Adolf Henryk Wiesiołowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy oficera i pilota wojskowego. Zobacz też: Adolf Wiesiołowski (ziemianin).
Adolf Henryk Wiesiołowski
Ilustracja
major pilot major pilot
Data i miejsce urodzenia 22 czerwca 1896
Pryłypcze
Data i miejsce śmierci 26 listopada 1953
Los Angeles
Przebieg służby
Siły zbrojne Wappen Kaisertum Österreich 1815 (Klein).png Armia Austro-Węgier
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Poland badge.jpg Polskie Siły Zbrojne
Formacja Cross-Pattee-Heraldry.svg K.u.k. Luftfahrtruppen
Roundel of Poland (1921-1993).svg Lotnictwo Wojska Polskiego
RAF roundel.svg RAF
Jednostki 40 pułk armat polowych
94 pułk armat polowych
27 pułk artylerii górskiej
6 eskadra wywiadowcza
43 eskadra lotnicza
4 pułk lotniczy
dywizjon 300
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-ukraińska
II wojna światowa
Odznaczenia
Polowa Odznaka Pilota
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920-1941) Medal Lotniczy (trzykrotnie)
Krzyż Zasługi Wojskowej (w czasie wojny) Medal Zasługi Wojskowej „Signum Laudis” (w czasie wojny)

Adolf Henryk Wiesiołowski (ur. 22 czerwca 1896 w Pryłypczu, zm. 26 listopada 1953 w Los Angeles[1]) – major pilot, obserwator Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się we wsi Pryłypcze, w ówczesnym powiecie kocmańskim Księstwa Bukowiny, w rodzinie Adolfa i Ludwiki z Łukasiewiczów. W latach 1910–1914 uczył się w klasach V-VIII w Prywatnym Gimnazjum im. Adama Mickiewicza we Lwowie. Tam 14 czerwca 1914 otrzymał świadectwo dojrzałości z wyróżnieniem[2]. Dwa lata później, w tym samym gimnazjum, maturę uzyskał jego młodszy brat Aleksander (ur. 12 stycznia 1898 w Pryłypczu)[3][4].

Po wybuchu I wojny światowej Adolf został powołany do służby w c. i k. Armii i wcielony do Pułku Armat Polowych Nr 40. W jego szeregach walczył od kwietnia 1915 roku na froncie wschodnim i włoskim. W 1916 roku dobył przeszkolenie w oficerskiej szkole artylerii w Czeskich Budziejowicach. Powrócił do służby w 94 pap, następnie służył w 94 pap w Wiedniu i w 27 pułku artylerii górskiej. W listopadzie 1917 roku odbył przeszkolenie obserwatorów lotniczych w Wiener Neustadt oraz kurs pilotażu w Krakowie i Campo Formio. Po ukończeniu szkolenia powrócił do służby[5].

Jego brat Aleksander został powołany do służby w c. k. Obronie Krajowej. Jego oddziałem macierzystym był Pułk Artylerii Polowej Nr 143. Na stopień chorążego został mianowany ze starszeństwem z 1 lipca 1917 w korpusie oficerów rezerwy artylerii. Został odznaczony Srebrnym Medalem Waleczności 2 klasy[6].

Po rozpadzie Austro-Węgier obaj bracia zgłosili się do służby w odrodzonym Wojsku Polskim. Adolf, jako wyszkolony obserwator lotniczy otrzymał w listopadzie 1918 roku przydział do 2 eskadry bojowej we Lwowie. Wziął udział w końcowej fazie bitwy o Lwów[7]. W czerwcu 1919 roku objął stanowisko zastępcy dowódcy 6 eskadry wywiadowczej, w marcu 1920 r. został jej dowódcą[8][9]. Podczas wojny polsko-bolszewickiej wykonywał loty bojowe przeciwko konnicy Budionnego w okolicach Buska i Poborza[5]. Wyróżnił się odwagą podczas lotów wykonywanych pomiędzy 16 a 20 sierpnia[10][11]. 14 października 1920 roku został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 roku w stopniu kapitana, w wojskach lotniczych, w grupie oficerów byłej armii austriacko-węgierskiej[12].

Po zakończeniu działań bojowych został mianowany na stanowisko zastępcy kierowania warsztatów lotniczych na krakowskim lotnisku. 21 lipca 1921 roku został przeniesiony do Oficerskiej Szkoły Obserwatorów i Strzelców Lotniczych w Toruniu na stanowisko wykładowcy i kierownika działu nauk. 23 marca 1924 roku objął dowództwo 43 eskadry lotniczej[13]. W marcu 1925 roku został zatwierdzony na stanowisku oficera taktycznego 4 pułku lotniczego, a w czerwcu 1927 r. został dowódcą dywizjonu w tym pułku. Odbył kurs dla oficerów sztabowych lotnictwa i w 1928 roku objął dowództwo dywizjonu szkolnego w 4 pl[14]. W grudniu 1931 roku został mianowany dyrektorem naukowym w Centrum Wyszkolenia Podoficerów Lotnictwa[15]. W listopadzie 1933 roku został przeniesiony na stanowisko komendanta bazy[16]. Z dniem 30 września 1934 roku został przeniesiony w stan spoczynku[17].

