Województwo wielkopolskie

Z Wikipedii

Województwo wielkopolskie

Herb	Flaga
Siedziba wojewody Siedziba sejmiku	Poznań
Urząd Wojewódzki	Poznań, al. Niepodległości 16/18
Wojewoda	Piotr Florek
Urząd Marszałkowski	Poznań, al. Niepodległości 18
Marszałek	Marek Woźniak
Powierzchnia	29 826,51 km²
Ludność	3 403 174[1] mieszk. (2008)
Gęstość zaludnienia	114[2] mieszk./km²
Urbanizacja	56,6%
Tablica rejestracyjna	P
TERYT	30
Kod ISO	PL-WP
zobacz: szczegółowy podział administracyjny powiaty grodzkie 4 ziemskie 31 gminy miejskie 19 miejsko-wiejskie 90 wiejskie 117
Wielkopolski Urząd Wojewódzki al. Niepodległości 16/18 61-713 Poznań tel.: (61) 854-10-71, fax (0-61) 852-73-27
Oficjalna strona województwa wielkopolskiego

Województwo wielkopolskie – województwo w środkowo-zachodniej Polsce, utworzone w 1999, na Pojezierzu Wielkopolskim i Nizinie Południowowielkopolskiej, w dorzeczu Warty.

Województwo wielkopolskie zajmuje drugie miejsce w kraju pod względem powierzchni i trzecie pod względem liczby ludności.

Spis treści 1 Historia 2 Geografia 2.1 Geografia historyczna 2.2 Sąsiednie województwa 2.3 Stolica 2.4 Miasta 2.5 Demografia 3 Podział administracyjny 3.1 Powiaty grodzkie 3.2 Powiaty ziemskie 4 Warunki przyrodnicze 5 Surowce naturalne 6 Klimat 7 Ochrona przyrody 8 Transport 8.1 Transport drogowy 8.2 Transport lotniczy 9 Zobacz też 9.1 Przypisy 9.2 Linki zewnętrzne

[edytuj] Historia

Województwo wielkopolskie utworzono 1 stycznia 1999 z województw poprzedniego podziału administracyjnego:

• poznańskiego (w całości)
• konińskiego (oprócz gmin Uniejów, Grabów i Świnice Warckie)
• pilskiego (oprócz gmin powiatu wałeckiego)
• leszczyńskiego (oprócz gmin powiatów górowskiego i wschowskiego)
• kaliskiego (oprócz gmin powiatów wieruszowskiego i oleśnickiego)
• zielonogórskiego (tylko gminy Wolsztyn, Siedlec i Zbąszyń)
• gorzowskiego (tylko gminy Międzychód i Miedzichowo)
• bydgoskiego (tylko gmina Trzemeszno)

[edytuj] Geografia

[edytuj] Geografia historyczna

Województwa wielkopolskiego nie można jednoznacznie utożsamiać z historyczną Wielkopolską, gdyż nie należą do niego m.in.:

• Międzyrzecz
• Wschowa
• Żnin
• Wałcz

W skład województwa wchodzą natomiast m.in.:

• Turek (ziemia sieradzka)
• Ostrzeszów, Kępno (ziemia wieluńska)
• cztery gminy śląskie

[edytuj] Sąsiednie województwa

• województwo dolnośląskie
• województwo kujawsko-pomorskie
• województwo lubuskie
• województwo łódzkie
• województwo opolskie
• województwo pomorskie
• województwo zachodniopomorskie

[edytuj] Stolica

Stolicą województwa wielkopolskiego jest Poznań, którego aglomerację zamieszkuje około 855 tys. mieszkańców (567.000 w Poznaniu i około 288.000 w powiecie poznańskim) – jeden z największych w Polsce ośrodków usługowych, przemysłowych, naukowych i kulturalnych.

[edytuj] Miasta

W województwie wielkopolskim jest 109 miast, w tym 4 miasta na prawach powiatu. Miasta zostały uszeregowane według liczby mieszkańców (malejąco). Powierzchnia wg GUS z 31 grudnia 2007 roku. Podkreślone zostały miasta powiatowe a wytłuszczone miasta będące również powiatami grodzkimi.

