alfa Centauri

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy astronomii. Zobacz też: Alpha Centauri (gra komputerowa).

Współrzędne: Astronomia 14h39m36,50s; -60°50'02,00"

alfa Centauri A
α1 Centauri
The bright star Alpha Centauri and its surroundings.jpg
Zdjęcie wykonane przez Europejskie Obserwatorium Południowe
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Centaur
Rektascensja 14h 39m 36,4951s
Deklinacja -60° 50' 02,308"
Odległość 4,39 ly
(1,35 pc)
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy gwiazda ciągu głównego
Typ widmowy G2 V
Masa 1,14 M
Promień 1,1 R
Metaliczność [Fe/H] 0,179
Jasność obserwowana -0,01m
Jasność absolutna 4,37m
Temperatura 5900 K
Alternatywne oznaczenia
Toliman A, Rigil Kentaurus A (Rigil Kent A), GJ 559 A, HD 128620 A
alfa Centauri B
α2 Centauri
Alpha Centauri relative sizes.svg
Porównanie wielkości gwiazd układu ze Słońcem
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Centaur
Rektascensja 14h 39m 35,0803s
Deklinacja -60° 50' 13,761"
Odległość 4,39 ly
(1,35 pc)
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy gwiazda ciągu głównego
Typ widmowy K0 V
Masa 0,92 M
Promień 1,0 R
Metaliczność [Fe/H] 0,204
Jasność obserwowana 1,34m
Jasność absolutna 5,71m
Temperatura 4350 K
Alternatywne oznaczenia
Toliman B, Rigil Kentaurus B (Rigil Kent B), GJ 559 B, HD 128620 B

Alfa Centauri (inne nazwy: Rigil Kent, Rigil Kentaurus, Toliman) – gwiazda wielokrotna w gwiazdozbiorze Centaura, trzecia najjaśniejsza gwiazda widoczna na nocnym niebie. Układ alfa Centauri zawiera gwiazdy położone najbliżej Ziemi, nie licząc Słońca; znana jest jedna planeta pozasłoneczna znajdująca się w tym układzie.

Ogólna charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na bliskość alfy Centauri, jest ona trzecią pod względem jasności gwiazdą na nocnym niebie (jasność obserwowana układu: -0,27m); jaśniejsze są tylko Syriusz i Kanopus. Znajduje się ona w gwiazdozbiorze Centaura, położonym na południowej półkuli nieba i nie jest widoczna z północnych szerokości geograficznych (powyżej równoleżnika 29° N).

Składniki układu[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Proxima Centauri.

Układ alfa Centauri tworzą trzy gwiazdy: dwie jasne gwiazdy ciągu głównego, alfa Centauri A i alfa Centauri B, tworzące ciasny układ podwójny oraz okrążający je po dalekiej orbicie czerwony karzeł o nazwie Proxima Centauri[1], czasem oznaczany alfa Centauri C.

Elipsa orbity składników A i B ma mimośród 0,52, minimalna odległość między gwiazdami to 11,2 j.a., średnia 23,7 j.a. (większa niż odległość Urana od Słońca), a maksymalna 35,6 j.a. Okres obiegu składników jest równy 79,9 roku. Podczas największej separacji dwie gwiazdy można rozróżnić w niewielkim amatorskim teleskopie, a nawet przez dobrą lornetkę.

Alfa Centauri A, większa z dwóch gwiazd, jest bardzo podobna do naszego Słońca. Ma taki sam typ widmowy G2 V, ale jest nieco bardziej masywna (1,09 masy Słońca) i przez to o połowę jaśniejsza. Alfa Centauri B ma masę 0,92 M, typ widmowy K0-1 V i jasność o połowę mniejszą niż Słońce.

Do układu alfa Centauri zaliczana jest też oddalona od większych składników Proxima Centauri (o 15 200 j.a. czyli około 0,24 lat świetlnych). Znajduje się ona aktualnie najbliżej Słońca spośród trzech składników (i tym samym spośród wszystkich gwiazd), jest odległa o 4,22 roku świetlnego, czemu zawdzięcza swą nazwę Proxima (łac. "najbliższa"). Jest to gwiazda bardzo słaba, niewidoczna gołym okiem, ani przez małe teleskopy. Na niebie jest znacznie oddalona od głównych składników gwiazdy alfa Centauri.

Układ planetarny[edytuj | edytuj kod]

Podobieństwo składników A i B do Słońca i ich nieco wyższa metaliczność sugerowały od dawna możliwość istnienia planet w tym systemie. Obliczenia teoretyczne wskazywały, że wokół składnika B planety mogą posiadać stabilne orbity w obrębie ekosfery, pomiędzy 0,5 a 0,9 j.a. (bardziej prawdopodobne jest ich istnienie w wewnętrznej części)[2]. Wokół składnika A także dalsze orbity mogą być stabilne, jednak również ekosfera jest położona dalej (ok. 1,2–2,3 j.a.). Brak planet-olbrzymów w układzie może być czynnikiem sprzyjającym rozwojowi planet typu ziemskiego[3].

W 2012 ogłoszono odkrycie planety orbitującej wokół składnika B. Planeta o nazwie alfa Centauri Bb ma masę wynoszącą około 1,16 masy Ziemi, co świadczy, że najprawdopodobniej jest planetą typu ziemskiego. Krąży zaledwie sześć milionów kilometrów od swojej gwiazdy, czyli zbyt blisko, aby na jej powierzchni mogła istnieć ciekła woda i warunki sprzyjające powstaniu życia[4]

Przypisy

  1. Alfa Centauri: najbliższy układ gwiezdny. APOD.pl: Astronomiczne zdjęcie dnia, 2011-07-03.
  2. P. Thebault, F. Marzazi, H. Scholl. Planet formation in the habitable zone of alpha Centauri B. „Monthly Notices of the Royal Astronomical Society”. 393, s. L21–L25, 2009. doi:10.1111/j.1745-3933.2008.00590.x. [dostęp 2011-08-22]. 
  3. Elisa V. Quintana, Jack J. Lissauer, John E. Chambers, Martin J. Duncan. Terrestrial Planet Formation in the Alpha Centauri System. „Astrophysical Journal”. 576 (2), 2002. doi:10.1086/341808. Bibcode2002ApJ...576..982Q. 
  4. Mike Wall: Discovery! Earth-Size Alien Planet at Alpha Centauri Is Closest Ever Seen (ang.). space.com, 2012-10-16. [dostęp 2012-10-17].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]