Škoda Popular

Škoda Popular 1100 OHV
	; Škoda Popular 1100 OHV kabriolet model 1939 (Muzeum w Mladá Boleslav)
Producent	Škoda Auto
Okres produkcji	1938–1946
Miejsce produkcji	Czechosłowacja, Mladá Boleslav
Poprzednik	Škoda Popular OHV
	Dane techniczne
Typy nadwozia	tudor, sedan, kabriolet, roadster
Silniki	benzynowy, 4-cyl., OHV, 1089 cm³; 22,1 kW (30 KM) przy 3600 obr./min
Długość	4020 mm
Szerokość	1480 mm
Rozstaw osi	2440 mm
	Multimedia w Wikimedia Commons

Škoda Popular
	; Škoda Popular OHV (typ 912) na wystawie Techno Classica Essen 2007
Producent	Škoda Auto
Okres produkcji	1937–1938
Miejsce produkcji	Czechosłowacja, Mladá Boleslav
Poprzednik	Škoda 420 Popular
Następca	Škoda Popular 1100 OHV
	Dane techniczne
Typy nadwozia	tudor, sedan, kabriolet, roadster
Silniki	benzynowy, 4-cyl., OHV, 995 cm³; 19,9 kW (27 KM) przy 3600 obr./min
Długość	4000 mm
Szerokość	1410 mm
Wysokość	1520 mm
Rozstaw osi	2430 mm
	Multimedia w Wikimedia Commons

Škoda 418 Popular
Škoda 420 Popular
	; Škoda 420 Popular sedan
Producent	Škoda Auto
Okres produkcji	1934–1937
	Dane techniczne
Silniki	R4, 0,9 l, 18 KM; R4, 1 l, 20–22 KM
Skrzynia biegów	3-stopniowa manualna
Długość	3630–3770 mm
Szerokość	1340 mm
Wysokość	1520 mm
Rozstaw osi	2300–2430 mm
Zbiornik paliwa	20–26 l
	Dane dodatkowe
Konkurencja	Zbrojovka Z 6
	Multimedia w Wikimedia Commons

Škoda Popular – seria samochodów osobowych produkowanych w różnych odmianach przez czechosłowackie zakłady Škoda w latach 1934–1946.

Škoda 418/420 Popular

Škoda 418 Popular (1934)

Samochód Škody o nazwie Popular zadebiutował na początku 1934 roku^[1]. Miał on być zgodnie z nazwą stosunkowo tanim popularnym samochodem, dostępnym dla szerszych grup społecznych^[1]. Wywodził się z kompaktowego modelu Škoda 420, produkowanego od 1933 roku, który jako pierwszy samochód tej marki wprowadził podwozie z centralną ramą szkieletową, jednakże oprócz zmniejszenia rozmiarów, w konstrukcji modelu Popular zastosowano szereg ulepszeń^[1]. W odróżnieniu od standardowego modelu 420 zastosowano w nim centralną ramę rurową i niezależne zawieszenie przednich kół na trójkątnych wahaczach resorowanych poprzecznym resorem piórowym^[1]. Napędzane koła tylne były mocowane na wahliwych półosiach, także resorowanych poprzecznym resorem, ale w celu oszczędności zrezygnowano z mechanizmu różnicowego^[1]. Zastosowano także nowocześniejszy zębatkowy układ kierowniczy, a trzybiegowa skrzynia biegów była zblokowana ze skrzynią rozdzielczą przy tylnej osi (układ transaxle)^[1]. Wszystkie cztery koła miały hamulce bębnowe, sterowane mechanicznie^[2]. Rozstaw osi wynosił 2300 mm, a rozstaw kół 1050 mm^[1]. Pierwszą wersją nadwoziową był czteromiejscowy dwudrzwiowy kabriolet ze stałymi ramami okien, o długości 3630 mm, szerokości 1340 mm i wysokości 1520 mm^[2].

