Aleksander Rylke

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Aleksander Rylke
Ilustracja
komandor porucznik komandor porucznik
Data i miejsce urodzenia 22 maja 1887
Równe
Data i miejsce śmierci 23 stycznia 1968
Gdańsk
Przebieg służby
Stanowiska kierownik Wydziału Budowy Okrętów Kierownictwa Marynarki Wojennej
Główne wojny i bitwy I wojna światowa II wojna światowa
Późniejsza praca Politechnika Gdańska
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Złoty Krzyż Zasługi Medal 10-lecia Polski Ludowej Order św. Stanisława – III klasy Order Świętej Anny II klasy (Imperium Rosyjskie) Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)

Aleksander Rylke ps. Piotr (ur. 22 maja 1887, zm. 23 stycznia 1968) – polski oficer marynarki, komandor porucznik, profesor zwyczajny, inżynier okrętownictwa.

Wykształcenie[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Równem (obecnie na Ukrainie), jego ojciec był astronomem, geodetą i generałem armii rosyjskiej. W 1893 jego rodzina przeniosła się do Warszawy. Po maturze w 1904, Aleksander Rylke podjął studia na Wydziale Budowy Okrętów Szkoły Inżynierów Marynarki Wojennej w Kronsztadzie. Studia ukończył w 1909 z pierwszą lokatą na roku.

Służba wojskowa[edytuj | edytuj kod]

Po studiach wybrał pracę jako młodszy inżynier w arsenale portu wojennego w Sewastopolu. Pracował tam m.in. przy budowie pancernika "Ioann Złatoust" - otrzymał nagrodę pieniężną za usprawnienie jego steru. W Sewastopolu pracował do 1913, pełniąc przez ostatnie dwa lata także funkcję głównego inżyniera w dywizjonie okrętów podwodnych. Awansował przy tym na stopnie oficerskie w marynarce rosyjskiej. W 1913 został przeniesiony do Stoczni Bałtyckiej w Petersburgu, zajmując się tam budową krążowników oraz zamawianiem i odbiorem jakościowym stali okrętowej. Po rewolucji w Rosji, w 1918, w rosyjskim stopniu komandora podporucznika, Rylke przez Finlandię powrócił do Polski, docierając tam we wrześniu 1919.

10 września 1919 zgłosił się do służby w polskiej Marynarce Wojennej i został przydzielony do jej korpusu technicznego, w stopniu majora, później komandora podporucznika. Negocjował zamówienie przez Polskę monitorów rzecznych typu Warszawa w gdańskiej stoczni Danziger Werft i sprawował nadzór nad ich budową oraz nad przebudową pierwszego okrętu dla polskiej Marynarki Wojennej - ORP "Pomorzanin". Władając kilkoma językami (angielskim, niemieckim, francuskim, rosyjskim) jeszcze kilkukrotnie uczestniczył w komisjach zakupów statków za granicą, w tym był przewodniczącym komisji, która zakupiła w 1920 żaglowiec szkolny "Lwów" dla Szkoły Morskiej w Tczewie. W 1921 zwolnił się ze służby i przeszedł do rezerwy. Próbował założyć prywatną stocznię w Polsce, jednakże plany te nie powiodły się z przyczyn ówczesnej sytuacji ekonomicznej kraju. Pracując następnie w Warszawie (w firmie braci Lilpop), zajmował się w dalszym ciągu popularyzacją spraw morskich, m.in. był prezesem warszawskiego oddziału Ligi Morskiej i Rzecznej, a w 1923 zorganizował w Warszawie pierwszą wystawę morską. Brał udział w organizowaniu jachtklubu w Warszawie, a także w powołaniu miesięcznika "Morze". W 1924 został ponownie powołany do służby wojskowej - zajmował się przygotowaniem i rozwojem rzecznego transportu śródlądowego do celów militarnych w Oddziale IV Sztabu Generalnego. W 1927 został przeniesiony do Kierownictwa Marynarki Wojennej (KMW) i w składzie komisji pod przewodnictwem kmdra Xawerego Czernickiego wysłany do Francji celem nadzorowania pod względem technicznym budowy polskich niszczycieli OORP "Burza" i "Wicher" oraz okrętów podwodnych typu Wilk, przy czym wytykał kilkakrotnie niedociągnięcia w budowie. Powrócił do kraju dopiero we wrześniu 1932.

