Gwiazdozbiór Żagla

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Żagiel
Żagiel
Nazwa łacińska Vela
Dopełniacz łaciński Velorum
Skrót nazwy łacińskiej Vel
Dane obserwacyjne (J2000)
Rektascensja 9 h
Deklinacja -50°
Charakterystyka
Powierzchnia 500 stopni kw.
Liczba gwiazd o obserwowanej wielkości gwiazdowej < 3 5
Najjaśniejsza gwiazda γ² Velorum (1,75m)
Gwiazdozbiory sąsiadujące
Widoczny na szerokościach geograficznych
pomiędzy 90° S a 40° N.

Żagiel (łac. Vela, dop. Velorum, skrót Vel) – to 32. co do wielkości gwiazdozbiór nieba południowego, jedna z trzech głównych części dawnej wielkiej konstelacji Okrętu Argo, na które podzielił ją w 1763 roku francuski astronom, kartograf i duchowny Nicolasa Louisa de Lacaille. W praktyce nie jest możliwy do obserwacji w Polsce. Liczba gwiazd widocznych nieuzbrojonym okiem: około 110.

Mity i legendy[edytuj | edytuj kod]

Wiele układów gwiazd nie przetrwało próby czasu. Jednym z dawnych gwiazdozbiorów, który zniknął z atlasów nieba, jest Okręt Argonautów. Został on podzielony na kilka mniejszych konstelacji z powodów praktycznych - zajmował zbyt wielki obszar na niebie. Wyobraża ożaglowanie mitologicznego okrętu, na którym Argonauci pod dowództwem Jazona odbyli podróż do Kolchidy. Ich celem było złote runo - skóra skrzydlatego złotego barana. Sam statek dla Jazona zbudował Argos (stąd nazwa), z pomocą Ateny. Wyprawa zakończyła się sukcesem, a statek został wyciągnięty przez Jazona na ląd Przesmyku Korynckiego. Tam też poświęcił on Posejdonowi okręt jako wotum. Tradycyjnie uważa się, że po śmierci Jazona bóg mórz umieścił Okręt Argonautów na niebie na pamiątkę jego licznych przygód. Był to największy gwiazdozbiór na niebie od czasów Ptolemeusza.

Wybrane obiekty[edytuj | edytuj kod]

W gwiazdozbiorze znajdują się dwie gwiazdy drugiej jasności: gamma Velorum ( γ Vel, nazywana również Regor) i δ Velorum (Koo She) - obie to układy wielokrotne. Kolejny tuzin gwiazd ma jasność w przedziale 2-4m.
W konstelacji znajdują się jasne gromady otwarte. Najjaśniejsza to IC 2391 (2,5m). Zawiera około 30 gwiazd i jest widoczna gołym okiem.
Na granicy Żagla i Pompy znajduje się mgławica planetarna Pierścień Południowy (NGC 3132). W Żaglu znajduje się również pozostałość po supernowej sprzed ponad 11 tysięcy lat. Jej część stanowi Mgławica Ołówek.[1]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Kamil Złoczewski: Kosmos. T. 64. Poznań: Oxford Educational Sp. z o.o., 2013, s. 16-18. ISBN 978-83-252-1917-8.