Po zakończeniu kampanii wrześniowej przedostał się do Wielkiej Brytanii. Został przyjęty do Polskich Sił Powietrznych i otrzymał numer służbowy P-0263[18]. Został uznany za przeciwnika politycznego rządu Władysława Sikorskiego i osadzony w Stacji Zbornej Oficerów Rothesay na wyspie Bute[19]. Po uwolnieniu służył w dywizjonie 300 jako obserwator[18].

Po zakończeniu wojny nie zdecydował się na powrót do Polski, pozostał na emigracji. Zmarł 26 listopada 1953 roku w Los Angeles[1].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Za służbę w polskim lotnictwie otrzymał odznaczenia[20][5]:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Wiesiołowski Adolf Henryk (pol.). listakrzystka.pl. [dostęp 2020-01-15].
  2. Sprawozdanie 1914 ↓, s. 12.
  3. Sprawozdanie 1914 ↓, s. 21.
  4. Sprawozdanie 1917 ↓, s. 24.
  5. a b c Wiesiołowski Adolf mjr pil. (pol.). bequickorbedead.com. [dostęp 2020-01-15].
  6. Ranglisten der K. K. Landwehr 1918 ↓, s. 462, 504.
  7. Mordawski 2009 ↓, s. 30.
  8. Tarkowski 1991 ↓, s. 48.
  9. Mordawski 2009 ↓, s. 206.
  10. Niestrawski t. II 2017 ↓, s. 176.
  11. Tarkowski 1991 ↓, s. 104.
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 40 z 20 października 1920 roku, s. 1070.
  13. Pawlak 1989 ↓, s. 303.
  14. Pawlak 1989 ↓, s. 264.
  15. Kaliński 1999 ↓, s. 18.
  16. Kaliński 1999 ↓, s. 19.
  17. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 22 grudnia 1934 roku, s. 284.
  18. a b Krzystek 2012 ↓, s. 606.
  19. Lotnicy na "Wyspie Wężów" - Stacja Zborna Oficerów w Rothesay (pol.). polishairforce.pl. [dostęp 2020-01-16].
  20. Niestrawski t. I 2017 ↓, s. 246, 252, 258.
  21. a b Ranglisten 1918 ↓, s. 1186.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Szóste Sprawozdanie Dyrekcyi Gimnazyum im. Mickiewicza we Lwowie za lata szkolne 1913/14. Lwów: Nakładem Dyrekcji, 1914.
  • Siódme Sprawozdanie Dyrekcyi Wyższego Gimnazyum Realnego im. A, Mickiewicza we Lwowie za lata szkolne 1915/16 i 1916/17. Lwów: Nakładem Dyrekcji, 1917.
  • Ranglisten des kaiserlichen und königlichen Heeres 1918. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, 1918. (niem.)
  • Ranglisten der K. K. Landwehr und der K. K. Gendarmerie 1918. Wiedeń: 1918.
  • Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2019-09-07].
  • Arkadiusz Kaliński: Bydgoskie lotnisko w latach 1916-1939 (cz. 2). „Kronika Bydgoska”. XX, 1999. Bydgoszcz: Towarzystwo Miłośników Miasta Miasta Bydgoszczy. ISSN 0454-5451. OCLC 68757189. 
  • Tadeusz Jerzy Krzystek, [Anna Krzystek]: Polskie Siły Powietrzne w Wielkiej Brytanii w latach 1940-1947 łącznie z Pomocniczą Lotniczą Służbą Kobiet (PLSK-WAAF). Sandomierz: Stratus, 2012. ISBN 978-83-61421-59-7. OCLC 276981965.
  • Hubert Mordawski: Polskie lotnictwo wojskowe 1918-1920 : narodziny i walka. Poznań ; Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie Oddział Publicat, 2009. ISBN 978-83-245-8844-2. OCLC 750811729.
  • Mariusz Niestrawski: Polskie wojska lotnicze w okresie walk o granice państwa polskiego (1918-1921). T. I, początki, organizacja, personel i sprzęt. Oświęcim: Napoleon V, 2017. ISBN 978-83-65746-74-0. OCLC 995372299.
  • Mariusz Niestrawski: Polskie wojska lotnicze w okresie walk o granice państwa polskiego (1918-1921). T. II, Walka i demobilizacja. Oświęcim: Napoleon V, 2017. ISBN 978-83-65746-74-0. OCLC 995372299.
  • Jerzy Pawlak: Polskie eskadry w latach 1918-1939. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1989. ISBN 83-206-0760-4. OCLC 69601095.
  • Krzysztof A. Tarkowski: Lotnictwo polskie w wojnie z Rosją Sowiecką: 1919–1920. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1991. ISBN 83-206-0985-2. OCLC 69498511.