alfa Andromedae

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Alpheratz
α Andromedae
Alpheratz
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Andromeda
Rektascensja 00h 08m 23,26s
Deklinacja +29° 05′ 25,6″
Paralaksa (π) 0,03362 ± 0,00035[1]
Odległość 97,0 ± 1,0 ly
29,74 ± 0,31 pc
Wielkość obserwowana 2,06m
Ruch własny (RA) 137,46 ± 0,38[1] mas/rok
Ruch własny (DEC) −163,44 ± 0,21[1] mas/rok
Prędkość radialna −10,10 ± 0,20[1] km/s
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy gwiazda zmienna typu alfa² Canum Venaticorum
Typ widmowy B8 IV-V HgMn
Promień 5 R[2]
Wielkość absolutna -0,31[3]m
Jasność 200[4] L
Temperatura 13 000[4] K
Alternatywne oznaczenia
Oznaczenie Flamsteeda: 21 And
2MASS: J00082326+2905253
Bonner Durchmusterung: BD +28°4
Fundamentalny katalog gwiazd: FK5 1
Boss General Catalogue: GC 127
Katalog Henry’ego Drapera: HD 358
Katalog Hipparcosa: HIP 677
Katalog Jasnych Gwiazd: HR 15
SAO Star Catalog: SAO 73765
Sirrah

alfa Andromedae (Alpheratz, α And) – najjaśniejsza gwiazda (wielkość gwiazdowa 2,06) konstelacji Andromedy, położona około 97 lat świetlnych od Ziemi.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Położenie gwiazdy w gwiazdozbiorze Andromedy

Gwiazda znajduje się na granicy gwiazdozbiorów Andromedy i gwiazdozbioru Pegaza, dlatego ma podwójne oznaczenie Bayera, alfa Andromedae i delta Pegasi (drugim takim przypadkiem jest Elnath – beta Tauri, dawniej też gamma Aurigae), przy czym drugie oznaczenie nie jest już używane[4][5]. Tradycyjnie byłą ona nazywana Alpheratz i Sirrah; obie te nazwy wywodzą się od arabskiej nazwyصرة الفرس şirrat al-faras - „pępek konia”, co jest pozostałością po czasach, kiedy byłą włączana w skład konstelacji Pegaza. Razem z α, β i γ Pegasi tworzy na niebie tzw. Wielki Kwadrat Pegaza[5]. Grupa robocza Międzynarodowej Unii Astronomicznej do spraw uporządkowania nazewnictwa gwiazd zatwierdziła użycie nazwy Alpheratz dla określenia tej gwiazdy[6].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Niebiesko-biały Alpheratz jest gwiazdą podwójną, której składniki znajdują się bardzo blisko, przez co można je rozdzielić jedynie poprzez dokładną analizę widma (układ spektroskopowo podwójny). Większa z gwiazd, zaliczana do typu widmowego B8, jest prawdopodobnie 10-krotnie jaśniejsza od drugiej, a okres obiegu wokół wspólnego środka masy wynosi 96,7 doby. Cały układ jest około 200 razy jaśniejszy od Słońca[4].

Większy ze składników jest najjaśniejszym znanym przedstawicielem podgrupy gwiazd określanej mianem „rtęciowo-manganowych”. Charakteryzują się one niezwykle wysokimi domieszkami rtęci, galu, manganu i europu w widmie gwiazdy oraz stosunkowo niewielką ilością innych pierwiastków w atmosferze. Przypuszcza się, że anomalie te są wynikiem rozdzielenia pierwiastków pod wpływem działającej do wewnątrz siły grawitacji oraz wypychającego ciśnienia promieniowania, które inaczej oddziałują na poszczególne pierwiastki[4]. Gwiazda ta jest też zmienną typu α² Canum Venaticorum - jej wielkość zmienia się o 0,04 magnitudo w czasie 23,12 lub 23,19 godzin[2].

Alpheratz ma także optycznego towarzysza, gwiazdę o wielkości gwiazdowej 11,4m odległą o 81,5. Ruch własny tej gwiazdy wskazuje, że nie jest fizycznie związana z alfa Andromedae[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Alfa Andromedae w bazie SIMBAD (ang.)
  2. a b c Alpheratz (ang.). Alcyone ephemeris. [dostęp 2017-01-28].
  3. Obliczona na podstawie wielkości obserwowanej i paralaksy
  4. a b c d e Jim Kaler: ALPHERATZ (Alpha Andromedae) (ang.). W: STARS [on-line]. [dostęp 2017-01-28].
  5. a b Richard Hinckley Allen: Star Names Their Lore and Meaning. Dover: 1963, s. 207.
  6. Eric Mamajek, Beatriz Garcia, Duane Hamacher, Thierry Montmerle i inni. „Bulletin of the IAU Working Group on Star Names”. 2, s. 9, listopad 2016. Międzynarodowa Unia Astronomiczna.