İsmet İnönü

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
İsmet İnönü
Ilustracja
Pełne imię i nazwisko

Mustafa İsmet İnönü

Data i miejsce urodzenia

24 września 1884
Izmir, Imperium Osmańskie

Data i miejsce śmierci

25 grudnia 1973
Ankara, Turcja

2. Prezydent Republiki Turcji
Okres

od 11 listopada 1938
do 22 maja 1950

Przynależność polityczna

Republikańska Partia Ludowa

Poprzednik

Mustafa Kemal Atatürk

Następca

Celâl Bayar

1. Premier Republiki Turcji
Okres

od 1 listopada 1923
do 21 listopada 1924

Przynależność polityczna

Republikańska Partia Ludowa

Poprzednik

Fethi Okyar

Następca

Fethi Okyar

Premier Turcji
Okres

od 6 marca 1925
do 25 października 1937

Przynależność polityczna

Republikańska Partia Ludowa

Poprzednik

Fethi Okyar

Następca

Celâl Bayar

Premier Turcji
Okres

od 20 listopada 1961
do 20 lutego 1965

Przynależność polityczna

Republikańska Partia Ludowa

Poprzednik

Cemal Gürsel

Następca

Suat Hayri Ürgüplü

Minister spraw zagranicznych Turcji
Okres

od 1922
do 1924

Przynależność polityczna

Partia Ludowa

Poprzednik

Yusuf Kemal Bey

Następca

Şükrü Kaya

podpis
Odznaczenia
Medal Niepodległości (Turcja)
Order Medżydów (Turcja) Order Medżydów (Turcja) Order Osmana (Turcja) Medal Zasługi (Turcja) Medal Zasługi (Turcja) Medal Walecznych (Turcja) Medal Wojenny (Turcja)
IV Klasa Orderu Orła Czerwonego (Prusy) Krzyż Żelazny (1813) I Klasy Krzyż Żelazny (1813) II Klasy Medal Zasługi Wojskowej „Signum Laudis” (w czasie wojny)
Mustafa İsmet İnönü
generał-pułkownik
Data i miejsce urodzenia

24 września 1884
Izmir

Data śmierci

25 grudnia 1973

Przebieg służby
Lata służby

1893-1920 (Imperium Osmańskie)
1920-1927 (Turecki Rząd Narodowy i Republika Turcji)

Siły zbrojne

Osmanli-nisani.svg Armia Osmańska
Ottoman flag.svg Siły Narodowe
Emblem of Turkey.svg Tureckie Siły Zbrojne

Główne wojny i bitwy

I wojna bałkańska
II wojna bałkańska
I wojna światowa Wojna o niepodległość Turcji

podpis

Mustafa İsmet İnönü (ur. 24 września 1884 w Izmirze, zm. 25 grudnia 1973 w Ankarze) – turecki wojskowy w stopniu generała, polityk, premier i drugi (po śmierci Kemala Atatürka) prezydent Turcji.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był zawodowym żołnierzem, w 1908 uczestniczył w rewolucji młodotureckiej. W latach 1922–1924 był ministrem spraw zagranicznych. Od 1923 do 1924 i ponownie od 1925 do 1937 był premierem. Od 1938 do 1950 był prezydentem. W trakcie II wojny światowej prowadził politykę neutralności i równowagi: 19 października 1939 Turcja zawarła sojusz z Wielką Brytanią i Francją, lecz 18 czerwca 1941 podpisała układ o nieagresji z Niemcami. W 1943 nastąpiło ponowne zbliżenie z aliantami, a prezydent İnönü spotkał się z Rooseveltem i Churchillem w Kairze w dniach 4–7 grudnia 1943, gdzie przywódcy obydwu mocarstw proponowali Turcji przystąpienie do wojny z Niemcami. Ostatecznie jednak Turcja wojnę Niemcom wypowiedziała dopiero 23 lutego 1945. Od 1946 był przewodniczącym Republikańskiej Partii Ludowej. W latach 19501960 był przywódcą opozycji. Od 1961 do 1965 był ponownie premierem.

W 1926 urodził mu się syn Erdal, który w latach 80. i 90. był przywódcą Socjaldemokratycznej Partii Ludowej (SHP), a następnie wicepremierem i ministrem spraw zagranicznych współczesnej Turcji.

Awanse[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • İsmet İnönü
  • F. Ahamad, The Turkish Experiment in Democracy 1950–1975, 1979
  • B. Lewis, The Emergence of Modern Turkey, 1961
  • K. H. Karpat, Turkey’s Politics; The Transition to a Multiparty System, Princeton (New Jersey), 1959
  • Alan Palmer, Kto jest kim w polityce. Świat od roku 1860, Wydawnictwo Magnum, Warszawa, 1998, przeł. Wiesław Horabik, Tadeusz Szafrański, s. 194–195
  • F. G. Weber, The Evasice Neutral, Columbus, Mo., 1979