Łapanów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wsi. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Łapanów
Herb
Herb Łapanowa
Rynek
Rynek
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat bocheński
Gmina Łapanów
Liczba ludności (2017) 841
Strefa numeracyjna (+48) 14
Kod pocztowy 32-740[1]
Tablice rejestracyjne KBC
SIMC 0823440
Położenie wsi
[wsi]
Położenie na mapie gminy Łapanów
Mapa lokalizacyjna gminy Łapanów
Łapanów
Łapanów
Położenie na mapie powiatu bocheńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu bocheńskiego
Łapanów
Łapanów
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Łapanów
Łapanów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Łapanów
Łapanów
Ziemia49°51′51″N 20°17′28″E/49,864167 20,291111
Strona internetowa miejscowości

Łapanówwieś (dawniej miasto) w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie bocheńskim, w gminie Łapanów. Miejscowość jest siedzibą gminy Łapanów[2].

Łapanów uzyskał lokację miejską w 1785 roku, zdegradowany w 1896 roku[3]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnowskiego.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Łapanów[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0823457 Kotówka część wsi
1000456 Osiedle Szkolne część wsi
0823470 Rynek część wsi
0823486 Wymysłów część wsi

Położenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Łapanów położony jest w dolinie Stradomki na Pogórzu Wiśnickim, przy drodze wojewódzkiej nr 966. Odległość do Krakowa wynosi 35 km, do Limanowej 25 km, do Bochni 24 km. Przez wieś przepływa rzeka Stradomka.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś istnieje od średniowiecza, conajmniej od wieku XIV. Jan Długosz wymienił ją w swoim dziele Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis spisanym w latach 1470-1480 jako własność należącą do Spytka Wieruskiego herbu Drużyna, który obecnie widnieje w herbie miejscowości. Wieś liczyła wówczas 4 łany kmiece[6].

Około 1529 roku Marcin z Lutosławia Lutosławski sędzia grodzki nowosądecki oraz dziedzic Łapanowa, Kobyla i Sulima ufundował we wsi drewniany kościół, który powiększono w 1614 roku. Powtórnie poświęcił go Walerian Lubieniecki biskup bahowiecki[6].

Pod koniec XIX wieku miejscowość opisał Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. Łapanów wymieniony jest jako wieś leżąca w powiecie bocheńskim. Liczyła wówczas 493 mieszkańców z czego wszyscy byli wyznania rzymsko-katolickiego w liczbie tej było 28 osób mieszkających w obszarze dworskim. Posiadłość ta należąca do Władysława Giebułtowskiego liczyła 253 morg ziemii uprawnej, 24 morgi łąk i ogrodow, 36 morg pastwisk i 46 morg lasu[6]. Mniejszą była część wiejska, która liczyła 148 morg roli, 11 morg łąk i ogrodów, 17 morg pastwisk oraz 11 morg lasu. We wsi znajdowała się parafia rzymsko-katolicka, murowana kaplica cmentarna na cmentarzu z roku 1821, urząd pocztowy oraz szkoła ludowa[6]

W maju 1932 roku odbyło się spotkanie przedstawicieli zarządów powiatowych Stronnictwa Ludowego w którym uczestniczył znany działacz ludowy z Łapanowa Bartłomiej Twaróg pełniący wtedy funkcję prezesa zarządu powiatowego SL w Bochni. Podczas spotkania ustalono, że w Łapanowie zostanie zorganizowana wielka demonstracja ludowa przeciwko rządom sanacyjnym. Starosta powiatowy w Bochni wydał zakaz organizowania demonstracji w powiecie. Mimo zakazu do Łapanowa 5 czerwca ciągnęły tłumu chłopów. W czasie interwencji policji państwowej zabitych zostało 5 chłopów, 10 zostało ciężko rannych[7]. W lipcu na ich cześć odbyła się w Bochni manifestacja licząca kilkanaście tysięcy chłopów[8].

W 30 rocznicę strajku chłopskiego stanął w miejscowości pomnik upamiętniający poległych w 1932 roku a w 1964 roku drugi pomnik - poległych w walce o Polskę ludową. 15 maja 1970 roku Rada Państwa w 75 lecie Ruchu Ludowego nadała wsi Łapanów Order Krzyża Grunwaldu III klasy[9]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[10].

  • drewniany kościół parafialny pod wezwaniem św. Bartłomieja oraz dzwonnica. Obiekt wzniesiony w 1529 roku, wielokrotnie przebudowywany. W 1614 z fundacji Marcina Lutosławskiego dobudowano kaplicę dla Bractwa św. Anny. W XIX w. przedłużono nawę. Ołtarz główny wykonany został przez Piotra Korneckiego z Gdowa w I poł. XVIII wieku. W 2010 roku świątynia uległa znacznemu zniszczeniu w czasie powodzi[11].

Inne zabytki[edytuj | edytuj kod]

Oświata[edytuj | edytuj kod]

  • Szkoła Podstawowa im. św. Jana Kantego
  • Gimnazjum Publiczne im. Janusza Kuliga
  • Zespół Szkół im. Jana Pawła II.

Osoby związane z Łapanowem[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2014–03–09]. s. według wyboru.
  2. Bocheński i Wielicki. Mapa turystyczna powiatów. Skala 1:70 000. Kraków: Małopolska Organizacja Turystyczna, 2004. ISBN 83-89007-41-X.
  3. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 48-49.
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013–02–15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2014–03–09]. 
  5. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  6. a b c d Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich t. V, hasło "Łapanów". nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego, 1892. [dostęp 2018–03–24]. s. 589.
  7. Andrzej Czerkawski, Tadeusz Jurga „Dla Ciebie Ojczyzno” Wydawnictwo „Sport i Turystyka” 1970, str. 430
  8. Stanisław Giza. Kalendarz wydarzeń historii ruchu ludowego 1895-1965. Warszawa 1967, s. 117.
  9. Andrzej Czerkawski, Tadeusz Jurga „Dla Ciebie Ojczyzno” Wydawnictwo „Sport i Turystyka” 1970, str. 428
  10. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 31 grudnia 2017; 6 miesięcy temu.
  11. Paweł Kutaś, Szlak Architektury Drewnianej w Małopolsce, wyd PROMO, s. 28–29, ​ISBN 978-83-60941-50-8​.
  12. Ogólnopolska komputerowa baza cmentarzy wojennych. [dostęp 2012-01-14].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]