WISE 1049-5319

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Współrzędne: Astronomia 10h49m15,57s; -53°19'06,"

WISE J104915.57-531906.1
WISE 1049-5319 sfotografowany przez WISE 7 stycznia 2010 (żółty dysk w centrum zdjęcia)
WISE 1049-5319 sfotografowany przez WISE 7 stycznia 2010 (żółty dysk w centrum zdjęcia)
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Żagla
Rektascensja 10h 49m 15,57s
Deklinacja -53° 19' 06"
Odległość 6,588 ± 0,062[1] ly
2,020 ± 0,019 pc
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy układ podwójny brązowych karłów
Typ widmowy A: L7,5
B: T0,5[2]
Alternatywne oznaczenia

WISE J104915.57-531906.1 (WISE 1049-5319, Luhman 16) – układ podwójny złożony z dwóch brązowych karłów położony w gwiazdozbiorze Żagla i oddalony o około 6,5 lat świetlnych od Ziemi. Jest to po alfa Centauri i Gwieździe Barnarda, trzeci pod względem odległości od Układu Słonecznego i najbliższy układ gwiezdny odkryty od 1916, kiedy została odkryta Gwiazda Barnarda[3][4].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcia układu z teleskopu WISE oraz Obserwatorium Gemini (środkowy obszar, na którym widać wyraźnie oba składniki)

Akronim „WISE” pochodzi od nazwy programu Wide-field Infrared Survey Explorer, w ramach którego układ został odkryty. Liczby po akronimie oznaczają współrzędne astronomiczne określające, gdzie znajdują się te ciała niebieskie[4]. Układ określany jest nieformalnie jako Luhman 16 lub Luhman 16AB, co podkreśla, że jest to układ podwójny[5].

Odkrycie[edytuj | edytuj kod]

Odkrywcą układu jest Kevin Luhman z Pennsylvania State University[6]. Luhman zwrócił uwagę na duży ruch własny obiektu, co zasugerowało, że znajduje się blisko Układu Słonecznego, co z kolei potwierdził pomiar paralaksy. Dodatkowe obserwacje wykonane z Obserwatorium Gemini pozwoliły rozpoznać, że WISE 1049-5319 jest obiektem podwójnym[3][6]. Luhman odkrył także, że obiekt był już sfotografowany wcześniej przez inne teleskopy. Najwcześniejsze znane zdjęcia układu pochodzą z 1978[6].

Charakterystyka systemu[edytuj | edytuj kod]

Na system składają się dwa brązowe karły oddalone od siebie o około trzy jednostki astronomiczne. Większy z karłów, składnik A, należy do typu widmowego L, a mniejszy, składnik B, należy do typu T. Okres orbitalny karłów wynosi około 25 lat, dzieli je 3,12 ± 0,25 j.a.[2] Układ ma paralaksę 0,495" ± 0,005", co odpowiada odległości (2,020 ± 0,019) parseka[6][1].

Małe zaburzenia ruchu brązowych karłów wskazują, że w układzie najprawdopodobniej znajduje się trzecie, nie zaobserwowane bezpośrednio ciało o mniejszej masie – przypuszczalnie planeta[1].

Pogoda[edytuj | edytuj kod]

Obrazy widzialnej powierzchni składnika B w odstępach co ok. 0,8 h, licząc od dolnego obrazu w kierunku ruchu wskazówek zegara

Układ był obserwowany za pomocą Very Large Telescope należącego do ESO. Pozwoliło to powiązać zauważone uprzednio zmiany jasności składnika B z rozkładem jaśniejszych i ciemniejszych miejsc na jego obserwowanej powierzchni, ukazywanych w miarę obrotu karła wokół własnej osi. W efekcie uzyskana została pierwsza „mapa pogody” dla brązowego karła[5].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]


Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 H.J.M. Boffin, D. Pourbaix, K. Mužić, V.D. Ivanov i inni. Possible astrometric discovery of a substellar companion to the closest binary brown dwarf system WISE J104915.57–531906.1. „Astronomy & Astrophysics”, 2013-12-11. arXiv:1312.1303 (ang.)
  2. 2,0 2,1 Adam J. Burgasser, Scott S. Sheppard, Kevin L. Luhman. Resolved Near-Infrared Spectroscopy of WISE J104915.57-531906.1AB: A Flux-Reversal Binary at the L dwarf/T dwarf Transition. „The Astrophysical Journal”.  arXiv:1303.7283 (ang.)
  3. 3,0 3,1 Barbara K. Kennedy: The Closest Star System Found in a Century (ang.). Penn State Science, 2013-03-11. [dostęp 2013-03-11].
  4. 4,0 4,1 Whitney Clavin: Closest Star System Found in a Century (ang.). Jet Propulsion Laboratory, 2013-03-11. [dostęp 2013-03-11].
  5. 5,0 5,1 Pierwsza mapa pogody dla brązowego karła (pol.). Europejskie Obserwatorium Południowe, 2014-01-29. [dostęp 2014-01-30].
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 John Matson: Astronomer locates previously unseen neighbor to the Sun (ang.). nature.com, 2013-03-12. [dostęp 2013-03-12].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]