Sewastopol

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sewastopol
Севастополь
ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Rosja
 Ukraina
Data założenia 1783
Burmistrz Wołodymyr Jacuba
Powierzchnia 1079 km²
Wysokość 100 m n.p.m.
Populacja (2016)
• liczba ludności
• gęstość

418 987
388 os./km²
Nr kierunkowy +7-3692
Kod pocztowy 299000-299699
Tablice rejestracyjne CH
Położenie na mapie Krymu
Mapa lokalizacyjna Krymu
Sewastopol
Sewastopol
Położenie na mapie Europy
Mapa lokalizacyjna Europy
Sewastopol
Sewastopol
Ziemia44°35′N 33°31′E/44,583333 33,516667
Strona internetowa
Portal Portal Ukraina

Sewastopol (ukr. i ros. Севастополь, krymskotatarski Акъяр, Aqyar, gr. Σεβαστούπολη) – miasto w południowej części Półwyspu Krymskiego, przy Zatoce Sewastopolskiej. Według danych z 2016 roku ma 418 987 mieszkańców[1]. Przynależność państwowa i administracyjna miasta jest od marca 2014 przedmiotem sporu między Ukrainą a Rosją. Wbrew powszechnej opinii Sewastopol nie przeszedł z Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej w skład Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej w 1954 – w przeciwieństwie do reszty Krymu pozostawał miastem o specjalnym statusie, podporządkowany rządowi i organom cywilno-wojskowym RFSRR[2]. Po przekształceniu Ukraińskiej SFRR w niepodległą Ukrainę w 1991 r. znalazł się pod bezpośrednią kontrolą Kijowa, nie wchodząc w skład republiki autonomicznej. W marcu 2014 r. władze miasta zwróciły się z prośbą o przyjęcie go w skład Rosji, co zostało zaaprobowane przez władze rosyjskie, a odrzucone przez władze ukraińskie oraz społeczność międzynarodową (m.in. UE i USA). Wielki port wojenny na Morzu Czarnym, baza rosyjskiej Floty Czarnomorskiej (do 2047) na mocy porozumień zawartych między Ukrainą i Rosją po rozpadzie ZSRR.

Położenie

Zdjęcie satelitarne Sewastopola

Sewastopol znajduje się na południowo-zachodnim krańcu Półwyspu Krymskiego na cyplu zwanym Półwyspem Heraklesa na wybrzeżu Morza Czarnego. Samo miasto jest skoncentrowana głównie w zachodniej części regionu na wybrzeżu Zatoki Sewastopolskiej. We wschodniej części miasta znajduje się Bałakława, która w 1957 roku została włączona do Sewastopola.

Historia

Ruiny Chersonezu Taurydzkiego i Sobór Świętego Włodzimierza

W VI wieku p.n.e. terenie Sewastopola znajdowała się grecka kolonia. Chersonez Taurydzki istniał przez prawie dwa tysiące lat, najpierw jako niezależna demokracja, a później jako część Królestwa Bosporańskiego. W XIII i XIV wieku miasto zostało kilkakrotnie najechane przez Imperium mongolskie i ostatecznie zostało całkowicie opuszczone. Ruiny greckiej koloni są dziś atrakcją turystyczną miasta.

Miasto zostało założone przez rosyjskiego kontradmirała Thomasa Mackenzie 3 (14) czerwca 1783 jako baza marynarki wojennej i ważny port handlowy. Pierwotna, tatarska nazwa miasta Achtiar została zmieniona na Sewastopol (gr. Σεβαστός, sewastos – «szacowny, czczony», πόλη, polis – «miasto») dekretem carycy Katarzyny II z 10 (23) lutego 1784 roku. W dekrecie tym caryca nakazała księciu taurydzkiemu Grigorijowi Potiomkinowi budowę w tym miejscu wielkiej twierdzy[3].

