Alki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Alki
Alcidae[1]
Leach, 1820
Przedstawiciel rodziny – alka zwyczajna (Alca torda)
Przedstawiciel rodziny – alka zwyczajna (Alca torda)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Podkrólestwo Bilateria
(bez rangi) wtórouste
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Infratyp żuchwowce
Nadgromada czworonogi
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd siewkowe
Podrząd mewowce
Parvordo Larida
Nadrodzina Alcoidea
Rodzina alki
Podrodziny
  • Aethiinae
  • Alcinae

Alki[2] (Alcidae) – rodzina ptaków z rzędu siewkowych (Chardriiformes). Obejmuje 22 gatunki obecnie żyjące oraz jeden wymarły[3]. Obejmuje gatunki morskie zamieszkujące skaliste wybrzeża w strefie klimatów chłodnych[3][4] (chociaż niektóre gatunki zapuszczają się nawet do zatoki Kalifornijskiej)[3].

Wyróżnia się wewnątrz niej dwie podrodziny[2]:

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Ptaki te dorastają do 15–40 cm długości ciała, choć wymarła alka olbrzymia (Pinguinus impennis) osiągała nawet 75 cm. Mają krępy tułów, sporą głowę z mocno zbudowanym dziobem, a także krótkie skrzydła i nogi zakończone błoną pławną. Ich upierzenie jest czarno-białe[3].

Ptaki te charakteryzują się następującymi cechami:

  • nogi o trzech palcach spiętych błoną pławną, tylny palec uwsteczniony
  • brak wyraźnego dymorfizmu płciowego, pojawia się dymorfizm wiekowy i sezonowy
  • bardzo dobrze pływają i nurkują; wiosłują zarówno nogami, jak i skrzydłami (podobnie jak pingwiny). Długie nurkowanie zapewnia ciężki szkielet z mniejszą ilością komór powietrznych. Przed podwyższonym ciśnieniem wody zabezpiecza wydłużony, szeroki mostek i klatka piersiowa
  • latają raczej słabo, chodzą zwykle niezgrabnie (alka olbrzymia była nielotem[3]) i mają krótkie sterówki oraz skrzydła, które służą pod wodą jak napęd, a nie do sterowania. Wiosłują nimi 15-20 ruchów na minutę[5]
  • dobrze rozwinięty gruczoł kuprowy, którego wydzieliną namaszczają pióra
  • pierzą się 2 razy rocznie, przez co mają upierzenie zimowe i godowe. Pozbywają się wtedy wszystkich lotek naraz i jako nieloty pływają na wodzie
  • gruczoł nosowy wydziela sól ze względu na duże zasolenie w jakim przebywają
  • gniazdo zazwyczaj wprost na skałach, w norze lub zagłębieniu. Przebywają wtedy w licznych koloniach, które mogą sięgać miliony osobników pokrywając zbocza i nabrzeżne skały
  • zazwyczaj 1-2 jaja w lęgu
  • pisklęta pokryte gęstym puchem, półgniazdowniki. Rosną szybko, potrafią wskakiwać do morza prosto ze skał. Inaczej jest z pisklętami karmionymi w norach, które przebywają tam nim nauczą się latać
  • żywią się przede wszystkim rybami i bezkręgowcami morskimi

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

  • kiviak – grenlandzka potrawa z surowego mięsa alki

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Alcidae, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rodzina: Alcidae Leach, 1820 – alki – Auks (Wersja: 2015-10-31). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2016-10-16].
  3. a b c d e Encyklopedia Audiowizualna Britannica. Zoologia I: A–O. Poznań: Axel Springer Polska, 2006, s. 10. ISBN 978-83-60563-05-2.
  4. F. Gill, D. Donsker (red.): Coursers, noddies, gulls, terns, auks & sandgrouse (ang.). IOC World Bird List: Version 6.3. [dostęp 2016-10-16].
  5. Karel Stastny, „Ptaki wodne”, Wydawnictwo Delta, Warszawa 1993.