Ulica Mokotowska w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Flag of Warsaw.svg Warszawa
ulica
Mokotowska
Śródmieście Południowe
Distinctive emblem for cultural property.svg nr rej. 312 z 1965-07-01
Długość: 1,3km
Widok w kierunku placu Trzech Krzyży
Widok w kierunku placu Trzech Krzyży
Przebieg
Ikona ulica początek T.svg Aleja Armii Ludowej
Ikona ulica z lewej.svg 60m ul. Jaworzyńska
Ikona ulica rondo.svg 310m Plac Zbawiciela
Ikona ulica rondo.svg 575m ul. Koszykowa
Ikona ulica z prawej.svg 650m ul. Fryderyka Chopina
Ikona ulica z lewej.svg 710m ul. Krucza
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 765m ul. Piękna
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 1075m ul. Wilcza
Ikona ulica z lewej.svg 1270m ul. Hoża
Ikona ulica rondo.svg światła 1300m plac Trzech Krzyży
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
ulica  Mokotowska
ulica Mokotowska
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
ulica  Mokotowska
ulica Mokotowska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica  Mokotowska
ulica Mokotowska
Ziemia52°13′21,3″N 21°01′11,1″E/52,222583 21,019750
Ulica Mokotowska przy Wilczej przed 1939, widok w kierunku placu Trzech Krzyży
Odsłonięty przedwojenny bruk bazaltowy podczas remontu ul. Mokotowskiej w 2010 roku - widok w kierunku budynku Piękna 18.

Ulica Mokotowska – ulica w dzielnicy Śródmieście w Warszawie.

Ulica jest jako całość założenia urbanistycznego wpisana do rejestru zabytków pod nr 312.

Przebieg i ruch uliczny[edytuj]

Ulica rozpoczyna się przy placu Trzech Krzyży. Przecina plac Zbawiciela, zbiegając się tam z ul. Marszałkowską, ul. Nowowiejską i Aleją Wyzwolenia, następnie dobiega do alei Armii Ludowej (części Trasy Łazienkowskiej) w rejonie ronda Jazdy Polskiej, kończąc się w tym miejscu. Mokotowska jest jednokierunkowa na odcinkach plac Trzech Krzyży-Piękna oraz plac Zbawiciela - Trasa Łazienkowska. Przy ulicy nie znajduje się żaden przystanek komunikacji miejskiej, nie przebiega wzdłuż niej żadna linia komunikacji miejskiej, jednak na wysokości placu Zbawiciela[1] oraz Pięknej przecinają ją linie autobusowe i tramwajowe. Na wysokości Pięknej oraz placu Zbawiciela dostępne są stacje rowerów miejskich Veturilo[2].

Historia[edytuj]

Historia ulicy sięga XIV wieku, kiedy to dzisiejsza Mokotowska była drogą łączącą Warszowę ze wsią Mokotowo. Sama wieś Mokotowo pojawia się w dokumentach od 1367 roku. Od nazwy wsi pochodzi nazwa ulicy nadana w 1770[3], kiedy to w wyniku włączenia drogi mokotowskiej do założenia urbanistycznego Osi Stanisławowskiej ulica została uregulowana (do wysokości Polnej) i obsadzona drzewami[4].

Na początku XIX wieku[5] przy Mokotowskiej stały w większości budynki drewniane, niestanowiące zwartej zabudowy. Zabudowa kończyła się na wysokości Pięknej, niezabudowana część terenów przylegających do ulicy obsadzona była sadami i ogrodami warzywnymi, znajdowały się tu też stawy hodowlane. W 1829[6] w miejscu obecnego Kościoła Najświętszego Zbawiciela wybudowano parterową karczmę „Czerwona”, która stała tam do 1901[7]. Znaczący rozwój ulicy przypada na drugą połowę XIX wieku, kiedy to jedna po drugiej zaczęły powstawać przy niej czynszowe kamienice[4].

Na przełomie XIX i XX wieku powstało tu wiele kamienic secesyjnych.