Napęd pierwszego modelu Popular, oznaczonego 418, stanowił chłodzony cieczą czterocylindrowy silnik dolnozaworowy (SV) o pojemności 903 cm³ i mocy 18 KM (13 kW) przy 3000 obr./min (średnica cylindra 65 mm i skok tłoka 68 mm)^[1]^[2]. Masa własna wynosiła 650 kg^[1]. Samochód osiągał prędkość 80 km/h^[1]. Wyprodukowano jednak od stycznia do kwietnia 1934 roku tylko 100 samochodów modelu 418 (w tym 20 egzemplarzy serii próbnej), po czym zdecydowano zastosować mocniejszy silnik z modelu 420^[1]^[2]. Wśród 80 samochodów sprzedanych na rynek były 64 kabriolety i 10 roadsterów^[2]. Cena kabrioletu wynosiła 18 800 koron, a roadstera 17 800 koron^[1].

Škoda 420 Popular (1934)

Od kwietnia 1934 roku model 418 został zastąpiony w produkcji przez 420 Popular, który otrzymał silnik o pojemności 995 cm³ i mocy 20 KM (15 kW) (średnica cylindra 65 mm i skok tłoka 75 mm)^[2]. Prędkość maksymalna wzrosła do 90 km/h^[1]. Do gamy nadwozi doszedł czteromiejscowy dwudrzwiowy sedan (tudor) (19 000 koron) oraz furgonetka o ładowności 300 kg^[2]. Bagażnik z tyłu sedana i kabrioletu był dostępny z wnętrza samochodu^[2]. Zbudowano też pięć dwumiejscowych coupé Popular SS (Special Sport) z aerodynamicznym nadwoziem pontonowym i silnikiem większej mocy^[2]. Ogółem w 1934 roku wyprodukowano 900 sztuk modelu Popular^[2]. Między majem a sierpniem 1934 roku cztery kabriolety Škoda 420 Popular odbyły czteromiesięczną podróż promocyjną do Indii, do celu dotarły wszystkie cztery pojazdy, powracając statkiem przez Triest^[1].

Modernizacja (1935–1937)

W marcu 1935 roku wprowadzono zmodernizowany model z bardziej przestronnym, zaokrąglonym nadwoziem i rozstawem osi wydłużonym do 2430 mm, a rozstawem tylnych kół powiększonym do 1100 mm^[3]. Silnik dzięki nowemu gaźnikowi rozwijał moc 22 KM (16 kW)^[1]. Prędkość maksymalna wynosiła 95 km/h, a zużycie paliwa 7–8 l/100 km^[3]. Pojemność zbiornika paliwa zwiększono z 20 do 26 l i zastosowano też inne drobne ulepszenia mechaniczne^[1]. Długość wzrosła do 3770 mm, szerokość wynosiła 1360 mm, a wysokość 1500 mm^[3]. Odmiany nadwoziowe pozostały takie same (kabriolet, tudor, roadster, furgon). Roadster odróżniał się drzwiami z wykrojem u góry i za dopłatą mógł zostać wyposażony w składane małe siedzenie w bagażniku^[3]. Od października 1935 roku produkowany był także czterodrzwiowy sedan, ale jedynie w ograniczonych ilościach na eksport^[3]. Ceny wzrosły o około tysiąc koron (kabriolet: 19 500 koron, tudor 400 koron więcej), lecz Popular pozostawał najtańszym z porównywalnych samochodów na rynku^[1]. Dzięki modelowi Popular Škoda zajęła w 1936 roku drugie, a od 1937 roku pierwsze miejsce wśród krajowych producentów samochodów, wyprzedzając Pragę, a następnie Tatrę^[3].

W 1935 roku wyprodukowano ok. 1800 samochodów^[1]. W 1936 roku powstało ponad 2500 samochodów, z czego ok. 1/4 na eksport^[3]. Głównymi odbiorcami eksportowymi były: Hiszpania, Polska, Holandia i Szwajcaria^[3]. Na eksport od 1936 roku oferowano też samochody wyposażane w mechanizm różnicowy, dostępny za dopłatą w Czechosłowacji od 1937 roku^[3]. Produkcję samochodów z silnikiem dolnozaworowym zakończono jesienią 1937 roku, a łącznie wyprodukowano ponad 6200 samochodów ze zmodernizowanym nadwoziem^[3]. Były eksportowane w ostatnim roku do 35 krajów, w tym po kilkadziesiąt do krajów takich jak Holenderskie Indie Wschodnie, Południowa Afryka, Urugwaj i Argentyna^[3].

