Żołędowo (województwo kujawsko-pomorskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Żołędowo
Kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego
Kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat bydgoski
Gmina Osielsko
Liczba ludności (2015) 1443[1]
Strefa numeracyjna 52
Kod pocztowy 86-021
Tablice rejestracyjne CBY
SIMC 0093645
Położenie na mapie gminy Osielsko
Mapa lokalizacyjna gminy Osielsko
Żołędowo
Żołędowo
Położenie na mapie powiatu bydgoskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu bydgoskiego
Żołędowo
Żołędowo
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Żołędowo
Żołędowo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Żołędowo
Żołędowo
Ziemia53°13′07″N 18°03′27″E/53,218611 18,057500

Żołędowo (niem. Zolondowo) – wieś w Polsce, położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie bydgoskim, w gminie Osielsko[2].

Podział administracyjny[edytuj]

W latach 1975-1998 miejscowość należała do województwa bydgoskiego. Przysiółkiem wsi jest Nowy Mostek. Siedziba nadleśnictwa Żołędowo i rejonu Zarządu Dróg Wojewódzkich w Bydgoszczy.

Obiekty zabytkowe[edytuj]

Pałac w Żołędowie (zbudowany w 1820 r.)

Według rejestru zabytków NID[3] na listę zabytków wpisane są:

  • drewniany kościół parafialny pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, 1715, nr rej.: 322 z 8.06.1955
  • kaplica grobowa rodziny Moszczeńskich, na cmentarzu obok kościoła, 1842-56, nr rej.: A/1608 z 24.07.2015
  • zespół dworski, poł. XIX w., po 1945, nr rej.: A/1039/1-2 z 7.03.1989: dwór i park.

Drewniany kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego pochodzi z 1715 r. Wnętrze w stylu barokowym, główny ołtarz z XVII wieku z obrazem Zdjęcie Chrystusa z krzyża. Świątynia posiada dwuspadowy dach kryty czerwoną dachówką oraz barokową wieżę. Dzwony odlane zostały w XVI wieku przez ludwisarza Gerharda Beningka.

Miejscowy pałac pochodzi z 1820 r. Do roku 1840 był własnością rodziny Karłowskich, z której wywodzi się bł. Maria Karłowska – założycielka Zgromadzenia Sióstr Pasterek od Opatrzności Bożej. Pałac należy do Zgromadzenia od 1983 roku i mieści obecnie dom dla samotnych matek oraz przedszkole. Pałac stanowił niegdyś ośrodek majątku zwanego Jastrzębie, co upamiętnia sześć jastrzębi wykutych w elewacji.

Na terenie wsi zlokalizowany był nieczynny cmentarz ewangelicki[4].

Właściciele wsi[edytuj]

Wieś lokowana w XIII wieku jako własność prywatna (rycerska). Wyszła z niej rodzina Żołędowskich herbu Rawicz. Przeszła w ręce Moszczeńskich herbu Nałęcz w 1565 roku. Po wymarciu rodu Żołędowskich (jednej gałęzi), w końcu XIX wieku została sprzedana hr. von Klaist za 1,5 miliona marek. Obszar tej majętności wynosił 16 tys. hektarów. Moszczeńscy zastrzegli sobie możliwość korzystania z boru. Majątek ten nazywany był Żołędowszczyzna od nazwy wsi Żołędowo. W roku 1647 Stanisław Moszczeński, miecznik inowrocławski, kupił od Zofii z Sierskich, żony Adama Rynarzewskiego, spadkobierczyni Jana Żołędowskiego, część wsi Żołędowo za sumę 3500 złp. Z tego Żołędowa pochodziła Elżbieta Żołędowska, córka Wojciecha Żołędowskiego. W 1597 roku Andrzej Moszczeński, mąż Elżbiety spisywał wzajemne dożywocie. Wojciech Żołędowski opłaca pobór ze wsi Żołędowo w 1583 roku. Żołędowski herbu Rawicz, Wielkopolska 1565 r.[5]. Miejscowość ta pisana była różnie: Żołędowo, Żołądowo lub Żołądkowo[6], od której może się pisać rodzina Żołądkowski. Wojciech Żołędowski w związku małżeńskim z Barbarą Sokołowską herbu Pomian[7] spłodził córkę Małgorzatę. Mężem jej był Jerzy Kurnatowski herbu Łodzia (IV pok. Kurnatowskich). Miał z nią dwóch synów, Dobrogosta i Stanisława Kurnatowskich[8] Teodora Żychlińskiego. Kurnatowscy i jak można sądzić Żołędowscy, byli Kalwinami. Z Żołędowa też zapewne pochodził Maciej (Mathias) Żołędowski, wymieniony jako mieszczanin, pod rokiem 1419. [9] Anna Żołądkowska (w T.P.N.Poz. figuruje jako Żołędowska) w związku z Ludwikiem Miaskowskim herbu Bończa mieli jedną córkę i trzech synów, z których Andrzej Marcin był ostatnim komandorem zakonu maltańskiego w Poznaniu. Pochowany w kościele Św. Jana w Poznaniu.[10]

Demografia[edytuj]

Według danych Urzędu Gminy Osielsko (XII 2015 r.) miejscowość liczyła 1443 mieszkańców[1].



    Ludność w latach 2002-2015 (stan na 31 XII)
    Źródło: Liczba mieszkańców Gminy Osielsko z podziałem na sołectwa

Komunikacja[edytuj]

Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 244 i droga krajowa nr 5

Turystyka[edytuj]

Przez Żołędowo przebiega pieszy czerwony szlak turystyczny Klubu Turystów Pieszych „Talk”: Bydgoszcz FordonOsielskoBydgoszcz Opławiec – Gościeradz (32 km)

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b Liczba mieszkańców Gminy Osielsko z podziałem na sołectwa
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200)
  3. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo kujawsko-pomorskie. 30 września 2016; 3 miesiące temu. [dostęp 2016-08-07]. s. 14.
  4. Zapomnieni informacja o cmentarzu. [dostęp 05-04-2012].
  5. Zbigniew Leszczyc-herbarz 1908
  6. Teki Dworzaczka
  7. Jud. Bydg. 1646. f.10
  8. Z.K.S.P tom VI
  9. Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski
  10. T.P.N.Poz.i Złotej księgi szlachty polskiej

Pozostałe źródła[edytuj]

  • Dziennik Poznański. Np: 3148 (Dziennik Poznański), 1879