1. Poznań (261,85 km²)
2. Kalisz (69,77 km²)
3. Konin (81,68 km²)
4. Piła (102,71 km²)
5. Ostrów Wielkopolski (42,39 km²)
6. Gniezno (40,89 km²)
7. Leszno (31,90 km²)
8. Swarzędz (8,16 km²)
9. Śrem (12,38 km²)
10. Krotoszyn (22,55 km²)
11. Września (12,73 km²)
12. Luboń (13,52 km²)
13. Turek (16,16 km²)
14. Jarocin (14,44 km²)
15. Wągrowiec (17,91 km²)
16. Kościan (8,75 km²)
17. Koło (13,85 km²)
18. Środa Wielkopolska (17,98 km²)
19. Rawicz (7,81 km²)
20. Gostyń (10,79 km²)
21. Chodzież (12,77 km²)
22. Szamotuły (10,11 km²)
23. Złotów (11,58 km²)
24. Oborniki (14,08 km²)
25. Pleszew (13,19 km²)
26. Trzcianka (18,25 km²)
27. Nowy Tomyśl (5,02 km²)
28. Kępno (7,70 km²)
29. Ostrzeszów (12,18 km²)
30. Słupca (10,31 km²)
31. Grodzisk Wielkopolski (18,09 km²)
32. Wolsztyn (4,78 km²)
33. Mosina (13,58 km²)
34. Wronki (5,81 km²)
35. Czarnków (9,70 km²)
36. Rogoźno (11,24 km²)
37. Międzychód (6,98 km²)
38. Murowana Goślina (7,18 km²)
39. Puszczykowo (16,65 km²)
40. Opalenica (6,42 km²)
41. Kostrzyn (8,03 km²)
42. Pobiedziska (10,16 km²)
43. Jastrowie (72,27 km²)
44. Witkowo (8,30 km²)
45. Trzemeszno (5,46 km²)
46. Pniewy (9,21 km²)
47. Zbąszyń (5,57 km²)
48. Kórnik (6,08 km²)
49. Kłodawa (4,32 km²)
50. Koźmin Wielkopolski (5,86 km²)
51. Krzyż Wielkopolski (5,83 km²)
52. Buk (2,96 km²)
53. Sieraków (14,10 km²)
54. Wieleń (4,32 km²)
55. Stęszew (5,63 km²)
56. Śmigiel (5,20 km²)
57. Wyrzysk (4,12 km²)
58. Czempiń (3,29 km²)
59. Odolanów (4,76 km²)
60. Nowe Skalmierzyce (1,59 km²)
61. Golina (3,57 km²)
62. Zduny (6,14 km²)
63. Szamocin (4,67 km²)
64. Kleczew (6,68 km²)
65. Krobia (7,05 km²)
66. Skoki (11,20 km²)
67. Ujście (5,78 km²)
68. Okonek (6,01 km²)
69. Krajenka (3,77 km²)
70. Sompolno (6,21 km²)
71. Miłosław (4,07 km²)
72. Gołańcz (12,63 km²)
73. Tuliszków (7,04 km²)
74. Nekla (19,79 km²)
75. Rakoniewice (3,37 km²)
76. Pyzdry (12,16 km²)
77. Ślesin (7,18 km²)
78. Kobylin (4,92km²)
79. Miejska Górka (3,09 km²)
80. Łobżenica (3,25 km²)
81. Bojanowo (2,34 km²)
82. Margonin (5,15 km²)
83. Zagórów (3,44 km²)
84. Lwówek (3,15 km²)
85. Poniec (3,54 km²)
86. Sulmierzyce (28,98 km²)
87. Książ Wielkopolski (1,96 km²)
88. Wysoka (4,82 km²)
89. Kłecko (9,61 km²)
90. Rydzyna (2,17 km²)
91. Czerniejewo (10,20 km²)
92. Borek Wielkopolski (6,16 km²)
93. Rychwał (9,69 km²)
94. Obrzycko (3,72 km²)
95. Żerków (2,03 km²)
96. Osieczna (4,84 km²)
97. Raszków (1,77 km²)
98. Pogorzela (4,34 km²)
99. Dąbie (8,86 km²)
100. Ostroróg (1,26 km²)
101. Grabów nad Prosną (2,58 km²)
102. Jutrosin (1,62 km²)
103. Mikstat (2,49 km²)
104. Przedecz (2,98 km²)
105. Wielichowo (1,24 km²)
106. Krzywiń (1,67 km²)
107. Stawiszyn (0,99 km²)
108. Dolsk (6,02 km²)
109. Dobra (1,84 km²)

 Zobacz też: Miasta w Polsce (statystyki).

[edytuj] Demografia

Dane z 31 grudnia 2007 r.^[3]:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	3 386 882	100	1 744 127	51,5	1 642 755	48,5
powierzchnia	29 826,51 km²
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	113,6		58,5		55,1

[edytuj] Podział administracyjny

 Osobny artykuł: Podział administracyjny województwa wielkopolskiego.

