alfa Andromedae

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Alpheratz
α Andromedae
Alpheratz
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Andromeda
Rektascensja 00h 08m 23,260s[1]
Deklinacja +29° 05′ 25,6″[1]
Paralaksa (π) 0,03362 ± 0,00035[1]
Odległość 97,0 ± 1,0 ly
29,74 ± 0,31 pc
Wielkość obserwowana 2,06[1]m
Ruch własny (RA) 137,46 ± 0,38[1] mas/rok
Ruch własny (DEC) −163,44 ± 0,21[1] mas/rok
Prędkość radialna −10,10 ± 0,20[1] km/s
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy gwiazda zmienna typu alfa² Canum Venaticorum
Typ widmowy B8 IV-V HgMn[1]
Promień 5 R[2]
Metaliczność [Fe/H] 0,38[3]
Wielkość absolutna −0,30[3]m
Jasność 200[4] L
Prędkość obrotu ~56[2] km/s
Temperatura 13 000[4] K
Charakterystyka orbitalna
Krąży wokół Centrum Galaktyki
Półoś wielka 6705[3] pc
Mimośród 0,1130[3]
Alternatywne oznaczenia
Oznaczenie Flamsteeda: 21 And
2MASS: J00082326+2905253
Bonner Durchmusterung: BD +28°4
Fundamentalny katalog gwiazd: FK5 1
Boss General Catalogue: GC 127
Katalog Henry’ego Drapera: HD 358
Katalog Hipparcosa: HIP 677
Katalog Jasnych Gwiazd: HR 15
SAO Star Catalog: SAO 73765
Sirrah

alfa Andromedae (Alpheratz, α And) – najjaśniejsza gwiazda (wielkość gwiazdowa 2,06) konstelacji Andromedy, położona około 97 lat świetlnych od Ziemi.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Położenie gwiazdy w gwiazdozbiorze Andromedy

Gwiazda znajduje się na granicy gwiazdozbiorów Andromedy i gwiazdozbioru Pegaza, dlatego ma podwójne oznaczenie Bayera, alfa Andromedae i delta Pegasi (drugim takim przypadkiem jest Elnath – beta Tauri, dawniej też gamma Aurigae), przy czym drugie oznaczenie nie jest już używane[4][5]. Tradycyjnie byłą ona nazywana Alpheratz i Sirrah; obie te nazwy wywodzą się od arabskiej nazwy ‏صرة الفرس‎ şirrat al-faras, „pępek konia”, co jest pozostałością po czasach, kiedy była włączana w skład konstelacji Pegaza. Razem z α, β i γ Pegasi tworzy na niebie asteryzm Wielkiego Kwadratu Pegaza[5]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna w 2016 roku formalnie zatwierdziła użycie nazwy Alpheratz dla określenia tej gwiazdy[6].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Niebiesko-biały Alpheratz jest gwiazdą podwójną, której składniki znajdują się bardzo blisko, przez co można je rozdzielić jedynie poprzez dokładną analizę widma (układ spektroskopowo podwójny). Większa z gwiazd, zaliczana do typu widmowego B8, jest prawdopodobnie 10-krotnie jaśniejsza od drugiej, a okres obiegu wokół wspólnego środka masy wynosi 96,7 doby. Cały układ jest około 200 razy jaśniejszy od Słońca[4].

Większy ze składników jest najjaśniejszym znanym przedstawicielem podgrupy gwiazd określanej mianem „rtęciowo-manganowych”. Charakteryzują się one niezwykle wysokimi domieszkami rtęci, galu, manganu i europu w widmie gwiazdy oraz stosunkowo niewielką ilością innych pierwiastków w atmosferze. Przypuszcza się, że anomalie te są wynikiem rozdzielenia pierwiastków pod wpływem działającej do wewnątrz siły grawitacji oraz wypychającego ciśnienia promieniowania, które inaczej oddziałują na poszczególne pierwiastki[4]. Gwiazda ta jest też zmienną typu α² Canum Venaticorum – jej wielkość zmienia się o 0,04 magnitudo w czasie 23,12 lub 23,19 godzin[2].

Alpheratz ma także optycznego towarzysza, gwiazdę o wielkości gwiazdowej 11,11m odległą o 90,8 (pomiar z 2011 r.)[7]. Ruch własny tej gwiazdy wskazuje, że nie jest fizycznie związana z alfa Andromedae[7][8].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h Alfa Andromedae w bazie SIMBAD (ang.)
  2. a b c Alpheratz (ang.). Alcyone ephemeris. [dostęp 2017-01-28].
  3. a b c d Anderson E., Francis C: HIP 677 (ang.). W: Extended Hipparcos Compilation (XHIP) [on-line]. VizieR, 2012. [dostęp 2018-02-27].
  4. a b c d e Jim Kaler: ALPHERATZ (Alpha Andromedae) (ang.). W: STARS [on-line]. [dostęp 2017-01-28].
  5. a b Andromeda, the Woman Chained. W: Richard Hinckley Allen: Star Names Their Lore and Meaning. Nowy Jork: Dover Publications Inc., 1963, s. 35. ISBN 0-486-21079-0. (ang.)
  6. Naming Stars. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2017-11-19. [dostęp 2018-02-27].
  7. a b Mason et al.: WDS J00084+2905A. W: The Washington Double Star Catalog [on-line]. VizieR, 2014.
  8. TYC 1735-3181-1 w bazie SIMBAD (ang.)