Statki w porcie Sewastopolu, 1846

Podczas wojny krymskiej w latach 1853–1856 było przez 11 miesięcy oblegane, a następnie zajęte przez siły koalicji brytyjsko- francusko- włosko- tureckiej. Rosjanie ewakuując się przez most pontonowy w północnym wlocie portu zatopili swoje okręty, by zapobiec dostaniu się ich w ręce wroga i zablokować wpłynięcie zachodnich statków. Oblężenie koncentrowało się głównie wokół południowej dzielnicy miasta, a ostateczne bombardowanie z użyciem 775 dział trwało 3 dni. Po wejściu wojsk zachodnich miasto było zupełnie zniszczone. Na Cmentarzu Braterstwa powstałym w w 1853 r. spoczywa ponad 100 tys. rosyjskich żołnierzy. W Katedrze pw. św. Włodzimierza w Krypcie Grobowej Admirałów spoczywają 3 bohaterowie bitwy o Sewastopol, admirałowie marynarki Nachimow, Korniłow oraz Władimir Istomin.

W okresie bezpośrednio po I wojnie światowej w Sewastopolu funkcjonowała polska placówka o charakterze konsularnym.

W czasie II wojny światowej port został zdobyty przez wojska niemieckie i rumuńskie w lipcu 1942, tym razem po 8-miesięcznym oblężeniu. Sewastopol został wyzwolony przez Armię Czerwoną w maju 1944. W 1945 otrzymał tytuł „miasta-bohatera” ZSRR.

W czasach Związku Radzieckiego Sewastopol był miastem zamkniętym. Oznaczało to, że wszyscy nierezydenci musieli zwrócić się do władz z wnioskiem o tymczasowe zezwolenie na zwiedzanie miasta.

W 1957 roku do Sewastopola włączono Bałakławę.

Po rozpadzie ZSRR zgodnie z art. 133 Konstytucji Ukrainy Sewastopol, wraz z Kijowem, otrzymał specjalny status, jako jednostka administracyjna pierwszego poziomu[4]. Nie został włączony do Autonomicznej Republiki Krymu.

6 marca 2014 roku rada miasta jednostronnie ogłosiła, że „miasto Sewastopol będzie częścią Federacji Rosyjskiej jako podmiotu Federacji Rosyjskiej”[5].

Podpisanie traktatu przyłączenia do Rosji

16 marca podczas referendum według oficjalnych danych 95,6% głosujących opowiedziało się za przyłączeniem do Rosji. 2 dni później podpisano traktat w sprawie przyjęcia Republiki Krymu i Sewastopola do Rosji pomiędzy Rosją i Republiki Krymu, o następującej treści[6]:

Nowy status nie jest uznawany na arenie międzynarodowej. Przez ONZ i większość państw świata Krym i Sewastopol są uważane za część Ukrainy.

Demografia

Według danych z 2016 roku Sewastopol zamieszkuje 418 987 osób[1], co czyni go największym miastem na Krymie. Według ukraińskiego spisu powszechnego z 2001 roku największa grupa etniczna miasta to Rosjanie (71,6%), później kolejno Ukraińcy (22,4%), Białorusini (1,6%), Tatarzy (0,7%), Tatarzy krymscy (0,5%), Ormianie (0,3% ) Żydzi (0,3%), Mołdawianie (0,2%) i Azerowie (0,2%)[7].

Zabytki

  • Park historyczny Chersonez Taurydzki. Na jego obszarze zrekonstruowano częściowo budowle z czasów osadnictwa greckiego na tym terenie.
  • Sobór Świętego Włodzimierza. Odbudowany po zniszczeniach wojennych sobór znajduje się na terenie Chersonezu Taurydzkiego.

Status i podział administracyjny

Widok na zatokę w Sewastopolu

Sewastopol jest miastem wydzielonym, na prawach obwodu. Sewastopolska rada miejska na północy i wschodzie graniczy z Republiką Autonomiczną Krymu, na południu i zachodzie granicą jest wybrzeże Morza Czarnego. Granica lądowa liczy 106 km, a morska – 143 km. Władze samorządowe reprezentuje Rada Miejska Sewastopola, a władze państwowe – Sewastopolska Miejska Administracja Państwowa.

