzących się z hanów: Satsuma i Chōshū, którzy bardzo niechętnie widzieli wokół siebie przybyszów z "zewnątrz", a zwłaszcza byłych stronników Tokugawów. Enomonoto był wyjątkiem - zrobił szybką karierę w nowych władzach i osiągnął pozycję niedostępną byłym stronnikom bakufu.

W 1874 r. Enomoto został mianowany wiceadmirałem raczkującej Japońskiej Cesarskiej Marynarki Wojennej, a rok później wysłano go do Rosji w celu negocjacji warunków Traktatu petersburskiego z 1875 r. (樺太・千島交換条約, Karafuto-Chishima-kōkan-jōyaku), na mocy którego Japonia zrzekła się praw do Sachalinu w zamian za Wyspy Kurylskie. Powodzenie negocjacji zostało dobrze przyjęte w Japonii, przyczyniając się do umocnienia pozycji Enomoto. Już sam fakt oddelegowania go do tak ważnej misji stanowił dowód pogodzenia się nowych elit z niektórymi przedstawicielami starego systemu.

W 1880 r. Enomoto został mianowany ministrem marynarki. W 1885 r. ponownie pojawiło się zapotrzebowanie na jego zdolności dyplomatyczne, kiedy poproszono go o udział u boku Hirobumiego Itō w finalizacji negocjacji traktatu z Tianjinu z Chinami dynastii Qing, regulującego stosunek obu państw do Korei. Po tym epizodzie Enomoto piastował jeszcze kilka wysokich stanowisk państwowych. Po wprowadzeniu systemu gabinetowego w 1885 r. został pierwszym w historii Japonii ministrem komunikacji (1885-1888), później ministrem rolnictwa i handlu (1888 i w latach 1894-1897), edukacji (1889-1890) i spraw zagranicznych (1891-1892).

W 1887 r. Enomoto otrzymał nominację szlachecką - w ramach systemu kazoku (華族) przyznano mu rangę wicehrabiego (子爵, shishaku). Wybrano go również na członka Tajnej Rady.

Enomoto był szczególnie aktywny w promowaniu japońskiej emigracji w rejonie Pacyfiku oraz Ameryce Południowej. W 1891 r. utworzył - wbrew woli gabinetu Masayoshiego Matsukaty - sekcję emigracyjną w Ministerstwie Spraw Zagranicznych. Dwa lata później, po opuszczeniu rządu, Enomoto pomógł stworzyć Stowarzyszenie Kolonijne, które miało za zadanie promować emigrację i handel zagraniczny.

Enomoto zmarł w 1908 r. w wieku 72 lat. Jego grób znajduje się w świątyni Kichijō-ji w Tokio.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kamo Giichi, Enomoto Takeaki, Chuo Koronsha ISBN 4-12-201509-X
  • Yamamoto Atsuko, Jidai o shissoshita kokusaijin Enomoto Takeaki: Raten Amerika iju no michi o hiraku, Shinzansha (1997) ISBN 4-7972-1541-0


Poprzednik
Aoki Shuzo
minister spraw zagranicznych Japonii
1891—1892
Następca
Mutsu Munemitsu