VHS

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy systemu kaset wideo. Zobacz też: VHS - niemiecki skrót oznaczający uniwersytet ludowy (Volkshochschule).
VHS logo.svg
Działanie VHS
Jeden z pierwszych magnetowidów VHS z 1981 roku
Wierzchnia strona kasety typu VHS
Spodnia strona kasety typu VHS
Kaseta wideo, system VHS
Wierzchnia strona kasety typu VHS
Kaseta VHS-C
Kamera wideo Amstrad VMC100 standardu VHSC

VHS (ang. Video Home System) – popularny w latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XX wieku standard zapisu i odtwarzania kaset wideo przeznaczony dla rynku konsumenckiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

System został opracowany przez firmę JVC w roku 1976. Pierwszym magnetowidem tego systemu produkowanym seryjnie był JVC HR-3300 zaprezentowany w połowie 1976 roku. W latach osiemdziesiątych VHS wygrał walkę o prymat na rynku z konkurencyjnymi formatami Betamax (opracowanym przez Sony) oraz video 2000 (Philips), które były bardziej zaawansowane technologicznie. O zwycięstwie formatów zadecydowała niska cena VHS oraz błędy w polityce firmy SONY, która kupując pod koniec lat 80. licencje na VHS zaprzestała promocji Betamaxa oraz zakazała wydawania na swoim nośniku filmów pornograficznych, które na VHS były ogólnie dostępne.

Z dniem 28 października 2008 firma JVC zakończyła produkcję uprzednio nagranych nośników VHS dla dystrybutorów filmowych. Produkowała je jako ostatnia[1]. Powodem zakończenia produkcji było wyparcie popularnych "kaset" przez płyty DVD. Już w 2001 r. więcej filmów sprzedano na nowoczesnych nośnikach cyfrowych niż kasetach wideo z lat 80. i 90. XX w. Nadal istnieje ogromna kolekcja niewydanych na nośnikach cyfrowych programów telewizyjnych, a dostępnych na taśmach wideo. Wciąż również produkowane są czyste nośniki VHS.

Dane techniczne[edytuj | edytuj kod]

Rozdzielczość pozioma obrazu w formacie VHS wynosi około 240 linii (dla obrazu kolorowego) i wynika z ograniczonego pasma dla sygnału koloru. Pod koniec lat 80 wprowadzono "ulepszoną" wersję VHS HQ - przy czym poprawiono w tej wersji głównie odczyt poprzez wprowadzenie systemu redukcji zakłóceń związanych z błędami odczytu taśmy (dropout's). Pozostałe parametry obrazu pozostały bez zmian.

Wymiary kasety w mm 188 × 104 × 25, czas zapisu maks. 300 minut (w wersji Long Play długość zapisu się podwaja). Produkuje się lub produkowano czyste (nienagrane) kasety o długości 30, 45, 60, 90, 120, 135, 180, 195, 240, 300 minut. Wersje kaset tzw. duplikacyjne - mogły posiadać dowolną długość - zazwyczaj dostosowaną do długości materiału filmowego - były przeznaczone jedynie dla wydawców.

Ciekawostką jest to że wszystkie kasety nagrywane w standardzie PAL umożliwiały na nagranie dłużej ilości czasu niż deklarowany czas nagrania, zwykle było to o około 7% deklarowanego czasu. W przypadku takiego samego nagrania w formacie NTSC deklarowana wartość była zgodna z faktycznym czasem nagrania.

W formacie VHS fonia zapisywana jest wzdłuż taśmy przy krawędzi; przy przesuwie 2,34 cm/sek uzyskuje pasmo 80 Hz—10 kHz. Mimo takich parametrów niektóre firmy produkujące magnetowidy VHS lansowały wersję stereofoniczną zapisu wzdłużnego - aby poprawić dynamikę oraz stosunek sygnał/szum używane były popularne systemy redukcji szumu takie jak Dolby B i C. Wobec rosnących wymagań co do jakości dźwięku opracowano w latach 80. metodę zapisu na poziomie hi-fi dodatkowymi głowicami wirującymi w głębszej warstwie taśmy tzw. multipleks głębokościowy. Sygnał wideo zapisywany jest "na" sygnale audio. Skos głowic audio jest inny od skosu ścieżek video, co znacząco niweluje zakłócenia między nimi. Osiągnięte pasmo: 20 Hz—20 kHz, dynamika około 90 dB. Magnetowidy tego typu oznaczone są VHS hi-fi, mają minimum 4 głowice na bębnie wizyjnym (2 video + 2 audio).