W 1935 Mokotowska została włączona w nowy urbanistyczny plan budowy Dzielnicy Reprezentacyjnej marszałka Piłsudskiego - plan przewidywał przedłużenie ulicy do ulicy Stefana Batorego, gdzie miałaby się zbiegać ulicą Kazimierzowską, dodatkowo miałaby przecinać się z planowanymi nową ulicą Sejmową oraz nową ulicą biegnącą z pl. Unii Lubelskiej ku planowanej al. Piłsudskiego[8], jednak już w 1939 plany inwestycyjne Warszawy związane z nową dzielnicą nie zakładały przedłużenia Mokotowskiej, która miała kończyć się na wysokości Polnej i zbiegać się z planowanymi alejami Józefa Piłsudskiego i Marszałka Edwarda Śmigłego Rydza[9]. Ostatecznie plan budowy nowej dzielnicy pokrzyżowała wojna.

W 1937 wzdłuż ulicy biegły linie autobusowe A oraz G[10].

Podczas powstania warszawskiego rejon broniony przez batalion Ruczaj. Ulica, mimo zniszczeń wojennych, zachowała wiele ze swego arystokratycznego charakteru.

W czasie II wojny światowej, po upadku powstania w getcie, w ruinach zbombardowanej kamienicy przy ul. Mokotowskiej nr 1 ukrywała się grupa Żydów. Zadenuncjowana przez niejakiego Kazika kolaboranta, syna ukrywającego ich dozorcy.[potrzebny przypis]

W 2007[11] Zarząd Terenów Publicznych przeprowadził remont nawierzchni oraz chodników na odcinku pl. Trzech Krzyży - Wilcza. Podczas remontu po usunięciu warstwy zużytego asfaltu odkryta została doskonale zachowana przedwojenna kostka bazaltowa, która jednak w znikomym stopniu została użyta do odtworzenia nawierzchni. Dzięki aktywności miłośników zabytków, podczas remontu odcinka Wilcza - Piękna w 2010[12], zachowana pod powierzchnią asfaltu kostka została wykorzystana do wybrukowania podjazdów i miejsc parkingowych.

W 2012[13] Zarząd Dróg Miejskich wykonał remont nawierzchni odcinka Piękna - pl. Zbawiciela.

We wrześniu 2016 na skrzyżowaniu z Koszykową została zlikwidowana sygnalizacja świetlna, a zamiast niej w tym miejscu pojawiło się minirondo. Wytyczono przejście dla pieszych po północnej stronie skrzyżowania. Skrzyżowanie z Chopina zyskało wyniesioną tarczę.[14]

Obiekty[edytuj]

Ulica Mokotowska w kulturze masowej[edytuj]

Ulica wykorzystywana jest w produkcjach kultury masowej, m.in. w serialach - Stawka większa niż życie, 07 zgłoś się, Prawo Agaty[29][30], jak również teledyskach - Sokół „Reset”[31] oraz Pezet „Co mam powiedzieć”[32]. Mokotowska jest również uznawana[33][34] za warszawską ulicę mody, znajdują się tu[35] zarówno butiki międzynarodowych i krajowych marek masowych, multibutiki, jak również butiki i atelier polskich projektantów[36] - przy ulicy swoje pracownie i sklepy lokowali m.in. Maciej Zień, Robert Kupisz, Arkadiusz Weremczuk[37], Anna Kuczyńska, Kamil Owczarek i Michał Gilbert Lach, Izabela Łapińska[38], Justyna Żmijewska, Paulina Ada Kalińska i Joanna Trepka, Tomasz Ossoliński, Krzysztof Pliszczyński, Krzysztof Stróżyna[39], Anna Kruk.

