Warcisław IX

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Warcisław IX
książę wołogoski
Okres panowania od 1405
do 1451
Poprzednik Barnim VI
Następca w ramach zjednoczonego księstwa (ziemie: wołogoska, bardowska i rugijska)
książę zjednoczonego księstwa
Okres panowania od 1451
do 1457
Poprzednik brak
Następca Eryk II, Warcisław X
Dane biograficzne
Dynastia Gryfici
Urodziny 1395? lub w okr. 13951400
Śmierć 17 kwietnia 1457
Ojciec Barnim VI
Matka Weronika
Żona Zofia
Dzieci Elżbieta?, Eryk II,
Warcisław X, Krzysztof

Warcisław IX (ur. 1395? lub między 1395 a 1400, zm. 17 kwietnia 1457[1]) – książę wołogoski i zjednoczonego księstwa (ziemie: wołogoska, bardowska i rugijska), z dynastii Gryfitów, starszy syn Barnima VI i Weroniki.

Życie i panowanie[edytuj | edytuj kod]

Po śmierci ojca objął władzę wraz z bratem Barnimem VII, jednak z powodu ich niepełnoletności do swojej śmierci w 1415 władzę sprawował stryj, Warcisław VIII[a][2][3]. Po jego śmierci Warcisław IX wraz z wdową po stryju, Agnieszką, sprawował do 1425 regencję w imieniu brata i kuzynów, Barnima VIII i Świętobora II. Na soborze w Konstancji w 1417 otrzymał kraj w lenno od Zygmunta Luksemburskiego, króla niemieckiego[4]. W 1421, pod naciskiem głównych miast księstwa wystawił w Strzałowie dokument ustanawiający sąd suchedniowy — doraźny sąd dla sprawców rozbojów i zakłócania miru publicznego[5].

6 grudnia 1425 po kolejnym podziale Księstwa Wołogoskiego współrządził wraz z bratem Barnimem VII (Starszym) Psiarzem nad ziemiami, które obejmowały Wołogoszcz, Greifswald, Dymin, Gützkow, zamki wkrzańskie oraz dobra położone w Danii. Po śmierci brata i kuzynów w roku 1451 zjednoczył dzielnice wołogoską, bardowską i rugijską[4][2][3].

U schyłku swego życia książę zjednoczonego księstwa poczynił starania o założenie Uniwersytetetu w Greiswaldzie. Powstanie wyższej uczelni datuje się na 29 maja 1456, kiedy pp. Kalikst III wystosował bullę, która powoływała uniwersytet do życia[b]. Opiekę nad uczelnią sprawowali książęta pomorscy, a ekonomiczną specjalnie powołana fundacja im. św. Mikołaja[2][3].

Zmarł z powodu duszności w dzień Wielkanocy – 17 kwietnia 1457 w Wołogoszczy lub myśliwskim zameczku w Darsin. Miejsce jego pochówku jest nieznane[6], choć w literaturze przedmiotu podawana jest informacja za J. Bugenhagenem, że pochówek nastąpił w Wołogoszczy w tamtejszym kościele św. Piotra i Pawła[7][2].

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Warcisław IX był żonaty z Zofią, córką Eryka IV i Zofii brunszwickiej[1]. Ze związku małżeńskiego miał troje lub czworo dzieci:

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

Warcisław VI (Jednooki)
ur. 1346
zm. 13 VI 1394
Anna
ur. najwcz. 1347
zm. po 14 III 1399
Fryderyk V?
ur. 3 III 1333
zm. 21 I 1398
Elżbieta?
ur. ?
zm. ?
         
     
  Barnim VI
ur. w okr. 1365–1372
zm. 22 lub 23 IX 1405
Weronika
ur. w okr. 1367–1374?
zm. 1405 lub przed 22 IX 1408
     
   
Zofia
ur. najwcz. 1374
zm. 1462
OO   w okr. 1416–1420
Warcisław IX
(ur. 1395? lub w okr. 1395–1400,
zm. 17 IV 1457)
                   
                   
               
Elżbieta?
 ur. ok. 1420
 zm. 7 IV 1473
 
Eryk II
 ur. w okr. 1418–1425 lub poźn.
 zm. 5 VII 1474
 
Warcisław X
 ur. ok. 1435
 zm. 17 XII 1478
 
Krzysztof
 ur. ?
 zm. ok. 1450
 


Uwagi

  1. Do współrządów Warcisław IX został dopuszczony w 1413.
  2. W literaturze przedmiotu podawana jest również data 17 października 1456, jako data założenia uniwersytetu, choć data ta bardziej odpowiada rozpoczęciu zajęć akademickich.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 366-368.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 K. Kozłowski, J. Podralski, Gryfici. Książęta Pomorza Zachodniego, s. 59.
  3. 3,0 3,1 3,2 J. W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 401.
  4. 4,0 4,1 E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 366.
  5. B. Zientara, Okres III: Rozdrobnienie feudalne (1295-1464), [w:] G. Labuda (pod red.), Dzieje Pomorza, T. I, cz. 2, s. 311.
  6. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 366-367.
  7. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 367.
  8. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 376-382.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Opracowania[edytuj | edytuj kod]

Opracowania dodatkowe (online)[edytuj | edytuj kod]

Poprzednik
Barnim VI
Pommernwappen.jpg książę wołogoski
1405-1451
Pommernwappen.jpg Następca
on sam, w ramach
zjednoczonego księstwa
(ziemie: wołogoska, bardowska i rugijska)
Poprzednik
brak
Pommernwappen.jpg książę zjednoczonego księstwa
(ziemie: wołogoska, bardowska i rugijska)

1451-1457
Pommernwappen.jpg Następca
Eryk II,
Warcisław X