Łęczyca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Łęczyca
Herb
Herb Łęczycy
Państwo  Polska
Województwo  łódzkie
Powiat łęczycki
Gmina gmina miejska
Data założenia IX wiek
Prawa miejskie przed 1267
Burmistrz Andrzej Olszewski
Powierzchnia 8,95 km²
Populacja (2013)
• liczba ludności
• gęstość

14 844
1658 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 24
Kod pocztowy 99-100
Tablice rejestracyjne ELE
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Łęczyca
Łęczyca
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Łęczyca
Łęczyca
Ziemia 52°03′N 19°12′E/52,050000 19,200000Na mapach: 52°03′N 19°12′E/52,050000 19,200000
TERC
(TERYT)
1101204011
SIMC 0969250
Urząd miejski
ul. Konopnickiej 14
99-100 Łęczyca
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Łęczyca w Wikisłowniku
Strona internetowa
Jan Matejko, Łęczyca – pierwszy Sejm
Zamek Królewski w Łęczycy podczas XV Międzynarodowego Turnieju Rycerskiego.
Widok z wieży zamkowej
Ratusz miejski
Panorama ul. Dominikańska, ul. M. Konopnickiej w nocy

Łęczycamiasto i gmina w województwie łódzkim, w powiecie łęczyckim, przy łączącej północ z południem drodze krajowej nr 91. Miasto rozciąga się na pograniczu Niziny Mazowieckiej i Niziny Wielkopolskiej nad Bzurą (lewym dopływem Wisły), a dokładnie przy ujściu doliny Bzury do pradoliny warszawsko-berlińskiej.

Była miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego[1].

Według danych GUS z 30 czerwca 2013, miasto liczyło 14 844 mieszkańców[2].

Należy do miast o najwyższym wskaźniku osób z wyższym wykształceniem w Polsce[3].

Toponimia[edytuj | edytuj kod]

Istnieją dwie wersje pochodzenia nazwy miasta. Pierwsza wywodzi je od plemienia Łęczan, które przed powstaniem państwa polskiego zasiedlało okolice Łęczycy. Druga podaje wywód od cech charakterystycznych terenu na którym powstało. Równiny pełne błota i trzęsawisk oraz podmokłe łąki nazywano w języku staropolskim - łęgami lub ługami i to one miały dać miejscowości nazwę[4].

Łacińskie średniowieczne dokumenty podają zlatynizowane nazwy miasta: Lonsin, Lucic, Lunciz, Lantsiza, Loncizia, Lonsitia, Lunchicia. Miejscowość w zlatynizowanej formie Lucic notuje Gall Anonim w swojej Kronice polskiej spisanej w latach 1112–1116[5]. W roku 1154 arabski geograf Al-Idrisi w swoim dziele pt. Księga Rogera zamieścił nazwę Łęczycy jako N(u)grada (pol. Nowygród) pośród innych polskich miast Krakowa, Sieradza, Gniezna, Wrocławia, oraz Santoka[6][7]. XIX wieczny Słownik geograficzny Królestwa Polskiego podaje nazwę miejscową Łęczyca[8].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miasto Łęczyca leży pośrodku obecnego powiatu łęczyckiego, bliżej jego południowej granicy.

Według danych z roku 2007[9] Łęczyca ma obszar 8,95 km², w tym: użytki rolne 58%, użytki leśne 0,1%

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 8,95 km²[10]. Miasto stanowi 1,16% powierzchni powiatu łęczyckiego.

Sąsiednie gminy: Łęczyca, Daszyna, Grabów, Góra Świętej Małgorzaty, Świnice Warckie, Witonia.

Części miasta: Łęczyca Poduchowna, Obrywka, Probostwo, Przedmieście Ozorkowskie, Sobotczyzna, Waliszew.