W 1936 roku powstał także wojskowy uterenowiony model Popular z otwartym dwudrzwiowym czteromiejscowym nadwoziem z rozkładanym dachem (torpedo), którego do 1937 roku zbudowano 330 sztuk dla Armii Czechosłowackiej^[3]. Wśród wyposażenia były dwa koła zapasowe z tyłu nadwozia^[3].

Škoda Popular OHV (typ 912)

Škoda Popular OHV (typ 912) – samochód osobowy, następca Škoda 420 produkowany w latach 1937–1938.

Škoda Popular z silnikiem OHV (1937–1938)

Dalszym etapem rozwoju samochodu było unowocześnienie silnika czterocylindrowego przez wyposażenie go w rozrząd OHV. Pojemność skokowa pozostała taka sama 995 cm³, natomiast jego moc wzrosła do 27 KM (20 kW)^[4]. Nowy silnik pojawił się latem 1937 roku i początkowo montowany był w samochodach poprzedniego modelu, oznaczanych w broszurach jako „Popular 27 ks”^[4]. Pod względem mechanicznym model przejściowy był taki sam, lecz zbiornik paliwa powiększono do 30 litrów, a rozstaw tylnych kół powiększono o 4 cm, do 1140 mm^[4]. Standardowe wyposażenie obejmowało przedni zderzak, a tylny zderzak był oferowany za dopłatą^[4]. Prędkość maksymalna wynosiła 100 km/h^[4].

W październiku 1937 roku wprowadzono zmodernizowane nadwozie samochodu, prezentując go na salonie samochodowym w Pradze^[4]. Widoczną różnicę stanowiła lekko wypukła atrapa chłodnicy z pionowym paskiem pośrodku oraz reflektory w opływowych osłonach częściowo zagłębionych w błotnikach^[4]. Koło zapasowe było obecnie umieszczone poziomo na dnie bagażnika, który był dostępny z zewnątrz, przez uchylną pokrywę^[4]. Długość całkowita ze zderzakami wynosiła 4000 mm, nadwozie też poszerzono o 5 cm do 1410 mm^[4]. Nadal oferowano kabriolet, dwudrzwiowy sedan (tudor), roadster i furgon o ładowności 300 kg^[4]. Roadster miał drzwi o prostej górnej linii, z opuszczanymi szybami, a jego wysokość wynosiła 1440 mm^[4]. Pod względem mechanicznym samochód wyposażono w hamulce o większych bębnach, sterowane mechanicznie^[4].

Produkowane wersje nadwoziowe:

dwudrzwiowy sedan (tzw. tudor, z ang. two door),
dwudrzwiowy kabriolet,
czterodrzwiowy sedan,
czterodrzwiowy kabriolet,
dwudrzwiowy roadster,
wersja dostawcza,
otwarta wersja dostawcza.

Wytworzono ok. 6500 egzemplarzy tego modelu^[4].

Škoda Popular 1100 OHV (typ 927)

Škoda Popular 1100 OHV (typ 927) – samochód osobowy produkowany w latach 1938–1946.

Škoda Popular 1100 OHV (1938–1946)

Jesienią 1938 roku wprowadzono model Popular OHV 1100 z czterocylindrowym silnikiem OHV o pojemności skokowej zwiększonej do 1089 cm³, rozwijającym moc 30 KM (22 kW). Wprowadzono też inne ulepszenia mechaniczne, w tym standardowy mechanizm różnicowy, rozstaw kół zwiększony do 1160 mm z przodu i 1200 mm z tyłu oraz hamulce hydrauliczne^[4]. Zbiornik paliwa powiększono do 35 l, a jego zużycie wynosiło do 9 l/100 km^[4]. Prędkość maksymalna przekraczała 100 km/h^[4]. Zmodernizowano i poszerzono również nadwozie^[4]. Rozstaw osi nieco wzrósł do 2440 mm, długość do 4020 mm, a szerokość do 1480 mm^[4].

W 1939 roku Popular OHV 1100 otrzymał nowy przód z zaokrągloną osłoną chłodnicy i nowocześniejszą jednoczęściową maską otwieraną do tyłu^[4]. Produkcja była kontynuowana pod okupacją niemiecką i w 1939 roku przekroczyła 3800 sztuk^[4]. Do zakończenia produkcji samochodów w 1942 roku wyprodukowano ich 6600 egzemplarzy^[4]. Niewielką liczbę zmontowano jeszcze z części po wojnie w 1945 roku^[4].

