Witenes

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Witenes
Vicień. Віцень (A. Guagnini, 1578).jpg
Wielki Książę Litewski
Okres panowania od 1295
do 1316
Poprzednik Butywid
Następca Giedymin
Dane biograficzne
Dynastia Giedyminowicze
Urodziny ok. 1260
Śmierć 1316
Ojciec Butywid
Żona Vikinda
Dzieci Žvelgaitis
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons
Miejsce bitwy z 1311 roku
Dawny cmentarz, gdzie znajduje się pamiątkowa tablica i głaz.
Dawny cmentarz, gdzie znajduje się pamiątkowa tablica i głaz.

Witenes (lit. Vytenis, brus. Віцень zm. 1316) – wielki książę litewski w latach 1295-1316, starszy brat (najprawdopodobniej stryjeczny) Giedymina.

Pochodzenie Witenesa jest dyskusyjne. Część badaczy uważa go za syna Butywida (Pukuwera)[1].

Z woli ojca w 1291 najechał Kujawy, a w 1294 roku Mazowsze. Wielkim księciem litewskim został między latem 1294 (wtedy żył jeszcze jego ojciec) a 1296.

Witenes ze swymi wojownikami dotarł w swoich łupieżczych wyprawach między innymi do Łęczycy. Tam w Zielone Świątki 1293 (albo 1294) zdołał zdobyć warowną kolegiatę w Tumie; część ludności, która się schroniła w kościele powiódł ze sobą w niewolę, a pozostałych wyciął w pień lub wraz z kolegiatą spalił.

W 1296, 1300, 1302 i 1306 najeżdżał ziemie polskie.

Musiał toczyć ciężkie walki z Krzyżakami. Ci ostatni w latach 1297-1315 zorganizowali co najmniej 27 wypraw na Litwę. W 1298 roku wmieszał się w konflikt między Rygą a Zakonem Krzyżackim.

Wojska Witenesa pobite zostały na Krwawej Górze koło Wopławek w dniu 28 kwietnia 1311 r. przez marszałka zakonu krzyżackiego Heinricha von Plötzkaua. Krzyżacy odbili 1200 jeńców uprowadzonych z Warmii, a z czterotysięcznego oddziału litewskiego udało się zbiec tylko kilkudziesięciu wojom.

Bitwa odbyła się obok osady Góry (niem. Uri), a zakończyła przy osadzie Strzyże (niem. Streitz). Niedaleko tej osady przypuszczalnie znajdowała się kaplica związana z polem bitwy, o której zapomniano w czasie reformacji. Obok osady Góry w kępie drzew (dawny cmentarz) znajduje się głaz z wykutą datą "1311" oraz dwoma skrzyżowanymi mieczami.

W muzeum w Kętrzynie znajdują się znaleziska z pola bitwy: topory bojowe i groty strzał.

Ruskie źródła milczą o działaniach litewskich na Rusi za panowania Witenesa, stąd przypuszcza się, że na wschodzie prowadził politykę ugodową[2].

Zmarł w roku 1316, wedle legendy rażony piorunem na dowód wielkiej łaski Perkuna. Pochówek odbył się zgodnie z obyczajem pogańskim: ubrany w zbroję, z koniem i niewolnikami został spalony na stosie.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Marcin Murinius, Kronika mistrzów pruskich, Pojezierze, Olsztyn, 1989, ISBN 83-7002-290-1
  • Krzyżaniakowa J., Ochmański J., Władysław II Jagiełło, wyd. 2, Wrocław 2006, s. 26-27.

Przypisy

  1. J. Krzyżaniakowa, J. Ochmański, Władysław II Jagiełło, s. 26.
  2. J. Krzyżaniakowa, J. Ochmański, Władysław II Jagiełło, s. 27.


Poprzednik
Butywid (Pukuwer)
Grand Ducal Coat of Arms of Lithuania.svg Wielki Książę Litwy
1295-1316
Grand Ducal Coat of Arms of Lithuania.svg Następca
Giedymin