Ludność powiatów (30.06.2009)^[4]

[edytuj] Powiaty grodzkie

• Kalisz – 106 829
• Konin – 79 622
• Leszno – 64 229
• Poznań – 556 022

[edytuj] Powiaty ziemskie

• powiat chodzieski – 47 420
• powiat czarnkowsko-trzcianecki – 86 872
• powiat gnieźnieński – 141 454
• powiat gostyński – 76 047
• powiat grodziski – 49 853
• powiat jarociński – 70 751
• powiat kaliski – 81 071
• powiat kępiński – 55 930
• powiat kolski – 88 345
• powiat koniński – 125 759
• powiat kościański – 78 167
• powiat krotoszyński – 77 302
• powiat leszczyński – 51 396
• powiat międzychodzki – 36 607
• powiat nowotomyski – 72 595
• powiat obornicki – 56 924
• powiat ostrowski – 159 111
• powiat ostrzeszowski – 54 847
• powiat pilski – 137 599
• powiat pleszewski – 62 384
• powiat poznański – 315 159
• powiat rawicki – 59 783
• powiat słupecki – 58 566
• powiat szamotulski – 87 058
• powiat średzki – 55 241
• powiat śremski – 59 173
• powiat turecki – 83 709
• powiat wągrowiecki – 68 311
• powiat wolsztyński – 55 563
• powiat wrzesiński – 74 771
• powiat złotowski – 68 704

[edytuj] Warunki przyrodnicze

Rzeźba terenu województwa wielkopolskiego, warunki geologiczne i glebowe zostały ukształtowane przez dwa zlodowacenia:

• przez zlodowacenie bałtyckie w części północnej i środkowej, gdzie teren jest nizinny, występują licznie jeziora Pojezierza Pomorskiego, Poznańskiego i Gnieźnieńskiego,
• przez zlodowacenie środkowopolskie w części południowej, gdzie występuje mniej urozmaicona rzeźba oraz brak jezior.

Najwyższym wzniesieniem Wielkopolski jest Kobyla Góra (284 m n.p.m.) w paśmie Wzgórz Ostrzeszowskich, najniżej położony obszar w dolinie Warty u ujścia Noteci (21 m n.p.m.) w północno-zachodniej części regionu. Przeważają gleby bielicowe i rdzawe stanowiące 60% powierzchni oraz płowe i brunatne – 20%, pozostałe to głównie gleby obszarów podmokłych (opadowo-glejowe, glejobielicowe, murszowo-torfowe, mady rzeczne).

Powierzchnię około 800 tys. ha zajmują lasy, co stanowi 25,8% powierzchni całkowitej regionu.

Na pojezierzach w części północnej i środkowej regionu występuje ok. 800 jezior, w tym 58% o powierzchni do 10 ha i 8% o powierzchni powyżej 100 ha. Największy zbiornik naturalny Wielkopolski to Jezioro Powidzkie (1036 ha) na Pojezierzu Gnieźnieńskim.

Region wielkopolski leży w obrębie dorzecza Odry, przy czym 88% jego powierzchni odwadnia system cieków dorzecza Warty, a pozostałe 12% jest odwadniane przez systemy cieków Baryczy, Krzyckiego Rowu i Obrzycy. Jakość wód rzecznych jest w większości pozaklasowa, ale ich stan ulega stopniowej poprawie.

[edytuj] Surowce naturalne

Głównymi mineralnymi surowcami energetycznymi Wielkopolski są węgiel brunatny, gaz ziemny, ropa naftowa i torf.

Złoża węgla brunatnego eksploatuje się w rejonie Konina, Turku i Koła (KWB "Konin" i KWB "Adamów"), są bazą dla przemysłu energetycznego (Zespół Elektrowni Pątnów-Adamów-Konin opalanej węglem brunatnym produkuje ponad 10% krajowej energii elektrycznej). Znaczne są też ilości złóż torfu, oblicza się, że jest ich 886 tys. ha o średniej miąższości 1,5 m. Odkryto złoża tego surowca o znaczeniu leczniczym – borowiny w Błażejewie, Ławicy i Mechnaczu. Ponadto bardzo duże pokłady węgla brunatnego zostały odkryte w okolicach Kościana. Jednak nie są one obecnie eksploatowane i prawdopodobnie ze względu na kosztowne przystosowanie tych terenów do budowy kopalni i konieczności przesiedlenia tysięcy ludzi nigdy nie będą.

Intensywnie eksploatuje się sól kamienną w kopalni soli w Kłodawie (około 20% krajowej produkcji). W Wapnie eksploatuje się bogate złoża gipsu.