Przyjmuje się, że dla zachowania jakości obrazu nagranej na kasecie VHS przy konwersji do formatu cyfrowego należy zastosować rozdzielczość poziomą równą przynajmniej 240x4/3*2^0,5=~451 pikseli i rozdzielczość pionową równą dokładnie 576 (dla PAL B/G lub PAL D/K) lub 480/486 (dla NTSC) pikseli[2][3].

Pokrewne formaty[edytuj | edytuj kod]

S-VHS[edytuj | edytuj kod]

Istnieje także format S-VHS (Super-VHS) opracowany na bazie VHS, zapisujący jednak sygnał na wyższej częstotliwości, a więc kompatybilny z VHS tylko w jedną stronę. Oznacza to, kasety nagrane w S-VHS można odtwarzać jedynie na magnetowidach S-VHS, lub specjalnie w tym celu zaprojektowanych magnetowidach VHS, natomiast kasety VHS można odtwarzać na wszystkich magnetowidach i odtwarzaczach VHS i S-VHS. Sygnał w magnetowidach S-VHS na wyjściu rozdzielony jest na dwie składowe: luminancję (informacja o jasności) i chrominancję (informacja o kolorze), dzięki czemu barwy są lepiej reprodukowane a rozdzielczość przewyższa 400 linii. W formacie S-VHS standardowo dźwięk zapisywany jest na poziomie hi-fi. Najwyższej klasy modele 7-głowicowe posiadają dodatkową głowicę kasującą (4 video + 2 audio + 1 flying erase head).

VHS-C[edytuj | edytuj kod]

Kompatybilny ze standardowym VHS jest mikro format VHS-C, który po załadowaniu do kasety matki jest odtwarzany w standardowym magnetowidzie VHS. Pracująca na mniejszych kasetach pochodna VHS znalazła zastosowanie w domowych kamerach video. Analogicznie opracowano kamery S-VHS-C.

D-VHS[edytuj | edytuj kod]

Istnieje także odmiana D-VHS (Digital VHS, początkowo Data VHS), oparta o kasety o takich samych właściwościach jak S-VHS, jednak od czasu ekspansji DVD jest produktem kolekcjonerskim. Format ten zapewnia dobrą jakość obrazu cyfrowego na poziomie 500 linii przy bardzo długim czasie nagrywania na kasecie: nawet do kilkunastu godzin obrazu cyfrowego przyzwoitej jakości, lub kilkudziesięciu godzin przy jakości VHS (ok. 250 linii). Fenomen tych magnetowidów to także jakość nagrań analogowych VHS na poziomie 300 linii oraz możliwość rejestracji cyfrowo w formacie HDTV (High Definition TV) w rozdzielczości 1080 linii - jeżeli strumień danych nie przekracza 14,1 Mbit/s na jednej czterogodzinnej kasecie E-240 S-VHS mieści się ok. 5,75 godziny video w jakości wielokrotnie przekraczającej standard DVD. To wszystko przy możliwości bezstratnego kopiowania i zgrywania, którą zapewnia technologia cyfrowa. System wręcz idealny, jednak mniej wygodny od płyty DVD, co prawdopodobnie zdecydowało o jego rynkowej przegranej.

Następca standardu[edytuj | edytuj kod]

VHS został wyparty przez standardy zapisu w technice cyfrowej – m.in. DVD, Blu-ray, dyski twarde (stosowane we współczesnych kamkorderach i urządzeniach PVR).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Przypisy

  1. Ostatnie święta z kasetami VHS (pol.). interia.pl, 23 grudnia 2008. [dostęp 28 marca 2010].
  2. http://forum.doom9.org/showpost.php?p=188998&postcount=26 - istotna jest również cała dyskusja w temacie w którym znajduje się post
  3. http://lipas.uwasa.fi/~f76998/video/conversion/ - A Quick Guide to Digital Video Resolution and Aspect Ratio Conversions

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]