Administracyjnie Sewastopol znalazł się w składzie, utworzonej w 1921 roku, Krymskiej Autonomicznej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, będącej częścią Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. Po likwidacji tejże w 1946 roku, wszedł w skład obwodu krymskiego na prawach miasta wydzielonego (miasto o statusie rejonu). 29 października 1948 roku wydzielono Sewastopol z obwodu jako osobną jednostkę administracyjną („miasto republikańskiego podporządkowania”)[8]. W 1954 roku obwód krymski został przekazany Ukraińskiej SRR, de facto przekazano także Sewastopol, choć de iure nie uwzględniono tego faktu w odpowiednich aktach prawnych[9] – jednak w Konstytucji Ukraińskiej SRR z 1978 r. (art. 77) stwierdzono, że Sewastopol jest jednym z dwóch (obok Kijowa) miast republikańskiego podporządkowania[10]. Po rozpadzie Związku Radzieckiego Sewastopol pozostał, jako osobna jednostka, w granicach niepodległej Ukrainy, pomimo decyzji Rady Najwyższej Federacji Rosyjskiej o rozpoczęciu prac nad zmianą konstytucji, tak by wymieniała miasto wśród jednostek administracyjnych Rosji[11].

2 marca 2014 roku władze Sewastopola wystąpiły do władz krymskich o włączenie miasta w skład Republiki Autonomicznej Krymu[12]. 11 marca 2014 połączone zgromadzenie radnych Rady Najwyższej Republiki Autonomicznej Krymu i Rady Miejskiej Sewastopola przyjęło deklarację niepodległości Republiki Krymu[13][14].

Sewastopol dzieli się na 4 rejony:

W ich skład wchodzi dodatkowo 1 miasto (Inkerman), 1 osiedle typu miejskiego (Kacza), 28 wsi i 1 osiedle.

Miasta partnerskie

Zobacz też

Przypisy

  1. a b ludność 01.01.2016 (ros.). sevastopol.gks.ru. [dostęp 2016-11-15].
  2. Tomasz Bohun. Chruszczow i Krym. „Mówią Wieki”. Nr 4 (651), s. 88–91, kwiecień 2014. 
  3. http://ria.ru/society/20090220/162698570.html История основания крепости Севастополь.
  4. Конституція України (ukr.). rada.gov.ua. [dostęp 2016-10-29].
  5. Севастополь принял решение о вхождении в состав РФ (ros.). unian.net. [dostęp 2016-10-29].
  6. Договор между Российской Федерацией и Республикой Крым о принятии в Российскую Федерацию Республики Крым и образовании в составе Российской Федерации новых субъектов (ros.). kremlin.ru. [dostęp 2016-10-29].
  7. About number and composition population of SEVASTOPOL' CITY COUNCIL by data All-Ukrainian Population Census '2001 (ang.). 2001.ukrcensus.gov.ua. [dostęp 2016-11-15].
  8. УКАЗ ПРЕЗИДИУМА ВС РСФСР ОТ 29.10.1948 N 761/2 О ВЫДЕЛЕНИИ ГОРОДА СЕВАСТОПОЛЯ В САМОСТОЯТЕЛЬНЫЙ АДМИНИСТРАТИВНО-ХОЗЯЙСТВЕННЫЙ ЦЕНТР.
  9. 50 лет назад Хрущев подарил Крым Украине.
  10. Конституція (Основний Закон) Українcької Радянської Соціалістичної Республіки.
  11. 29 октября – 65 лет наделения Севастополя особым статусом.
  12. Севастополь просит включить его в состав Крыма как город с особым статусом.
  13. Рада Криму прийняла „декларацію про незалежність”. Unian, 2014-03-11. [dostęp 2014-03-11].
  14. Parlament Krymu przyjął deklarację niepodległości. Powołuje się na casus Kosowa, TVN24.pl, 11.03.2014.

Linki zewnętrzne