Na całym obszarze województwa wielkopolskiego występują znaczne złoża kruszyw, surowców ceramicznych i kredy jeziornej.

W Kościanie działa obecnie największa i najnowocześniejsza w Polsce kopalnia gazu ziemnego. Zaopatruje ona w surowiec Ziemię Kościańską, oraz zielonogórskie elektrociepłownie. Szacuje się, że gaz z kopalni w Kościanie wystarczy na ok. 20 lat eksploatacji i praktycznie uniezależnia miejscową ludność przed skutkami kryzysu gazowego.

[edytuj] Klimat

Wielkopolska znajduje się pod wpływem oceanicznych mas powietrza co wpływa na łagodność klimatu. Im dalej na wschód tym bardziej zaznacza się kontynentalizm klimatu. Obszar znajduje się w wielkopolsko-śląskiej dzielnicy rolniczo-klimatycznej. Średnia roczna temperatura wynosi ok. 8,2 °C, ku północy spada do 7,6 °C, a na krańcach południowych i zachodnich osiąga 8,5 °C. Liczba dni w roku z pokrywą śnieżną dochodzi do 57 dni w Kaliszu.

Okres wegetacyjny należy do jednych z najdłuższych w Polsce. Na Nizinie Południowowielkopolskiej wynosi ok. 228 dni i na północ od Gniezna i Szamotuł zaczyna powoli spadać do 216 dni na krańcach północnych.

Opady wahają się od 500 do 550 mm. Jednak region zmaga się z deficytem opadów, zwłaszcza we wschodniej części województwa (okolice Słupcy, Kazimierza Biskupiego, Kleczewa) gdzie spada czasem zaledwie 450 mm opadów w roku, co grozi stepowieniem terenu. Przypuszczalnie jest to skutkiem wykarczowania lasów oraz eksploatacji kopalni węgla brunatnego. Liczba opadów wzrasta na północnych i południowych (Ostrów Wielkopolski, Ostrzeszów) krańcach Wielkopolski ponad 650 mm. Przeważają wiatry zachodnie.

[edytuj] Ochrona przyrody

Stan na rok 2005:

• 1 park narodowy (Wielkopolski Park Narodowy) oraz fragment Drawieńskiego Parku Narodowego
• 12 parków krajobrazowych w tym 3 transgraniczne o łącznej powierzchni 174 569,88 ha, są to: Park Lednicki, Sierakowski, Pszczewski, Przemęcki, Powidzki, Puszcza Zielonka, Rogaliński, Promno, Powidzki, im. gen. Dezyderego Chłapowskiego, Żerkowsko-Czeszewski, Nadwarciański, Dolina Baryczy.
• 96 rezerwatów przyrody o łącznej powierzchni 5632 ha
• 32 obszary chronionego krajobrazu (906 289 ha),
• 88 użytków ekologicznych
• 48 obszarów wytypowanych do ochrony w Sieci Natura 2000
• 3601 pomników przyrody

Powierzchnia obszarów prawnie chronionych: 932,6 tys. ha (9,0% prawnie chronionej powierzchni kraju)
w tym obszary chronionego krajobrazu – 78,9% parki krajobrazowe – 18,5% parki narodowe – 0,9% rezerwaty przyrody – 0,6%

[edytuj] Transport

W Wielkopolsce krzyżuje się kilka szlaków komunikacyjnych. Przez Poznań i Konin przebiega trasa z Europy Zachodniej do Rosji. W kierunku południowym biegnie międzynarodowa trasa z Gdańska przez Poznań i Leszno do Pragi i dalej na południe Europy. Budowana jest tu autostrada A2, która będzie biegła od granicy zachodniej przez Poznań i Warszawę do Moskwy.

Głównymi węzłami kolejowymi są tutaj: Poznań, Piła i Ostrów Wielkopolski. Pomiędzy Warszawą a Berlinem kursują pociągi EuroCity, które zapewniają szybkie połączenie komunikacyjne pomiędzy Poznaniem a Berlinem. Trasa ta została jako pierwsza w Polsce, dostosowana do europejskiego systemu szybkich przewozów.

W Poznaniu znajduje sie także port lotniczy Poznań-Ławica. Lotnisko pod względem dynamiki przewozu pasażerów plasuje się na drugim miejscu w kraju.

Duże lotnisko powojskowe z długim betonowym pasem startowym znajduje się w Pile. Planowane jest tutaj stworzenie lotniska towarowego, a w przyszłości także pasażerskiego. W Michałkowie położonym ok. 5 km na północ od Ostrowa Wielkopolskiego znajduje się lotnisko sportowe Aeroklubu Ostrowskiego. Lotnisko posiada krótki utwardzony pas oraz lądowisko trawiaste przez co mogą tam lądować tylko niewielkie samoloty. Małe samoloty mogą również lądować na lotnisku szybowcowym w Lesznie.