Przypisy

  1. ZTM Warszawa - rozkłady Jazdy. Pl.Zbawiciela (Warszawa). Zarząd Transportu Miejskiego w Warszawie.
  2. Lokalizacje. Veturilo.
  3. Ulica Mokotowska. Zarząd Dróg Miejskich w Warszawie.
  4. a b c d e Adam Dylewski: Warszawa i okolice. Bielsko-Biała: 2008, s. 427-428. ISBN 978-83-7513-139-0.
  5. Johann Georg Lehmann: Plan Miasta Warszawy. Joseph Bach. 1808.
  6. Koriot: Plan Miasta Warszawy. Szymanowski, Dunin, Starowolski, Żelewski, Brochocki, Zakrzewski, Waśkiewicz. 1829.
  7. Jarosław Zieliński. Czerwona Karczma plac Zbawiciela. „Stolica”, 1-2 2010. 
  8. Plan m.st. Warszawy. Instytut Kartograficzny im. E. Romera. Lwów: Sp. Akc. Książnica-Atlas Lwów-Warszawa, 1935.
  9. Piotr Kamiński: Warszawa Przedwojenna. Plan miasta z 1939 r. 1:20000. Warszawa: ПTR Kartografia, 2013. ISBN 978-83-60641-51-4.
  10. Autobusy. W: Ryszard Mączewski: Warszawa między wojnami. Opowieść o życiu stolicy 1918-1939.. Krzysztof Jaszczyński. Łódź: Dom Wydawniczy Księży Młyn, 2009, s. 55-56. ISBN 978-83-61253-51-8.
  11. Justyna Trocka, Jerzy S. Majewski: Wyrywają bruk z Mokotowskiej. Agora SA, 2007-07-26.
  12. Krzysztof Śmietana: Wyremontowana Mokotowska - parking czy ulica?. Agora SA, 2010-10-04.
  13. W weekend zamykają ulice: nie tylko Trasę Łazienkowską. Agora SA, 2012-04-20.
  14. Strefa "Tempo 30". Będą zmiany na ul. Mokotowskiej. W: Aktualności [on-line]. Zarząd Dróg Miejskich w Warszawie, 2016-09-19. [dostęp 2016-10-20].
    Nowe rondo na Mokotowskiej. W: Aktualności [on-line]. Zarząd Dróg Miejskich w Warszawie, 2016-09-23. [dostęp 2016-10-20].
  15. Zebra Tower Warszawa Mokotowska 1. Urbanity.pl.
  16. Adam Maruszak. Kamienica Metodystów. „Wspólnicy”. 8/2009, s. 13. Miasto Stołeczne Warszawa - Dzielnica Śródmieście. ISSN 2080-4261. 
  17. Jerzy S. Majewski: MDM. Agora SA, 2008-04-07.
  18. Pałacyk Cukrowników. Zarząd Dróg Miejskich w Warszawie.
  19. Kontakty FRSE. Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji, 2016-10-05. [dostęp 2016-10-20].
  20. MD. Spór o siedzibę PAX. „Rzeczpospolita”, 1995-04-19. [dostęp 2016-10-16]. 
  21. Jerzy S. Majewski: Wielka kamienica na Pięknej: lokal słynnych tancerek. Agora SA, 2013-06-23.
  22. Michał Wojtczuk: Pierwszy raz: zburzyli budynek i zbudowali identyczny. Agora SA, 2012-03-29.
  23. Kamienica Rodryga Mroczkowskiego. Zarząd Dróg Miejskich w Warszawie.
  24. Adam Maruszak. Mokotowska 57. „Wspólnicy”. 7/2009, s. 7. Miasto Stołeczne Warszawa - Dzielnica Śródmieście. ISSN 2080-4261. 
  25. Mokotowska 59 Warszawa. Urbanity.pl.
  26. Kina. W: Ryszard Mączewski: Warszawa między wojnami. Opowieść o życiu stolicy 1918-1939.. Krzysztof Jaszczyński. Łódź: Dom Wydawniczy Księży Młyn, 2009, s. 106-108. ISBN 978-83-61253-51-8.
  27. Kamienica na Mokotowskiej 73 w której działały teatry Buffo, Teatr 8.30, Banda.
  28. Tomasz Mościcki: Kabarety przedwojennej Warszawy (1910-1939). Instytut Adama Mickiewicza.
  29. O serialu. TVN, 2013-02-25.
  30. Wnętrza z „Prawa Agaty” niczym z „Seksu w Wielkim Mieście”?. Murator SA.
  31. Sokół i Marysia Starosta - Reset.
  32. Pezet - Co mam powiedzieć (prod. Sidney Polak).
  33. Elżbieta Czerpak: High Streets in Poland - 2015 (ang.). Knight Frank, 2015. s. 10-11.
  34. Wyniki plebiscytu Doskonałość Mody 2014. Twój Styl, 2015-01-19.
  35. Bogaci nie płaczą. Rzeczpospolita, 2012-10-27.
  36. Kreatorzy kontra amatorzy, „Newsweek.pl”, 13 lipca 2013 [dostęp 2016-11-09] (pol.).
  37. Jak to było z Arkadiusem?, „Onet Moda”, 2 września 2010 [dostęp 2016-11-09] (pol.).
  38. Projekt Mokotowska - Prawdziwe historie: Izabela Łapińska, „Onet Vumag”, 12 grudnia 2013 [dostęp 2016-11-13] (pol.).
  39. Otwarcie butiku Krzysztofa Stróżyny. Elle, 2012-10-02.

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]