Wojnowice (powiat wrocławski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wojnowice
Krzyż pokutny przed kościołem
Krzyż pokutny przed kościołem
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat wrocławski
Gmina Czernica
Liczba ludności (2010) 545[1]
Strefa numeracyjna (+48) 71
Kod pocztowy 55-003
Tablice rejestracyjne DWR
SIMC 0873633
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Wojnowice
Wojnowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wojnowice
Wojnowice
Ziemia 51°03′47″N 17°15′24″E/51,063056 17,256667Na mapach: 51°03′47″N 17°15′24″E/51,063056 17,256667

Wojnowicewieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wrocławskim, w gminie Czernica, ok. 25 km od Wrocławia.

W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa wrocławskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pradzieje

Pierwsze ślady osadnictwa człowieka na terenach zajmowanych obecnie przez wieś Wojnowice związane są kultura łużycką i pochodzą z V okresu epoki brązu (900-700 r. p.n.e.), okres halsztacki. Jest to okres w pradziejach Europy Środkowej zwany także wczesną epoką żelaza. Świadectwem tej kultury jest stanowisko archeologiczne nr 1/44 (obszar AZP 81-30), które znajduje się w południowo-zachodniej części wsi.Kultura łużycka występowała głównie na ziemiach polskich oraz przyległych do nich obszarów w innych państwach Europy.

Kultura przeworska obejmująca  swoim zasięgiem tereny środkowej i południowej części Polski, pozostawiła ślady również na obszarze miejscowości Wojnowice. W północnej części wsi znajduje się stanowisko archeologiczne nr 4/47 z późnego okresu rzymskiego.

Średniowiecze

W XIII wieku wieś Wojnowice należała do książąt piastowskich Henryka III Białego a następnie do jego spadkobiercy Henryka IV Probusa[2]. Pomiędzy 1286 a 1290 książę Probus sprzedał wieś dwóm mieszczanom wrocławskim Tilo i Bertholdowi Cindalo. Przedstawiciele rodu Cindalów w latach 1291-1327 zasiadali w Radzie Miejskiej Wrocławia, pełnili również funkcje ławników. Pierwszy prywatny właściciel wsi pełnił rolę oficjalnego doradcy księcia wrocławskiego  Henryka IV Probusa (ur. 1257, panował 1270-1290, książę polski 1288-1290)  a potem jego następców Henryka V Grubego  (1290-1296) i Bolka I (1296-1301).

Pierwsza pisemna wzmianka o wsi pochodzi z 1291(Wynowicz),  gdy w dokumentach związanych z biskupstwem wrocławskim mowa jest o położonych za Czernicą dobrach antiquos agros decanatus. Wg historyków niemieckich brzmienie nazwy wsi pochodzi od  staropolskiego imienia Wojan. Prawdopodobnie mógł być to dawny właściciel wsi, reprezentujący interesy któregoś z piastowskich książąt. Kolejne wzmianki o wsi pochodzą z 1336, kiedy to miejscowość posiada zbliżoną do dzisiejszej nazwę Woynowicz. Późniejsze zapiski mają zapewne rodzime pochodzenie: Woynowiz (1336) oraz Woinewicz (1368).  W tym czasie  pojawiają się pierwsze próby zniemczenia tamtego obszaru poprzez zamienne stosowanie nazewnictwa wsi wziętego od nazwiska niemieckich właścicieli dóbr: „Woynowiz sive Cindal”. W późniejszych dokumentach pojawiają się już  nazwy pochodzące od właścicieli: Czindal (1353, 1425), Cyndal (1540). Po raz pierwszy w 1368 roku miejscowość przybiera niemiecką nazwę Zindel.

Z historią wsi nierozerwalnie związana jest historia kościoła p.w. św. Wawrzyńca. Po zakupie miejscowości przez wrocławskich mieszczan, w 1341 wieś lokowano na prawie niemieckim, które określało prawa i obowiązki mieszkańców oraz nadawało jej układ architektoniczny, który przetrwał do dziś . W centrum wsi przy trakcie wiodącym z Czernicy do Chrząstawy powstał na lekkim wzniesieniu drewniany kościół z cmentarzem a naprzeciw posiadłość rodu Cindal. W tym czasie powstała również karczma (1343). Pierwszy duchowny wzmiankowany w 1353r., miał pod opieką nie tylko drewniany kościół p.w. św. Wawrzyńca (St. Laurenti) ale również dwa łany ziemi. Wezwanie świątyni może pochodzi zapewne z rodzimej inspiracji rodu Cindalów, wówczas bowiem  biskup wrocławski nosił imię Wawrzyniec (1207-1232). W tym czasie świątynia wojnowicka była kościołem filialnymi i podlegała prawdopodobnie którejś z sąsiednich parafii, których liczba na Śląsku wynosiła wtedy ok. 150. Na terenach leżących obecnie w gminie Czernica od XIII wieku funkcjonowała parafia w Gajkowie (Goycone, Boberwitz 1276)[3].

Od  XV do XX wieku kościół wojnowicki podlegał utworzonej  parafii w Miłoszycach (Maleschwitz). Z epoki średniowiecza pozostał jedyny na terenie gminy Czernica zabytek sztuki kamiennej – granitowy krzyż pokutny, który został umieszczony na północnej ścianie kościoła w Wojnowicach. Pochodzący z XIV-XVI stulecia zabytek, postawiony był w ramach tzw. „compositio”, czyli porozumienia zabójcy z rodziną zamordowanego.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest[4]:

Sport[edytuj | edytuj kod]

We wsi znajduje się klub piłki nożnej "Skra" Wojnowice obecnie grający w B-klasie.

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Gmina Czernica - Ludność i powierzchnia
  2. Arkadiusz Muła, "Rys historyczny Gminy Czernica", www.czernica.iap.pl 
  3. A. Ziobro, "Poświęcony Wawrzyńcowi", Wiadomości Oławskie, 332 (1999)
  4. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 28.10.2012]. s. 227.
  5. Kościół pw. św. Wawrzyńca
  6. Wokół Wrocławia. Grzegorz Zwoliński (red.). Wrocław: Studio PLAN, 2012. ISBN 978-83-62645-47-3.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wojciech Fabisiak, Jakub Tyszkiewicz, Przemysław Wiszewski, Rościsław Żerelik: Dzieje Powiatu Wrocławskiego. Sobótka: Starostwo Powiatowe we Wrocławiu, Muzeum Ślężańskie w Sobótce, 2002.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]