[edytuj] Transport drogowy

Województwo pokrywa dość dobrze rozwinięta sieć dróg:

• autostrady
  • A2 (Berlin – Poznań – Łódź – Warszawa – Terespol – Brześć – Mińsk – Moskwa) (194,3 km w eksploatacji Nowy Tomyśl – Poznań – Łódź)
• drogi ekspresowe
  • S5 Świecie – Bydgoszcz – Szubin – Gniezno – Poznań (Wschodnia Obwodnica Poznania – Południowa Obwodnica Poznania – Zachodnia Obwodnica Poznania) – Stęszew – Kościan – Śmigiel – Leszno – Rawicz - Żmigród – Trzebnica – Wrocław. Istnieją odcinki: obwodnica Świecia, obwodnica Bydgoszczy, obwodnica Szubina, obwodnica Śmigla, obwodnica Trzebnicy. W przygotowaniu do budowy znajduje się odcinek z Gołusek do Stęszewa (Zachodnia Obwodnica Poznania)
  • S8 (planowana)
  • S10 (planowana)
  • S11 (Kołobrzeg – Koszalin – Piła – Poznań (Zachodnia Obwodnica Poznania – Południowa Obwodnica Poznania) – Kórnik – Ostrów Wielkopolski – Bytom) (14 km w eksploatacji Poznań Krzesiny – Kórnik, trwają przygotowania do budowy odcinka Gołuski – Złotniki
• drogi krajowe
  • 2 (Świecko – Poznań – Września – Konin – Warszawa – Siedlce – Biała Podlaska)
  • 5 (Świecie – Bydgoszcz – Gniezno – Poznań – Kościan – Leszno – Rawicz - Wrocław – Bolków)
  • 8 (Budzisko – Białystok – Warszawa – Kępno – Wrocław – Kudowa-Zdrój)
  • 10 (Lubieszyn – Szczecin – Piła – Bydgoszcz – Toruń – Płońsk)
  • 11 (Kołobrzeg – Koszalin – Piła – Poznań – Jarocin – Ostrów Wielkopolski – Bytom)
  • 12 (Łęknica – Głogów – Leszno – Jarocin – Kalisz – Radom – Lublin – Berdyszcze)
  • 15 (Trzebnica – Jarocin – Gniezno – Toruń – Ostróda)
  • 22 (Grzechotki – Podgaje – Wałcz – Kostrzyn nad Odrą)
  • 24 (Rudnica – Pniewy)
  • 25 (Bobolice – Bydgoszcz – Konin – Kalisz – Ostrów Wielkopolski – Spalice k. Oleśnicy)
  • 32 (Sękowice – Stęszew)
  • 36 (Ostrów Wielkopolski – Rawicz – Prochowice)
  • 39 (Łagiewniki – Baranów)
  • 72 (Konin – Łódź – Rawa Mazowiecka)
  • 83 (Turek – Sieradz)
  • 92 (Miedzichowo – Poznań – Września – Konin – Koło – Łowicz)

oraz drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne.

[edytuj] Transport lotniczy

• port lotniczy Poznań-Ławica

[edytuj] Zobacz też

• poczet wojewodów wielkopolskich
• województwo środkowopolskie (wschodniowielkopolskie)
• polskie tablice rejestracyjne (wikisource)

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Serwis informacyjny CyberWielkopolska
• Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego
• Galeria Wielkopolska – fotografie zabytków
• Zamki, pałace i dwory Wielkopolski

p • d • e Województwo wielkopolskie Powiaty grodzkie Kalisz • Konin • Leszno • Poznań Powiaty ziemskie chodzieski • czarnkowsko-trzcianecki • gnieźnieński • gostyński • grodziski • jarociński • kaliski • kępiński • kolski • koniński • kościański • krotoszyński • leszczyński • międzychodzki • nowotomyski • obornicki • ostrowski • ostrzeszowski • pilski • pleszewski • poznański • rawicki • słupecki • szamotulski • średzki • śremski • turecki • wągrowiecki • wolsztyński • wrzesiński • złotowski

p • d • e Województwa Polski dolnośląskie • kujawsko-pomorskie • lubelskie • lubuskie • łódzkie • małopolskie • mazowieckie • opolskie • podkarpackie • podlaskie • pomorskie • śląskie • świętokrzyskie • warmińsko-mazurskie • wielkopolskie • zachodniopomorskie