W 1933 Rylke objął stanowisko kierownika Wydziału Budowy Okrętów w Służbie Technicznej KMW, w stopniu komandora porucznika. Przewodniczył komisji wybierającej oferty na budowę stawiacza min ORP "Gryf". Nadzorował następnie powstanie wstępnych wymagań taktyczno-technicznych dla przyszłych okrętów podwodnych OORP "Orzeł" i "Sęp" oraz wyjechał ponownie do Francji w celu rozpatrzenia ofert na budowę tych okrętów podwodnych, jako przewodniczący komisji. Dochodząc do wniosku na podstawie własnych obliczeń, że wybrana jako najkorzystniejsza oferta stoczni Ateliers et Chantiers de la Loire podaje zafałszowane korzystniejsze parametry (m.in. stateczność) w stosunku do rzeczywistych i jest realnie niewykonalna, a także podpisana jest sfałszowanym przez francuską stocznię nazwiskiem znanego inżyniera Simonota, wycofał swoje podpisy na protokole wyboru oferty i zgłosił ten fakt zwierzchnikom. Kierownictwo Marynarki Wojennej unieważniło przetarg, a po rozpisaniu nowego przetargu wybrało stocznie holenderskie. Niemniej jednak bezkompromisowa postawa kmdr. por. Rylkego nie spotkała się z uznaniem zwierzchników, dbających o dobre stosunki z Francją, na skutek czego Ministerstwo Spraw Wojskowych przeniosło go od lipca 1934 w stan spoczynku. Inż. Rylke nie przyjął propozycji dalszej pracy na stanowisku cywilnym dla wojska, jednakże będąc członkiem Towarzystwa Wiedzy Wojskowej, opracował następnie jeszcze na zlecenie marynarki programy szkolenia techników budowy okrętów na poziomie średnim. Współpracował też z brytyjską stocznią J. Samuel White w Cowes w opracowaniu oferty na budowę dla Polski niszczycieli OORP "Grom" i "Błyskawica". W 1938 uczestniczył w organizowaniu i budowie Stoczni Gdyńskiej, projektując m.in. trasernię kadłubową i pochylnię, na której podjęto budowę pierwszego polskiego statku SS "Olza". Podczas kampanii wrześniowej w 1939 Rylke został zmobilizowany.

7 września 1939 wraz z Kierownictwem Marynarki Wojennej został ewakuowany z Warszawy do Pińska, następnie na Wołyń. Zdołał uniknąć niewoli sowieckiej, po czym powrócił do Warszawy. Podczas okupacji niemieckiej inż. Rylke prowadził konspiracyjne wykłady z budowy okrętów (ze statyki wiązań okrętowych i kreśleń okrętowych) na wydziale budowy okrętów organizowanym przez inż. Aleksandra Potyrałę w ramach organizacji marynarzy "Alfa" przy Armii Krajowej.

Awansowany kolejno na stopnie oficerskie:

Praca naukowa[edytuj | edytuj kod]

Po wojnie inż. Rylke był organizatorem i pierwszym dziekanem uruchomionego we wrześniu 1945 Wydziału Budowy Okrętów Politechniki Gdańskiej (do 1951). Był też kierownikiem utworzonej przez siebie Katedry Projektowania Okrętów. W czerwcu 1946 uzyskał tytuł profesora zwyczajnego. W latach 1946-49 pełnił funkcję prorektora Politechniki Gdańskiej. Za opracowanie metody wodowania bocznego okrętów, uzyskał w 1952 nagrodę państwową I stopnia. Był członkiem Polskiej Akademii Nauk i działał w innych instytucjach zajmujących się sprawami morskimi lub naukowo-technicznymi. W 1960 przeszedł na emeryturę, lecz nadal uczestniczył w życiu naukowym Politechniki Gdańskiej i innych ośrodków naukowych, także jako recenzent i promotor prac naukowych. W 1963 został powołany przez ministra na przewodniczącego Rady Naukowej nowo utworzonego Instytutu Okrętowego Politechniki Gdańskiej. W 1965 uzyskał tytuł doktora honoris causa Politechniki Gdańskiej[1]. Zmarł w Gdańsku 23 stycznia 1968.

Napisał wspomnienia: "W służbie okrętu", Gdynia 1967.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

W uznaniu zasług dla wojska i budownictwa okrętowego odznaczony został Orderem Odrodzenia Polski IV i V klasy, Złotym Krzyżem Zasługi (dwukrotnie, po raz drugi w 1948[2]), Medalem 10-lecia Polski Ludowej (1955)[3], Krzyżem Kawalerskim Legii Honorowej (francuski, 1929, zezwolenie Prezydenta RP 1931)[4], Orderem św. Stanisława III klasy (rosyjski) i Orderem św. Anny II klasy (rosyjski).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • kmdr Stanisław Wielebski Profesor Aleksander Rylke i Jego związek z Marynarką Wojenną RP w: "Pismo PG", nr 4/2005