Przejdź do zawartości

Adina Blady-Szwajger

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Adina Irena Blady-Szwajger
Ilustracja
Fragment murala z wizerunkiem Adiny Blady-Szwajger na Woli w Warszawie
Data i miejsce urodzenia

21 marca 1917
Warszawa

Data i miejsce śmierci

19 lutego 1993
Łódź

Zawód, zajęcie

lekarz pediatra

Grób Adiny Blady-Szwajger na cmentarzu żydowskim przy ul. Okopowej w Warszawie

Adina Irena Blady-Szwajger lub Szwajgier[1], po mężu Świdowska (ur. 21 marca 1917 w Warszawie, zm. 19 lutego 1993 w Łodzi) – polska lekarka pediatra żydowskiego pochodzenia, autorka wspomnień o Szpitalu Dziecięcym im. Bersonów i Baumanów w getcie warszawskim.

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się w Warszawie w kamienicy przy ul. Świętojerskiej 30[1]. Uczęszczała do żydowskiego żeńskiego gimnazjum „Jehudyja” z polskim językiem wykładowym[2]. Po maturze w 1934 rozpoczęła studia medyczne na Uniwersytecie Warszawskim. W lipcu 1939 wyszła za mąż za studenta prawa Stefana Szpigielmana, który zginął w 1943[3]. Na przełomie lat 1939 i 1940 miała ukończyć studia, jednak wybuch II wojny światowej pokrzyżował te plany. Na początku października wyruszyła na wschód i do grudnia przebywała we Lwowie, skąd następnie wróciła do Warszawy.

11 marca 1940 rozpoczęła pracę jako pediatra w Szpitalu Dziecięcym Bersohnów i Baumanów. Jesienią 1941 została przeniesiona do filii szpitala na Lesznie. Pierwsze dwie akcje wysiedleńcze przetrwała ukrywając się. 25 stycznia 1943 przeszła na „aryjską” stronę, gdzie została łączniczką Żydowskiej Organizacji Bojowej i kurierką poleconą przez Marka Edelmana. Organizowała m.in. pomoc w ucieczce z getta (w tym swojego męża, Stefana[3]), dokumenty, szukała mieszkań, przenosiła broń, roznosiła pieniądze oraz zbierała informacje o obozach pracy dla Komitetu Koordynacyjnego. Pod koniec kwietnia 1943 udało jej się załatwić fałszywe dokumenty na nazwisko Irena Meremińska. Od tego czasu mieszkała z Marią Sawicką przy ul. Dzielnej, następnie przy ul. Miodowej 24. Latem 1943 i 1944 czasowo mieszkała także w Międzylesiu.

Na przełomie 1943 i 1944 pracowała w świetlicy Rady Głównej Opiekuńczej mieszczącej się w klasztorze salezjanów na Powiślu. Podczas powstania warszawskiego pracowała w szpitalu przy ul. Miodowej, a następnie przy ul. Mokotowskiej. 11 października 1944 ewakuowała się z Warszawy, konwojując grupę rannych do Milanówka. Do wyzwolenia mieszkała w Grodzisku Mazowieckim.

25 stycznia 1945 rozpoczęła pracę w Centralnym Komitecie Żydów Polskich jako referent do spraw dziecięcych i pediatra. W swoim zawodzie pracowała aż do przejścia na emeryturę. Zmarła w Łodzi. Jest pochowana w alei głównej cmentarza żydowskiego przy ulicy Okopowej w Warszawie (kwatera 12, rząd 2)[4][5].

Życie prywatne

[edytuj | edytuj kod]

Miała dwie córki. Hanna Zerbe (ur. 1945 r.) pracowała w służbie zdrowia, Alina Świdowska (ur. 1953) jest aktorką.

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. a b Anka Grupińska: Po kole. Rozmowy z żydowskimi żołnierzami. Warszawa: Wydawnictwo „Alfa”, 1991, s. 167. ISBN 83-7001-475-5.
  2. Anka Grupińska: Po kole. Rozmowy z żydowskimi żołnierzami. Warszawa: Wydawnictwo „Alfa”, 1991, s. 172. ISBN 83-7001-475-5.
  3. a b Stefan Szpigielman po wyjściu z getta ukrywał się dzięki pomocy żony po aryjskiej stronie i w 1943, także z jej pomocą, udał się do Hotelu Polskiego, co ostatecznie przyczyniło się do jego śmierci, której okoliczności są jednak nieznane. S. Szpigielman pracował w getcie w Judenracie i spisywał tam, kontynuowane po aryjskiej stronie wspomnienia, zachowane w zbiorach ŻIH. Zostały one wydane po raz pierwszy w 2003 pod tyt. O wojnie wielkich Niemiec z Żydami Warszawy 1939-1943 (Warszawa : Czytelnik, 2003). Wówczas nie udało się jeszcze zidentyfikować tożsamości autora tych zapisków, dlatego zostały one opatrzone jedynie imionami autora, występującymi w mat. źródłowym - Stefan Ernest. W 2020 wydano nową edycję książki pod pełnym tyt. Trzeci front : o wojnie wielkich Niemiec z Żydami Warszawy 1939-1943 (Warszawa : Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma, 2020, ISBN 978-83-954194-1-6), ze zidentyfikowanym już autorstwem S. Szpigielmana i w opracowaniu Marty Janczewskiej. Zob.: tamże, ss. 7-19.
  4. Grób Adiny Blady-Szwajger w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie.
  5. Cmentarze m. st. Warszawy. Cmentarze żydowskie. Warszawa: Rokart, 2003. ISBN 83-916419-3-7.

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]