Topola Mała

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Topola Mała
Państwo  Polska
Województwo wielkopolskie
Powiat ostrowski
Gmina Ostrów Wielkopolski
Liczba ludności (2006) 1200
Strefa numeracyjna (+48) 62
Kod pocztowy 63-400
(poczta: Ostrów Wielkopolski)
Tablice rejestracyjne POS
SIMC 0206049
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Topola Mała
Topola Mała
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Topola Mała
Topola Mała
Ziemia 51°38′N 17°46′E/51,633333 17,766667Na mapach: 51°38′N 17°46′E/51,633333 17,766667
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach

Topola Mała – zurbanizowana wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie ostrowskim, w gminie Ostrów Wielkopolski, 4 km od południowo-zachodniej granicy Ostrowa, przy drodze wojewódzkiej nr 445 Ostrów-Odolanów. Liczy ok. 1200 mieszkańców.

Przed 1932 rokiem miejscowość położona była w powiecie odolanowskim, w latach 1975-1998 w województwie kaliskim, w latach 1932-1975 i od 1999 w powiecie ostrowskim.

Pierwsze wzmianki o istnieniu wsi Topola znajdujemy w potwierdzeniu, dokonanym w roku 1341 w Wiślicy przez króla Kazimiera (Wielkiego), przekazanie w roku 1338 przez Stanisławę i Wisenegę z Brzezia (k. Pleszewa) swojej bratance Felicyi, żonie Mikołaja z Topoli, ojcowskiej części posagu.

Dalsze wzmianki o Topoli pochodzą z zapisów w księgach kościelnych , jakie powstały w wyniku objazdu poszczególnych parafii w roku 1404.

Wieś Topola początkowo należała do parafii Wysoko Wielkie, która obejmowała19 wsi i należała do największych w diecezji poznańskiej. Oprócz Topoli do parafii tej należały takie miejscowości jak; Chełstów, Gorzyce, Janków Przygodzki, Krępa, Kuźnica, Mańkowo, Ostrów, Parczew, Pruślin, Przygodzice, Sadowie, Smardów, Westrza, Wtorek, Wysoko Małe, Wysoko Wielkie, Zacharzew i Zębów (kilka z tych miejscowości dziś nie istnieje).

Ostrów należał do tej parafii do roku 1434, kiedy to kościół farny w Ostrowie (powstały w 1404 r.) ustanowiono odrębną parafią.

W roku 1463 rozgraniczono Topolę od wsi Przygodzice.

W roku 1510 Topola obejmowała 7 łanów osiadłych i 1,5 łana opustoszałego (1 łan – 16,8 ha) Podziału Topoli na część większą i mniejszą dokonano po roku 1520.

W latach 1520 do 1579 wieś należała do rodziny Wysokich a w latach 1579 do 1699 do rodu leszczyńskich, od których odkupił Topolę wraz z innymi dobrami przygodzkimi Jan Jerzy Przebendowski – podskarbi wielki koronny.

Kolejnym właścicielem tych dóbr był marszałek wielki koronny Franciszek Bieliński, który ożenił się z córką Przebendowskiego Dorotą Henryką, wdową po Janie Mikołaju Radziwille.

W roku 1755 syn Doroty Henryki i Jana Mikołaja Radziwiłła Marcin został kolejnym właścicielem dóbr przygodzkich i Radziwiłłowie pozostali właścicielami tych dóbr aż do I połowy XX w.

W roku 1779, na mocy dekretu podpisanego w dniu 14 czerwca przez kustosza katedry poznańskiej Księdza Zakrzewskiwgo, Topola została odłączona od parafii Wysoko i przyłączona do parafii Ostrów. Uzasadnieniem tej zmiany były trudności z dotarciem do kościoła w Wysocku z powodu konieczności pokonywania rozmokłych dróg oraz niebezpieczeństwo rozbojów i napadów.

W Topoli Wielkiej od roku 1462 znajdował się młyn wodny na Baryczy (osiedle Popłonyk ). Od roku 1620 w Topoli Wielkiej działały dwa młyny.

Natomiast od XIX wieku funkcjonował wiatrak, znajdujący się przy obecnej ul. Dworcowej.

Na przełomie XVIII i XIX wieku wieś Topola Mała liczyła ok. 30 dymów i 300 mieszkańców.

W roku 1821 powstała szkoła w Topoli Małej a jej pierwszym nauczycielem był Józef Kocinski. Budowy nowego budynku szkoły dokonano 1884 r.

W XIX wieku występuje znaczny przyrost demograficzny (nb. dotyczący całej słowiańszczyzny), czego przykładem jest przyrost mieszkańców Topoli Małej z 458 osób w latach 40. do 653 w latach 90. XIX w. Wieś Topola Mała liczy w tym czasie ( lata 90. XIX w.) 98 dymów, 348 ha roli i 89 ha łąk.

Sam folwark, będący częścią Topoli Małej, liczył 7 dymów, 124 mieszkańców (w tym 20 protestantów).

W obrębie wsi była gajówka (pustkowie) Drygas (obecnie parking leśny).

W okresie zaborowym Topola Wielka i Mała wchodziły w skład powiatu odolanowskiedo.

Po podziale powiatu odolanowskiego, w roku 1887, na powiat ostrowski i odolanowski, Topolae pozostały dalej w powiecie odolanowskim.

Dopiero po likwidacji powiatu odolanowskiego od 1 kwietnia 1934 Topole weszły w skład powiatu ostrowskiego.

O latach 1877 - 1881 folwark był dzierżawiony przez Wilhelma Langa a od 1890 roku przez Bienecka. Kolejnym dzierżawcą w latach 1905 – 1907 była wdowa Anna Feiffer.

Majątek obejmował wówczas 414 ha , z czego 331 roli a w pozostałej części łąki i pastwiska. W folwarku hodowano wówczas 38 koni, 178 szt. bydła, 98 szt. świń.

W roku 1925 powierzchnia folwarku wzrosła do 436 ha, a kolejnymi dzierżawcami (od roku 1926) byli Adam Schneider i Stanisław Weychan (od roku 1928 samodzielnie St. Weychan).

W roku 1928 dokonano parcelacji pierwszej parcelacji gruntów folwarku leżących o obrębie obecnych ulic Dworcowa, Graniczna, Kolejowa.

Drugą parcelację przeprowadzono 1936 roku i objęła ona grunty od obecnej ulicy Kolejowej w kierunku południowym (do wiatraka).

Rozparcelowane grunt folwarczne sprzedano w większości rolnikom „małorolnym” mieszkańcom Topoli Wielkiej i Małej, sąsiednich wsi i pracownikom folwarku.

Znaczą część tych gruntów wraz z zabudowaniami folwarcznymi kupił Julian Kwiatkowski, sprzedawca (dealer) salonu Chewroleta w Ostrowie.

Parcelacja przyczyniła się do intensywnej zabudowy tych terenów przez nabywców rozparcelowanych gruntów i w konsekwencji do wydzielenia kolejnej wsi Topoli –Osiedle, która liczbą mieszkańców przewyższyła liczbę mieszkańców Topoli Wielkiej, której część stanowiła po roku 1945 r.

Na rozwój tej części Topoli wpłynęła znacznie budowa w roku 1909 linii kolejowej z Ostrowa do Odolanowa i następnie do Oleśnicy.

Wieś Topola-Osiedle została wpisana do urzędowego Wykazu Miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej z dniem 1 stycznia 2006 r., chociaż pod nawą Topola Osiedle występowała od chwili wyboru pierwszego sołtysa Kazimierza Wojtaszka w październiku 1969 r.