Wincenty Pstrowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pomnik Wincentego Pstrowskiego w Zabrzu

Wincenty Pstrowski (ur. 28 maja 1904 w Desznie, zm. 18 kwietnia 1948 w Krakowie) – górnik, rębacz dołowy. W PRL uznany za wzór przodownika pracy.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ojciec Kazimierz był wyrobnikiem folwarcznym, a matka Zofia zajmowała się gospodarstwem domowym. Od 1928 r. pracował w kopalniach – najpierw w Polsce, potem w Belgii. Powrócił do Polski w 1946 r. Był związany z ruchem lewicowym. W okresie emigracji zarobkowej wstąpił do Komunistycznej Partii Belgii, a po powrocie do kraju wstąpił w szeregi komunistycznej PPR.

Pracując jako rębacz w kopalni "Jadwiga" 27 lipca 1947 wystosował list otwarty do górników, wzywający do współzawodnictwa pracy i przekraczania norm, w którym pisał m.in.:

Od maja ubiegłego roku pracuję jako rębacz na kopalni "Jadwiga" w Zabrzu. W lutym br. wykonałem normę 240%, wyrąbując 72,5 m chodnika. W kwietniu wykonałem normę 293%, wyrąbując 85 m chodnika. W maju dałem 270%, wyrąbując 78 m chodnika.

Następnie wezwał do współzawodnictwa innych górników. Wierzył, że w ten sposób zostanie przyspieszona odbudowa zniszczonej Polski. Do historii przeszło jego hasło: "Kto da więcej niż ja?".

Ogłoszony został przez propagandę pierwszym polskim przodownikiem pracy. W wersji oficjalnej zmarł na białaczkę, a według innych relacji przyczyną zgonu mogło być usunięcie trzech zębów i następnie zbyt szybki powrót do pracy, co zaowocowało zakażeniem krwi.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

W dniu święta górniczego w 1947 został odznaczony przez prezydenta Bolesława Bieruta Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski[1]. Pośmiertnie nadano mu również order Budowniczych Polski Ludowej.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Na cześć inicjatora ruchu współzawodnictwa pracy kopalnię "Jadwiga", w której pracował przemianowano na kopalnię "Wincenty Pstrowski". Jego imię nosił również statek towarowy z serii tzw. rudowęglowców oraz sanatorium w Rabce-Zdroju, a do 1990 roku jedno z osiedli w Żorach (obecnie os. Korfantego) i w Przemyślu (obecnie ul. Glazera). 1 grudnia 1951 imię Wincentego Pstrowskiego nadano Politechnice Śląskiej w Gliwicach (odebrano je ustawą Sejmu w październiku 2006 roku).

Nazwiskiem Pstrowskiego nazwano również w wielu miejscowościach ulice (m.in. w Jawiszowicach, Krakowie, Lublinie, Łęcznej, Przemyślu, Olsztynie, Ostrołęce, Starachowicach) i place (m.in. w Tychach, Wałbrzychu i Sopocie), jednak po 1990 roku ich nazwy zostały w większości zmienione. W Łodzi, Olsztynie, Poznaniu, Toruniu, Gnieźnie, Malborku, Łaziskach Górnych, Warszawie-Wesołej, Gdańsku, Będzinie, Żaganiu, Szklarskiej Porębie[2] i w Kocku wciąż istnieją ulice jego imienia.

W Przemyślu do dzisiaj na jednym z bloków osiedla, które kiedyś nosiło jego imię, znajduje się metalowe popiersie. Do 2001 roku imię W. Pstrowskiego nosiła również Szkoła Podstawowa nr 3 w Jastrzębiu Zdroju. Imię Wincentego Pstrowskiego nosiła również Szkoła Sportowa nr 4 w Mysłowicach (obecnie jest to Zespół Szkół Sportowych imienia Olimpijczyków Śląskich - imię szkoły zmienione w 1997 roku).

Na motywie postaci Pstrowskiego powstała sztuka "Prezent dla towarzysza. Edwarda. G." (rok produkcji 2008, reżyseria: Janusz Dymek) wyemitowana w Teatrze TV.

Przypisy

Wikimedia Commons