Aleksiej Stachanow

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Aleksiej Stachanow
Алексей Григорьевич Стаханов
Aleksiej Stachanow, 1936
Aleksiej Stachanow, 1936
Data i miejsce urodzenia 3 stycznia 1906
Ługowaja
Data i miejsce śmierci 5 listopada 1977
Donieck
Zawód górnik, działacz partyjny
Odznaczenia
Hero of Socialist Labor medal.png Order of Lenin ribbon bar.png Order of Lenin ribbon bar.png Orderredbannerlabor rib.png

Aleksiej Grigorjewicz Stachanow właśc. Andriej, ros. Алексей Григорьевич Стаханов (ur. 3 stycznia 1906 we wsi Ługowaja w guberni orłowskiej, zm. 5 listopada 1977 w Doniecku) − górnik dołowy kopalni "Centralnaja-Irmino" w Kadijewce w Donbasie (Ukraina). Został wykreowany w ZSRR na przełomie lat 30. i 40. XX wieku na prekursora ruchu stachanowskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Po urodzeniu Stachanow otrzymał na chrzcie imię Andriej. Ukończył trzy klasy szkoły podstawowej, a potem pracował jako rolnik pod Orłem. Wraz z żoną przeniósł się następnie do Donbasu, gdzie został górnikiem. Z małżeństwa z Jewdokiją miał córkę Kławę i syna Wiktora[1].

Stachanow w nocy z 30/31 sierpnia 1935 r., podczas jednej zmiany w kopalni Centralnaja-Irmino, wykonał 1475% normy (tj. wydobył 102 tony węgla). Bicie rekordu było pomysłem szefa zakładowej organizacji partyjnej, górnika Konstantina Pietrowa, a wymyślona została w celu uratowania kierownictwa zakładu przed zesłaniem do obozu pracy, gdyż kopalnia ta od kilku lat miała problemy z realizacją planów i była jedną z najmniej wydajnych w Donbasie. Pomimo oporu obawiającego się wypadku dyrektora kopalni oraz niechęci górników, dla których wykonanie planów oznaczało zwiększenie planów w kolejnym okresie rozliczeniowym, Pietrow znalazł ochotnika w osobie Stachanowa. Dyrekcja wyraziła zgodę na bicie rekordu w nocy, gdy w kopalni nie pracowano. Praca na tej zmianie została wcześniej całkowicie przeorganizowana – Stachanow zamiast jednocześnie pozyskiwać węgiel i zabudowywać przodek dostał do pomocy przy obudowie przodka dodatkowych górników: dwóch do ładowania i wywożenia węgla, dwóch do stemplowania chodnika, jednego do oświetlania pola pracy oraz dziennikarza lokalnej gazety[1]. Dodatkowo cały urobek naliczano na konto Stachanowa, zamiast podzielić go przez liczbę wszystkich górników zaangażowanych w pracę, jak należało obliczać wydobycie przy zestawianiu z normą.

Następnego dnia rano kopalniana komisja partyjna na posiedzeniu przyznała Stachanowowi dom, konia z rzędem i bryczką, premię w wysokości trzech miesięcznych pensji i dwa miejsca w klubie górniczym. Tłum zebrany przed kopalnią składał się natomiast zarówno z osób gratulujących rekordziście, jak i osób grożących mu i próbujących pobić, gdyż jego rekord musiał w przyszłości skutkować zwiększeniem norm wydobycia dla wszystkich górników. Stachanow musiał uciekać do domu, gdzie potem się ukrywał.

Dzień po pobiciu rekordu ukazała się krótka notatka w gazecie „Prawda”. W jej treści imię Stachanowa zapisano jako Aleksiej zamiast Andriej. W późniejszym okresie na osobiste polecenie Stalina we wszystkich dokumentach dokonano zmiany imienia z Andriej na Aleksiej[2].

Miesiąc po biciu rekordu Stachanowa ściągnięto do Moskwy na zjazd górniczych przodowników pracy, który zaszczycił swą obecnością Stalin. Dyktator pogratulował Stachanowowi i jednocześnie nakazał mu zakończenie małżeństwa, gdyż jego żona miała do bicia rekordu oraz do ustroju bolszewickiego stosunek negatywny[1]. Dwa miesiące później został wezwany do Moskwy na stałe i skierowany do Akademii Przemysłowej, a zakwaterowano go w Domu na Nabierieżnej − najbardziej prestiżowym apartamentowcu w Moskwie. W tym czasie administracja państwowa bez jego wiedzy zakończyła jego małżeństwo, a on sam zakochał się w Galinie Bondarienko, z którą wkrótce potem się ożenił. W okresie przedwojennym przyjaźnił się również przez pewien czas z Wasilijem Stalinem, synem dyktatora[1].

W chwili najazdu niemieckiego zgłosił się do armii, ale z polecenia Stalina został odesłany. Dyktator mianował go dyrektorem całkiem nowego wydziału w narkomacie (ministerstwie) przemysłu węglowego[1]. Jako symbol przodownictwa pracy był deputowanym do Rady Najwyższej ZSRR, został odznaczony m.in. Orderem Lenina i Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy.

W 1957 roku, z polecenia Chruszczowa, wysłany został do donbaskiego miasta Czystiakowo, gdzie objął posadę niewiele znaczącego urzędnika[1] − naczelnika trustu "Czistiakow antracyt", a potem pomocnika głównego inżyniera Zarządu Kopalni nr 2/43 w truście "Toresantracyt". Stachanow w tym czasie popadł w alkoholizm.

W czasach Chruszczowa zakazane było także określenie przodowników pracy mianem stachanowców, dopiero w czasach Leonida Breżniewa Stachanow wrócił do łask. W 1970 roku, w 35. rocznicę powstania ruchu stachanowskiego, Breżniew zaprosił Stachanowa do Moskwy, gdzie odznaczył go drugim Orderem Lenina i złotą gwiazdą Bohatera Pracy Socjalistycznej. Dawny rekordzista ponownie zaczął odwiedziny w zakładach pracy, wkrótce na jednym z przyjęć dostał poważnego wylewu i już w roku 1971 trafił do ośrodka dla nerwowo chorych w Doniecku, a po kilku latach pobytu tam zatracił kontakt z rzeczywistością[1].

Zmarł jesienią 1977 roku w dzień po wizycie Konstantina Pietrowa i Władimira Bieszuli[1].

"Rekord" Stachanowa został pobity w sierpniu 2010[3] przez ukraińskiego górnika Serhija Szemuka, który (za pomocą nowoczesnego młota) wyfedrował 170 ton.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Igor T. Miecik: Ulubieniec Stalina (pol.). W: Newsweek Historia [on-line]. Onet.Wiadomości, 2013-08-09. [dostęp 2013-08-23].
  2. http://ria.ru/analytics/20100831/270655996.html
  3. Biznes bez Lenina (pol.)