Łęczyca dawniej była głównym ośrodkiem ziemi łęczyckiej. Od XIV do XVIII wieku stolica województwa łęczyckiego. W latach 1919–1939 miasto administracyjnie należało do woj. łódzkiego. Od 1946 do 1975 r. w woj. łódzkim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. płockiego.

W pobliżu miasta znajduje się geometryczny środek Polski.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 30 czerwca 2013:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 14844 100 7899 53,21 6945 46,79
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
1658 882 776

Historia[edytuj | edytuj kod]

  • X–XIII wiek – istniał tu gród, którego relikty znajdują się w niedalekim Tumie
  • XI wiek – powstanie w Łęczycy (obecnie miejscowość Tum) opactwa benedyktyńskiego prawdopodobnie z fundacji Kazimierza Odnowiciela lub według tradycji[to znaczy?] przed rokiem 1000 z fundacji św. Wojciecha. Archikolegiata Łęczycka w Tumie jest obecnie sanktuarium św. Wojciecha
  • XI i XII wiek – najważniejszy gród prowincji
  • 1136 – wymieniona pod nazwą łacińską Lancicia
  • 1138–1148 – gród siedzibą księżnej Salomei, wdowy po Bolesławie Krzywoustym (Łęczyca była wtedy stolicą tzw. oprawy wdowiej)
  • 1149–1161 (?) – budowa w Łęczycy (obecnym Tumie), na miejscu rozebranego opactwa benedyktynów, kolegiaty NMP i św. Aleksego, stała się ona miejscem zjazdów książęcych i synodów kościelnych metropolii gnieźnieńskiej, pierwsze polskie sejmy
  • 1264 – podział ziemi łęczyckiej na księstwo łęczyckie i księstwo sieradzkie
  • przed 1267 – nadanie praw miejskich, lokacja miasta na północ od osady na lewym brzegu Bzury lub lokacja Starego Miasta, stolica księstwa łęczyckiego
  • 1352 – Kazimierz Wielki włączył Księstwo Łęczyckie do Polski po śmierci ostatniego księcia łęczyckiego Władysława Dobrzyńskiego
  • 17 lipca 1409 – walny zjazd w Łęczycy uchwalił włączenie się do wojny w razie najazdu Zakonu na Litwę. Stąd wyruszyło poselstwo do Malborka
  • w XVI wieku rozwój miasta jako ośrodka rzemieślniczo-handlowego, stolica województwa łęczyckiego
  • 1793 – likwidacja województwa łęczyckiego
  • 1793-1807 – pod zaborem pruskim
  • 1807–1815 – w Księstwie Warszawskim
  • od 1815 – w Królestwie Polskim
  • 1815 – urodził się w Łęczycy Bernard Lessmann, wydawca i księgarz, dziadek Bolesława Leśmiana i Jana Brzechwy
  • 1842 - powstanie szpitala św. Mikołaja według projektu Henryka Marconiego
  • 1869–1872 – rabinem Łęczycy był uczony i pisarz Malbim
  • 1919–1975 – miasto siedzibą powiatu w województwie łódzkim
  • 1914 – walki w ramach bitwy łódzkiej, udział Legionów Piłsudskiego
  • 1939 – walki Armii "Poznań" i "Pomorze" z Niemcami – bitwa nad Bzurą. Miasto zajęte przez niemiecką 221 Dywizję Piechoty w nocy z 14-ego na 15-ego września
  • 1939–1945 – wielkie straty w ludziach, zagłada ludności żydowskiej
  • 1955–1992 – Łęczyckie Zagłębie Rud Żelaza
  • 1975–1999 – w województwie płockim
  • po 1999 – w województwie łódzkim

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Wpisane do rejestru zabytków[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru zabytków NID[11] na listę zabytków wpisane są obiekty:

  • kościół parafialny pw. św. Andrzeja, XV w., XVII-XIX w., nr rej.: 516 z 15.05.1946 oraz 68 z 25.07.1967
  • zespół klasztorny bernardynów, 1 poł. XVII w.:
    • kościół pw. Niepokalanego Poczęcia NMP, nr rej.: 83-V-7 z 5.06.1946 oraz 70 z 26.07.1967
    • klasztor, nr rej.: 86-V-10 z 5.06.1946 oraz 71 z 26.07.1967
  • zespół klasztorny dominikanów (kościół i klasztor), poł. XIV w., k. XVIII w., k. XIX w., nr rej.: 81-V-5 z 15.05.1946 i z 13.03.1961
    • klasztor norbertanek, ob. urszulanek, pocz. XVII w., 2 poł. XIX w., nr rej.: 450 z 27.07.1967
  • park miejski, k. XVIII w., 1828-30, nr rej.: A/30 z 22.06.2006
  • zespół zamkowy, XIV-XVIII w.:
    • dom wsch. – prochownia, XVIII w., nr rej.: 87-V-11 z 15.05.1946 oraz 74 z 26.07.1967
    • „dom nowy”, nr rej.: 80-V-4 z 15.05.1946 oraz 73 z 26.07.1967
    • wieża i mury, nr rej.: 91-V-15 z 15.05.1946 oraz 75 z 26.07.1967
  • baszta obronna, obecnie dzwonnica kościoła parafialnego, XIV w., XVIII w., nr rej.: 84-V-8 z 5.06.1946 oraz 69 z 25.07.1967
  • ratusz, klasycystyczny, 1788-90, przebudowany na pocz. XX w. i 2005-07, nr rej.: 460-V-20 z 6.05.1949 oraz 76 z 27.07.1967
  • hotel, obecnie dom mieszkalny, ul. Kościuszki 32, poł. XIX w., nr rej.: 464 z 29.07.1967
  • szkoła, al. Jana Pawła II 1, 1 poł. XIX w., nr rej.: 896-V-76 z 1953 oraz 465 z 29.07.1967
  • wieża szybowa „Łęczyca I” kopalni rudy żelaza, ul. Ozorkowskie Przedmieście 4, nr rej.: 647 z 11.06.1994
  • przestrzenny układ komunikacyjny kolejki wąskotorowej – Krośniewicka Kolej Dojazdowa
  • liczne domy z XIX wieku

Inne[edytuj | edytuj kod]

Obiekty historyczne:

  • Mała Synagoga zbudowana w końcu XVIII wieku
  • Gmach gimnazjum im. Jana Pawła II. Budynek powstał w 1930 r. według projektu Karola Sicińskiego. W II RP mieścił trzy szkoły powszechne. W 1939 służył jako obóz przejściowy dla żołnierzy polskich wziętych do niewoli w Bitwie nad Bzurą, a następnie jako hitlerowskie starostwo powiatowe. Od 1945 r. służy oświacie.
  • cmentarz rzymskokatolicki przy ul. Kaliskiej z kwaterami wojskowymi z 1914, 1920 i 1939 r.
  • cmentarz ewangelicko-augsburski z kwaterą wojskową z 1914 r.
  • cmentarz prawosławny z I poł. XIX wieku obecnie w obrębie nekropolii rzymskokatolickiej
  • Budynki koszar 37 Pułku Piechoty Ziemi Łęczyckiej im. Księcia Józefa Poniatowskiego
  • Dawny szpital św. Mikołaja Cudotwórcy z 1842 r. wzniesiony według projektu Henryka Marconiego.

Nieistniejące obiekty:

Transport[edytuj | edytuj kod]

Drogi przechodzące przez miasto:

Łęczyca posiada stację kolejową, przez którą przebiega linia kolejowa nr 16 : BydgoszczAleksandrów Kuj.WłocławekKutno – Łęczyca – Łódź Kaliska

PKS w Łęczycy oferuje przewozy ponad 20 autobusami[potrzebne źródło].

PKS ma w planach przebudowę ówczesnej poczekalni na nowy, większy dworzec.

