Jan Bugenhagen
| Jan Bugenhagen Johannes Bugenhagen |
|
 |
|
| Data i miejsce urodzenia | 24 czerwca 1485 Wolin |
| Data i miejsce śmierci | 20 kwietnia 1558 Wittenberga |
| proboszcz parafii Najświętszej Marii Panny w Wittenberdze | |
| Okres sprawowania | 1523-1558 |
| superintendent Ewangelicko-Luterańskiego Kościoła Saksonii | |
| Okres sprawowania | 1539-1558 |
| Wyznanie | luterańskie |
| Kościół | Ewangelicko-Luterański Kościół Saksonii |
| Prezbiterat | 1509 |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Jan Bugenhagen zwany Doctor Pomeranus (niem. Johannes Bugenhagen, Doktor Pommer) (ur. 24 czerwca 1485 w Wolinie, zm. 20 kwietnia 1558 w Wittenberdze) – norbertanin, doktor teologii, czołowy przedstawiciel wczesnego ruchu protestanckiego, organizator gmin protestanckich w Niemczech, Danii i na Pomorzu.
Spis treści |
[edytuj] Młodość i życie zakonne
Urodził się w Wolinie 24 czerwca 1485 w rodzinie patrycjuszowskiej. Był synem rajcy miejskiego i burmistrza Gerharda Bugenhagena. Studiował na uniwersytecie w Greifswaldzie. W czasie studiów wybrał drogę kariery duchownej, wstąpił do premonstratensów. Jako zakonnik przyjął święcenia kapłańskie w 1509 roku.
Od jesieni 1504 przebywał w klasztorze w Białobokach i na życzenie miejscowego opata norbertanów był rektorem szkoły miejskiej w Trzebiatowie oraz nauczycielem teologii w macierzystym klasztorze. Dzięki staraniom Jana Bugenhagena wzrósł poziom szkolnictwa w mieście, a trzebiatowska Szkoła Łacińska i jej humanistyczny program stała się sławna na całym Pomorzu Zachodnim, a także poza granicami kraju. Jan Bugenhagen w białobockim klasztorze norbertanów pełnił różne funkcje. Był notariuszem, księdzem kaznodzieją, ale także historykiem. W 1518 roku ukończył pisanie monumentalnego dzieła o historii miast pomorskich Pomerania. Zawarł w nim syntezę historii kraju, ale także poświęcił dużo uwagi działalności misyjnej Ottona z Bambergu.
[edytuj] Udział w reformacji
Od 1520 roku Bugenhagen zajmował się badaniem pism i wystąpień saksońskiego augustianina Marcina Lutra. Wnikliwa lektura dzieła O babilońskiej niewoli Kościoła jesienią 1520 roku spowodowała u niego zmianę dotychczasowego patrzenia na religię i konwersję na luteranizm. Bugenhagen skupił wokół siebie krąg duchownych i mieszczan i zaczął organizować pierwsze wspólnoty ewangelickie. Stały się one zaczątkiem reformacji na Pomorzu. W marcu 1521 roku Bugenhagen chcąc ukryć się przed prześladowaniami przeniósł się do Wittenbergi, gdzie poznał czołowych myślicieli protestanckich. W 1522 roku zerwał z celibatem i ożenił się z Walpurgą, z którą doczekał trojga dzieci. W 1523 roku został wittenberskim proboszczem kościoła Najświętszej Marii Panny i zaczął wykładać teologię na miejscowym uniwersytecie. Poznał Marcina Lutra i stał się jego wiernym przyjacielem oraz stałym spowiednikiem. 13 czerwca 1525 udzielił mu ślubu z 26-letnią wówczas Katarzyną von Bora. W późniejszych latach pracował przy układaniu 17 artykułów, które stały się podstawą wyznania ewangelicko-augsburskiego, pomagał Lutrowi tłumaczyć Biblię na język niemiecki.
W 1533 otrzymał tytuł doktora teologii. W latach 1533-1534 dokonał samodzielnego przekładu Pisma Świętego. Był współuczestnikiem zawiązania unii szmalkaldzkiej.
[edytuj] Działalność misyjna
W swojej działalności misyjnej, której podjął się w latach 30. XVI wieku, zreformował Kościoły krajowe: Brunszwiku (1528), Hamburga (1528-29), Lubeki (1530-32) oraz w Hildesheim i Wolfenbüttel (1542). Za wkład w krzewienie protestantyzmu w Niemczech, Marcin Luter nazywał go Doctor Pomeranus.
Bugenhagen odegrał czołową rolę w reformie Kościoła Danii (1536-1539). Po usunięciu lub uwiezieniu przez króla Chrystiana III biskupów katolickich z Danii, Jan Bugenhagen dokonał w 1536 ordynacji pierwszych siedmiu protestanckich superintendentów, którzy objęli wakujące diecezje. Był także współzałożycielem i pierwszym rektorem protestanckiego Uniwersytetu w Kopenhadze.
W grudniu 1534 w Bugenhagen przybył do Trzebiatowa i uczestniczył w Sejmiku Trzebiatowskim, podczas którego książęta Gryfici narzucili stanom pomorskim reformację. Bugenhagen został wyznaczony do opracowania nowej zreformowanej liturgii i przeprowadzenia wizytacji parafii. W 1535 wydana została jego Ordynacja Kościelna. W tym samym roku w asyście książąt pomorskich odwiedził Słupsk, Sławno, Darłowo, Szczecin, Gryfice, Wolin, Greifswald, Anklam i Pasewalk. Brał również udział w wizytacjach przekształconych w dobra książęce klasztorów Neuenkamp i Eldena.
Po śmierci Marcina Lutra zaopiekował się jego żoną i rodziną. Odmówił wielokrotnie proponowanych mu godności biskupich, w tym urzędu biskupa kamieńskiego. Chciał pozostać jedynie kaznodzieją i teologiem. Jedynym urzędem kościelnym, który przyjął, było stanowisko superintendenta Saksonii (1539).
Zmarł 20 kwietnia 1558 roku w Wittenberdze i tam został pochowany.
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