Produkowano wersje nadwozia: tudor, sedan, kabriolet, roadster, ambulans, wersja dostawcza.

Škoda Popular 995 (typ 937)

Škoda Popular 995

Škoda Popular 995

Inne nazwy

Liduška

Producent

Škoda Auto

Okres produkcji

1939–1946

Miejsce produkcji

Czechosłowacja, Mladá Boleslav

Dane techniczne

Typy nadwozia

tudor, sanitarka

Silniki

benzynowy, 4-cyl., 995 cm³
16,2 kW (22 KM) przy 3000 obr./min

Długość

3800 mm^[5]

Szerokość

1400 mm^[5]

Wysokość

1480 mm^[5]

Rozstaw osi

2200 mm^[5]

Masa własna

750 kg^[5]

Zbiornik paliwa

30 l^[5]

Multimedia w Wikimedia Commons

Škoda Popular 995 (typ 937), nazywany Liduška – samochód osobowy produkowany w latach 1939–1946. Kolejna wersja rozwojowa z serii modeli Popular.

Z uwagi na to, że w toku rozwoju wzrosły wymiary i pojemność silnika modelu Popular, Škoda powróciła do koncepcji małego tańszego samochodu sprzedawanego obok dotychczasowego modelu^[5]. Prototyp skonstruowano w 1937 roku, a samochód zaprezentowano w grudniu 1938 roku, z ceną ustaloną na 17 300 koron^[5]. Był znany jako Liduška (od: samochód „ludowy”)^[5]. Produkcja seryjna rozpoczęła się w marcu 1939 roku i zbiegła się z podziałem kraju i niemiecką okupacją oraz utworzeniem Protektoratu Czech i Moraw^[5]. Wprowadzono w nim nowe podwozie, również z ramą szkieletową wykonaną z rury i niezależnym zawieszeniem wszystkich kół, resorowanych poprzecznymi resorami piórowymi, ale silnik zamontowano wzdłużnie przed przednią osią, co mimo zmniejszenia rozstawu osi do 220 cm pozwoliło na zapewnienie miejsca wewnątrz^[5]. Zastosowano ponownie starszy czterocylindrowy silnik dolnozaworowy o pojemności 995 cm³ i mocy 22 KM^[5]. Chłodnica umieszczona była za silnikiem, nad przednią osią^[5]. Trzybiegowa skrzynia biegów była zblokowana z reduktorem i samochód nie miał mechanizmu różnicowego^[5]. Układ kierowniczy był zębatkowy^[5]. Rozstaw kół wynosił 1150 mm, a rozmiar opon 4,75 x 16, a później 5,00 x 16^[5]. Prędkość maksymalna wynosiła 85 km/h, a zużycie benzyny 7 l/100 km^[5].

Do końca 1939 roku wyprodukowano niecałe 650 samochodów w trzech seriach^[5]. Większość miała nadwozie dwudrzwiowego sedana (tudor)^[5]. Maska silnika była odchylana do tyłu; w zaokrąglonej tylnej części nadwozia był bagażnik dostępny jedynie od wewnątrz, na którym mocowano koło zapasowe^[5]. W trzeciej serii, produkowanej od sierpnia 1939 roku, kierownicę przesunięto z prawej na lewą stronę w związku z wprowadzeniem ruchu prawostronnego^[5]. Produkcja była następnie kontynuowana pod okupacją. Kilkadziesiąt samochodów zostało sprzedanych Państwu Słowackiemu^[5]. W 1941 roku 50 samochodów trafiło do okupowanej przez Niemców Polski (Generalnego Gubernatorstwa), a 20 przejęła niemiecka policja porządkowa^[5]. Do 1940 roku firma Karosa na podwoziu Popular zbudowała ponad 20 małych sanitarek; od 1941 roku budowano także nieliczne furgonetki dostawcze^[5]. Produkcja była wstrzymana w listopadzie 1942 roku po zbudowaniu 1228 samochodów^[5]. Po wywzoleniu, w 1946 roku produkcja została wznowiona i jeszcze w tym roku powstało 250 samochodów z nadwoziami tudor^[5]. Łącznie wyprodukowano 1478 samochodów^[5].