Sport i rozrywka[edytuj | edytuj kod]

Kultura[edytuj | edytuj kod]

  • Dom Kultury
  • Kino "Górnik"
  • Muzeum w Łęczycy
  • Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna

Wspólnoty religijne[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Łęczycy działalność duszpasterską prowadzą następujące wyznania:

Honorowi obywatele miasta[edytuj | edytuj kod]

Lista Honorowych Obywateli Miasta Łęczyca[12]

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

W mieście znajdują się 3 przedszkola miejskie, 2 szkoły podstawowe, 1 gimnazjum, 2 zespoły szkół ponadgimnazjalnych oraz 1 liceum ogólnokształcące.

  • Szkoła Podstawowa nr 3 im. 25 Kaliskiej Dywizji Piechoty
  • Szkoła Podstawowa nr 4 im. M.Konopnickiej
  • Szkoła Podstawowa nr 5 - ośrodek szkolno wychowawczy
  • Gimnazjum im. Jana Pawła II
  • I Liceum Ogólnokształcące im. Kazimierza Wielkiego
  • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego
    • Technikum Nr 1
    • Liceum Profilowane Nr 1
    • Zasadnicza Szkoła Zawodowa Nr 1
    • Publiczne Uzupełniające Liceum Ogólnokształcące dla Młodzieży Nr 1
    • Technikum Uzupełniające dla Młodzieży Nr 1
    • Policealna Szkoła dla Młodzieży Nr 1
  • Zespół Szkół im. Jadwigi Grodzkiej
    • II Liceum Ogólnokształcące
    • Liceum Profilowane Nr 2
    • Technikum Nr 2
    • Zasadnicza Szkoła Zawodowa Nr 2
    • Policealna Szkoła dla Młodzieży Nr 2
    • Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych
  • Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Łodzi, Filia w Łęczycy

Łęczyca jako garnizon wojskowy[edytuj | edytuj kod]

Jednostki stacjonujące przed 1939:

  • 37 Pułk Piechoty Ziemi Łęczyckiej im. ks. Józefa Poniatowskiego

Jednostki stacjonujące po 1945:

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Miasto stanowi osobną gminę miejską. Łęczyca jest siedzibą władz powiatu łęczyckiego oraz gminy wiejskiej Łęczyca.

Łęczyca jest członkiem stowarzyszenia Unia Miasteczek Polskich[13].

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasta i gminy partnerskie:[14]

Przypisy

  1. Magazin für die neue Historie und Geographie Angelegt, t. XVI, Halle, 1782, s. 13.
  2. GUS - Główny Urząd Statystyczny - „Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 czerwca 2013 r.)"
  3. Zobacz B. Solarski Wstęp w: Przewodnik po Łęczycy i powiecie łęczyckim, Łęczyca 2000r. s.9
  4. "Pochodzenie nazwy - Łęczyca" na stronach powiatu.
  5. "Monumenta Poloniae Historica", Tom I, Akademia Umiejętności w Krakowie, Lwów 1864, str. 453.
  6. „Dzieje Wielkopolski w wypisach”, PZWS, Warszawa 1963, s. 41-43.
  7. Tadeusz Lewicki, Polska i kraje sąsiednie w świetle „Księgi Rogera” geografa arabskiego z XII w. Al Indrisi’ego, cz.I, Polska Akademia Nauk. Komitet Orientalistyczny, PWN, Kraków 1945.
  8. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom V, str.649.
  9. Ireneusz Budzyński: Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2010 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-08-20. ISSN 1505-5507. (pol.)
  10. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-08-10. ISSN 1505-5507.
  11. NID: Rejestr zabytków nieruchomych, województwo łódzkie. [dostęp 26 listopada 2010].
  12. Honorowi Obywatele Łęczycy
  13. Członkowie (pol.). Unia Miasteczek Polskich. [dostęp 2010-04-20].
  14. Miasta Partnerskie - Urząd miasta Łęczyca (pol.)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]