Święty Emeryk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Święty
Emeryk

Imre
królewicz
Ilustracja
Święty Emeryk, królewicz
(obraz Johana Ignaza Cimbala, malowany na zamówienie bpa Ignacego Kollera z Veszprém.)
Data urodzenia 1007
Data śmierci 2 września 1031
Czczony przez Kościół katolicki
Kanonizacja 5 listopada 1083
przez Grzegorza VII
Wspomnienie 4 lub 5 listopada
Patron młodzieży
Szczególne miejsca kultu Węgry

Święty Emeryk, królewicz, węg. Szent Imre (ur. 1000 albo 1007, zm. 2 września 1031) – węgierski następca tronu, syn Stefana I Świętego i jego żony Gizeli, święty Kościoła katolickiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Data urodzin Emeryka nie jest pewna. Rok 1000 podaje spisany kodeks w języku węgierskim zamieszczony w Kodeksie Érdy (1527), z kolei według jezuickich badaczy Györgya Praya i Istvána Katony, królewicz w chwili śmierci miał 24 lata, co wskazywałoby na rok 1007.

Obie daty przekazane przez późne źródła, zdaniem części badaczy, nie budzą zbytniego zaufania, zwłaszcza że żywoty z przełomu XI i XII w. nie zawierają dat[1]. Mimo to, rok 1007, przyjął się w literaturze historycznej[2].

Według węgierskich źródeł narracyjnych Emeryk zmarł w stanie bezżennym. Na podstawie innych źródeł część autorów przyjmuje, że Emeryk był jednak żonaty. Co do osoby jego żony, istnieją rozbieżności w literaturze naukowej. Według jednych żoną Emeryka była córka króla Chorwacji Krzesimira III Patricissa, według innych Irena Monomachina, córka cesarza bizantyjskiego[3].

Hipotezy o rzekomym małżeństwie Emeryka z polską księżniczką zostały ostatecznie obalone w 1895 roku przez Oswalda Balzera.

Enkolpion[edytuj | edytuj kod]

Z jego osobą związane jest podanie o przekazaniu relikwii Krzyża Świętego (enkolpion) benedyktynom na Łysej Górze. Fakt założenia klasztoru został ujęty w poetyckie opowiadanie o Św. Emeryku[4].

Św. Emeryk w legendzie[edytuj | edytuj kod]

Polska legenda o św. Emeryku zachowała wiadomość o pobycie królewicza w Gnieźnie na dworze Bolesława Chrobrego. Legendę wykorzystała w poemacie pt. „Tomira. Misterjum” Jadwiga Łuszczewska, o czym pisał felietonista Dawid Jung: Tradycja wspomina, iż jako nastolatek Emeryk odbył pielgrzymkę do grobu św. Wojciecha i był goszczony przez swojego wuja, Bolesława Chrobrego. Ponoć młodzieniec zauroczony bogactwem ówczesnego Gniezna postanowił zostać w piastowskim grodzie nieco dłużej. I tutaj pojawia się legenda, którą w 1855 r. spopularyzowała licząca wtedy zaledwie 21. lat poetka, Jadwiga Łuszczewska (1834-1908), słynna swego czasu jako Deotyma. W literackiej wizji Łuszczewskiej zachwycony św. Emeryk przepychem Gniezna, „stolicy, / co nad mgłą jezior skroń z modrzewiu chyli”, w grodzie Bolesława Chrobrego zamieszkał na kilka lat. W tym czasie miał udzielać się na turniejach, monarszych biesiadach, być wzorem dla gnieźnieńskiego rycerstwa i młodzieży. Św. Emeryk miał również, co opisała poetka, rozstrzygać sprawy na sądach, czym w Gnieźnie mądrością wzbudzał podziw wśród starców i kapłanów. Z Gniezna Bolesław Chrobry wraz z orszakiem dworzan odprowadził królewicza aż do Kielc, a w okolicach Łysej Góry wyprawił mu polowanie[5].     

Kanonizacja[edytuj | edytuj kod]

Emeryk został kanonizowany przez papieża Grzegorza VII , wraz ze swym ojcem Stefanem 5 listopada 1083 roku, na prośbę króla węgierskiego Władysława I, jego ojca króla Béli oraz nauczyciela Gerarda Sagredo[6].

Patronat[edytuj | edytuj kod]

Na Węgrzech św. Emeryk jest patronem młodzieży.

Relikwie[edytuj | edytuj kod]

Relikwie św. Emeryka znajdują się w Melku, Pasawie, Wiedniu i w dzisiejszym Ostrzyhomiu na Węgrzech, (Esztergom, dawniej Gran).

Ikonografia[edytuj | edytuj kod]

W ikonografii przedstawiany jest jako młody mężczyzna w zbroi rycerskiej lub w stroju królewskim, najczęściej bez zarostu, z lilią, mieczem, herbem Węgier, w chwili, gdy objawia się mu Maryja z Dzieciątkiem Jezus.

Dzień obchodów[edytuj | edytuj kod]

Wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest 4 lub 5 listopada[7], w Eisenstadt - 3 listopada[8].

Na Węgrzech translacja relikwii wspominana jest 2 września.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. G. Györffy, Święty Stefan I, s. 447.
  2. Tak węgierscy badacze M. Wertner, a za nim B. Hóman (zob. W. Swoboda, Emeryk, Słownik Starożytności Słowiańskich, t. 8, cz. 1, 1998, s. 112). Tak też W. Dworzaczek, Genealogia, tabl. 84.
  3. W. Swoboda, Emeryk, s. 113, podaje, że jest to pogląd ostatnio dominujący w literaturze.
  4. Święty Krzyż-historia na stronie Sanktuarium Relikwii Krzyża Świętego
  5. Dawid Jung, Informacjelokalne - Św. Emeryk był... Gnieźnianinem? [dostęp 2016-09-13].
  6. Święty Emeryk na opoka.org.pl (autor: Kajetan Rajski)
  7. zob. źródło: opoka.org.pl
  8. Imre (Emmerich, Heinrich) von Ungarn - Ökumenisches Heiligenlexikon (niem.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dworzaczek W., Genealogia, Warszawa 1959, tablica 84.
  • Györffy G., Święty Stefan I. Król Węgier i jego dzieło, Warszawa 2003, s. 447.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]