Škoda Popular 1101 (typ 938)

Škoda Popular 1101

Producent	Škoda Auto
Okres produkcji	1940–1944
Miejsce produkcji	Czechosłowacja, Mladá Boleslav
Następca	Škoda 1101
Dane techniczne
Typy nadwozia	tudor, sedan, kabriolet, sanitarka
Silniki	benzynowy, 4-cyl., OHV, 1089 cm³ 23,5 kW (32 KM) przy 3600 obr./min

Škoda Popular 1101 (typ 938) – samochód osobowy produkowany w latach 1940–1944.

Model produkowano w następujących wersjach nadwozia: dwudrzwiowy sedan (tzw. tudor), dwudrzwiowy kabriolet, dostawcza, sanitarka. Wyprodukowano ich 1019 sztuk. Z racji tego, że samochód wytwarzany był w czasie II wojny światowej dla armii państw Osi, jednym z dostępnych wariantów karoserii był także uterenowiony wóz wojskowy (tzw. Kübelsitzwagen)

Na bazie Škody Popular 1101 skonstruowano pierwszy powojenny model Škody – Škoda 1101, który przejął silnik, podstawowe elementy zawieszenia i drewniano – stalową konstrukcję.

Zobacz też

Škoda 418 Popular
Škoda 420 Popular (typ 906, 907, 908, 916, 917)
Škoda Popular Sport – Monte Carlo (typ 909)
Škoda 1101

Przypisy

↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j ^k ^l ^m ⁿ ^o ^p ^q ^r ^s Tuček 2010 ↓.
↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j Tuček 2019 ↓.
↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j ^k ^l ^m Tuček 2020 ↓.
↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j ^k ^l ^m ⁿ ^o ^p ^q ^r ^s ^t ^u ^v Tuček 2011 ↓.
↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j ^k ^l ^m ⁿ ^o ^p ^q ^r ^s ^t ^u ^v ^w ^x ^y ^z ^aa Tuček 2014 ↓.

Bibliografia

Jan Tuček: Škoda popular (1) - S motorem SV. Automobil, 27-11-2010. (cz.).
Jan Tuček: Škoda Popular (2) - S motorem OHV. Automobil, 24-01-2011. (cz.).
Jan Tuček: Škoda Popular 995 – Liduška. Automobil, 16-12-2014. (cz.).
Jan Tuček: Škoda Popular (1934) – první vydání. Automobil, 31-05-2019. (cz.).
Jan Tuček: Škoda Popular (1935 – 1937) – Druhé vydání. Automobil, 28-07-2020. (cz.).

[CITEREFTuček2010-1] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j ^k ^l ^m ⁿ ^o ^p ^q ^r ^s Tuček 2010 ↓.

[CITEREFTuček2019-2] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j Tuček 2019 ↓.

[CITEREFTuček2020-3] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j ^k ^l ^m Tuček 2020 ↓.

[CITEREFTuček2011-4] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j ^k ^l ^m ⁿ ^o ^p ^q ^r ^s ^t ^u ^v Tuček 2011 ↓.

[CITEREFTuček2014-5] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j ^k ^l ^m ⁿ ^o ^p ^q ^r ^s ^t ^u ^v ^w ^x ^y ^z ^aa Tuček 2014 ↓.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

p • d • e Samochody Škoda, 1940–1990
	1940-49										1950-59										1960-69										1970-79										1980-89										1990
	0	1	2	3	4	5	6	7	8	9	0	1	2	3	4	5	6	7	8	9	0	1	2	3	4	5	6	7	8	9	0	1	2	3	4	5	6	7	8	9	0	1	2	3	4	5	6	7	8	9	0	1
Małe
							1101									440/445				Octavia																													Favorit
	Popular									1102															1000 / 1100 MB					100/110							742
Średnie	Rapid												1200			1201						1202
Luksusowe	Superb						Superb			VOS
Sportowe																		450		Felicia							1000/1100 MBX				110 R											Rapid/Garde
Użytkowe	256																												1203																							Pick-up
Terenowe									1101 VO/P				973