Wełniak azjatycki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wełniak azjatycki
Bombax ceiba Blanco1.226b-cropped.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd ślazowce
Rodzina ślazowate
Podrodzina wełniakowe
Rodzaj puchowiec
Gatunek wełniak azjatycki
Nazwa systematyczna
Bombax ceiba L.
Sp. Pl. 511 1753[2]
Synonimy

Salmalia malabarica Schott & Endl.[3]

"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kwiaty i liście

Wełniak azjatycki (Bombax ceiba syn. Bombax malabaricum, Salmalia malabarica Schott & Endl. )[4][5] – drzewo z rodziny wełniakowatych, pochodzące z południowych Indii i Cejlonu.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Drzewo osiągające do 40 m wysokości. Pień pokryty grubymi cierniami. Często potężne korzenie szkarpowe. W uprawie zazwyczaj w formie krzewiastej.
Liście
Dłoniaste, długoogonkowe z 5-7 listkami, środkowy o długości do 30 cm. Zrzucane w czasie suszy.
Kwiaty
Duże (o średnicy do 15 cm), jaskrawoczerwone, pojedyncze lub po kilka. Zapylane zarówno przez ptaki, jak i nietoperze[6].
Owoce
Podłużne torebki do 17 cm, wypełnione białym puchem. Nasiona około 8 mm

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Drzewo wykorzystywane do produkcji kapoku, dostarcza niemal połowy światowej produkcji tego surowca, jednak jego jakość jest nieco gorsza niż kapoku dostarczanego przez puchowiec pięciopręcikowy;
  • W Tajlandii pręcików używa się do barwienia potraw na czerwono;
  • Kora, korzenie, żywica mają właściwości lecznicze[7].
  • Drewno wykorzystywane jako budulec do konstrukcji podwodnych. Nad wodą jest nietrwałe. W Indiach przede wszystkim do produkcji zapałek[8].
  • Owoce wykorzystywane w kuchni indyjskiej[9]. Spożywa się również kwiaty[8].

Znaczenie w hinduizmie[edytuj | edytuj kod]

  • W Indiach kwiaty wełniaka wykorzystywane są w rytuałach hinduistycznych.
  • Z kwiatów otrzymuje się rownież barwnik używany podczas wiosennego święta holi.
  • Pień tego drzewa stanowi trzon konstrukcji ogniska holi-dahan. W niektórych regionach Indii prowadzi to do zniszczenia tysięcy drzew[7].

Dla czasu obchodów holi , miesiąc wcześniej do centrum wioski indyjskiej przesadza się jedno takie drzewko. Zostaje przystrojone w atrybuty bogini Holi Mata i jej brata, oraz obłożone wysuszonym nawozem krowim, sianem i kawałkami drewna. Wieczorem w dniu święta stos się podpala (bogini dokonać miała ceremonii samospalenia sati), obserwując w jakim kierunku drzewo się przewróci. Wtedy płomienie są gaszone i drzewo przesadza się w pierwotne jego miejsce [10].

  • z drzewa śal (Salmalia malabarica) wykonuje się rytualny pal reprezentujący boga hinduizmu bengalskiego o imieniu Dharmathakur[11].


Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-24].
  2. Plant List (ang.). [dostęp 2011-06-12].
  3. Plant List (ang.). 2001–. [dostęp 2011-06-12].
  4. Partial Synonymy of Bombax
  5. Partial Synonymy of Salmalia
  6. Bombax ceiba - Botany Photo of the Day
  7. 7,0 7,1 http://nopr.niscair.res.in/bitstream/123456789/6288/1/IJTK%208(4)%20638-644.pdf
  8. 8,0 8,1 A brief introduction to Bombax ceiba Linn
  9. Bombax ceiba - Silk Cotton Tree
  10. M.Wierciński , 2. Culture and Society , Wokół znaczenia rytuałów ćarak pudźi i przechodzenia przez ogień w Indiach, 364
  11. M.Wierciński , 2. Culture and Society , Wokół znaczenia rytuałów ćarak pudźi i przechodzenia przez ogień w Indiach, 368

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Jens Rohwer: Atlas roślin tropikalnych. Warszawa: Horyzont, 2002. ISBN 83-7311-378-9.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]