İsmet İnönü

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
İsmet İnönü
Inonu Ismet.jpg
Data i miejsce urodzenia 24 września 1884
Izmir, Imperium Osmańskie
Data i miejsce śmierci 25 grudnia 1973
Ankara, Turcja
Minister Spraw Zagranicznych Turcji
Okres od 1922
do 1924
Poprzednik Yusuf Kemal Bey (en)
Następca Şükrü Kaya (en)
Premier Turcji
Okres od 1923
do 1924
Poprzednik Fethi Okyar
Następca Fethi Okyar
Premier Turcji
Okres od 1925
do 1937
Poprzednik Fethi Okyar
Następca Celâl Bayar
Prezydent Turcji
Okres od 11 listopada 1938
do 22 maja 1950
Poprzednik Mustafa Kemal Atatürk
Następca Celâl Bayar
Premier Turcji
Okres od 1961
do 1965
Poprzednik Cemal Gürsel
Następca Suat Hayri Ürgüplü (en)
İsmet İnönü Signature.svg

Mustafa İsmet İnönü (ur. 24 września 1884 w Izmirze, zm. 25 grudnia 1973 w Ankarze) – turecki wojskowy w stopniu generała, polityk, premier i drugi (po śmierci Kemala Ataturka) prezydent Turcji.

Życiorys[edytuj]

Był zawodowym żołnierzem, w 1908 uczestniczył w rewolucji młodotureckiej. W latach 1922 - 1924 był ministrem spraw zagranicznych. Od 1923 do 1924 i ponownie od 1925 do 1937 był premierem. Od 1938 do 1950 był prezydentem. W trakcie II wojny światowej prowadził politykę neutralności i równowagi: 19 października 1939 Turcja zawarła sojusz z Wielką Brytanią i Francją, lecz 18 czerwca 1941 podpisała układ o nieagresji z Niemcami. W 1943 nastąpiło ponowne zbliżenie z aliantami, a prezydent İnönü spotkał się z Rooseveltem i Churchillem w Kairze w dniach 4 - 7 grudnia 1943, gdzie przywódcy obydwu mocarstw proponowali Turcji przystąpienie do wojny z Niemcami. Ostatecznie jednak Turcja wojnę Niemcom wypowiedziała dopiero 23 lutego 1945. Od 1946 był przewodniczącym Republikańskiej Partii Ludowej. W latach 1950 - 1960 był przywódcą opozycji. Od 1961 do 1965 był ponownie premierem.

W 1926 urodził mu się syn Erdal, który w latach 80. i 90. był przywódcą Socjaldemokratycznej Partii Ludowej (SHP), a następnie wicepremierem i ministrem spraw zagranicznych współczesnej Turcji.

Bibliografia, linki[edytuj]

  • İsmet İnönü
  • F. Ahamad, The Turkish Experiment in Democracy 1950-1975, 1979
  • B. Lewis, The Emergence of Modern Turkey, 1961
  • K. H. Karpat, Turkey's Politics; The Transition to a Multiparty System, Princeton (New Jersey), 1959
  • Alan Palmer, Kto jest kim w polityce. Świat od roku 1860, Wydawnictwo Magnum, Warszawa, 1998, przeł. Wiesław Horabik, Tadeusz Szafrański, s. 194-195
  • F. G. Weber, The Evasice Neutral, Columbus, Mo., 1979