Łażany

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Łażany
Dawny wygląd pałacu
Dawny wygląd pałacu
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat świdnicki
Gmina Żarów
Sołectwo Łażany
Liczba ludności (III 2011) 631[1]
Strefa numeracyjna (+48) 74
Kod pocztowy 58-130
Tablice rejestracyjne DSW
SIMC 0857114
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Łażany
Łażany
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Łażany
Łażany
Ziemia50°57′24″N 16°29′31″E/50,956667 16,491944

Łażany (niem. Laasan) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie świdnickim, w gminie Żarów.

Demografia[edytuj]

Wejście do pałacu, obecnie

Łażany to niewielka miejscowość położona w Gminie Żarów. Wieś liczy obecnie (III 2011 r.) 631 mieszkańców, w tym: 319 kobiet (50,55% ogółu mieszkańców) i 312 mężczyzn.

Podział administracyjny[edytuj]

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiego.

Nazwa[edytuj]

Według Heinricha Adamy'ego nazwa pochodzi od polskiego słowa "las"[2]. Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia jako najstarszą zanotowaną nazwę miejscowości Lazan podając jej znaczenie "Waldau" czyli po polsku "Leśna wieś"[2]. Pierwotna polska nazwa Lazan została później przez Niemców zgermanizowana na Laasan[2] i utraciła znaczenie.

Historia[edytuj]

Wieś położona jest w rozległej dolinie w sąsiedztwie rzeki Strzegomki. Powstała pod koniec XII w.

Most żelazny[edytuj]

W Łażanach 30 lipca 1796 otwarto pierwszy na kontynencie europejskim (poza Wielką Brytanią) most żelazny, którego konstrukcję wyprodukowano rok wcześniej (1795) w hucie w Ozimku (podobny powstał wcześniej w Walii). Most ten przetrwał prawie 150 lat, funkcjonował aż do roku 1945[3]. Istnieją dwie hipotezy dotyczące okoliczności zniszczenia mostu (zawalenie w wyniku wjazdu radzieckiego czołgu lub wysadzenie w powietrze przez Niemców cofających się przed Armią Czerwoną za linię Strzegomki). Tymczasem już przed 1939 ze względu na przestarzałą konstrukcję i ograniczoną nośność planowano przeniesienie mostu do jednego z parków we Wrocławiu.

Konstrukcję żeliwną mostu o łącznej masie 40 t zamówił w hucie „Małapanew” hrabia August W. von Burghaus. Most posiadał konstrukcję jednoprzęsłową, szkieletową. Łuki miały długość 15 metrów. Całość składała się z pięciu łuków w rozstawie 1,35 metra. Elementy mostu przetransportowano do Łażan jesienią 1795, a w ciągu 10 wiosennych tygodni kolejnego roku przeprowadzono montaż. Prace nad zleceniem nadzorował hrabia Friedrich Wilhelm von Reden, a projektował (wraz z opracowaniem technologii wykonania, odlewu, transportu i montażu) John Baildon[4]

W 1995, podczas prac związanych z regulacją rzeki Strzegomki, na jej dnie odnaleziono, a następnie wydobyto części mostu o masie ok. 3 ton (barierki, płyty pomostów, dźwigary łukowe, belki gzymsowe). Kolejne elementy mostu (o masie 5 t) wydobyto w 2003 i złożono w Żarowie, udaremniając próby wywiezienia jego elementów przez złomiarzy.

Zabytki[edytuj]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[5]:

  • kościół filialny pw. Bożego Ciała, z początku XIV w., 1569 r.
  • zespół pałacowy:
    • zabytkowy pałac w ruinie, z początku XVIII w., zbudowany na planie czworokąta z wewnętrznym dziedzińcem, powstał na miejscu dawnego zamku wodnego
    • park, z początku XIX w.

Bibliografia[edytuj]

  • Rezydencje ziemi świdnickiej, zespół redakcyjny: W. Rośkowicz, S. Nowotny, R. Skowron, Świdnica 1997, s. 33.

Przypisy

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. a b c Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 36.
  3. "Mosty i wiadukty", Kolekcja Nasza Polska tom 48, De Agostini W-wa 2012
  4. 220 ROCZNICA BUDOWY MOSTU ŻELAZNEGO NA STRZEGOMCE
  5. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 15.10.2012]. s. 172.