Amazonka żółtogłowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Amazonka żółtogłowa
Amazona ochrocephala[1]
(J. F. Gmelin, 1788)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd papugowe
Rodzina papugowate
Podrodzina papugi neotropikalne
Plemię Androglossini
Rodzaj Amazona
Gatunek amazonka żółtogłowa
Synonimy
  • Psittacus ochrocephalus J. F. Gmelin, 1788[2]
Podgatunki
  • A. o. panamensis (Cabanis, 1874)
  • A. o. ochrocephala (J. F. Gmelin, 1788)
  • A. o. xantholaema von Berlepsch, 1913
  • A. o. nattereri (Finsch, 1865)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Amazonka żółtogłowa[4] (Amazona ochrocephala) – gatunek papugi z rodziny papugowatych (Psittacidae). Naturalnie występuje w Ameryce Południowej i Panamie, został introdukowany na Portoryko. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Podgatunki i zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny wyróżnia 4 podgatunki A. ochrocephala[5]:

  • A. o. panamensis (Cabanis, 1874) – od zachodniej Panamy po północno-zachodnią Kolumbię
  • A. o. ochrocephala (J. F. Gmelin, 1788) – wschodnia Kolumbia, Wenezuela, Gujana, północna Brazylia
  • A. o. xantholaema von Berlepsch, 1913 – wyspa Marajó (północna Brazylia, w delcie Amazonki)
  • A. o. nattereri (Finsch, 1865) – południowa Kolumbia po wschodnie Peru, północna Boliwia i zachodnia Brazylia

W niektórych ujęciach systematycznych do A. ochrocephala zaliczano 10[6], a nawet 11 podgatunków[7], większość z nich została jednak wyodrębniona do osobnych gatunków: A. oratrix (amazonka żółtogardła) i A. auropalliata (amazonka żółtoszyja)[4].

Ptaki podgatunku nominatywnego introdukowano na Portoryko[2]. Amazonki żółtogłowe wprowadzono również do USA. W zachodnim Los Angeles w 1961 miał miejsce pożar, który uszkodził wiele ptaszarni; część hodowców wypuściła swoje ptaki. Według danych z lat 80. XX wieku dość pospolite były wówczas grupy liczące od 2 do 3 ptaków. Obserwowano te papugi w Miami, gdzie krzyżowały się z amazonką krasnogłową (A. viridigenalis). W latach 1969–1970 próbowano wprowadzić amazonki żółtogłowe na Oʻahu, jednak próby te nie powiodły się.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosi 35–38 cm, masa ciała 340–535 g[2]. Ogół upierzenia jest zielony, czoło i wierzch głowy żółte; często żółte pióra występują także wokół oka. Policzki i pokrywy uszne mają barwę jaskrawozieloną, pióra od tyłu głowy po grzbiet są zielone i delikatnie czarno obrzeżone. Zgięcie skrzydła i lusterko czerwone, krawędź skrzydła w okolicy nadgarstka żółta. Lotki mają niebieskie zakończenia, sterówki żółte; zewnętrzne sterówki u nasady są czerwone. Ptaki młodociane odróżnia bardziej matowe upierzenie i mniejsza ilość żółci i czerwieni w upierzeniu[7].

Ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Amazonki żółtogłowe zamieszkują lasy tropikalne z drzewami zrzucającymi liście, wysokie cierniste krzewy, wilgotne lasy galeriowe, lasy sezonowo zalewane, lasy suche, wtórne zarośla nad rzekami, lasy namorzynowe, zarośla sosen, palm, obszary uprawne i podmiejskie. Górna granica występowania to 850 m n.p.m.[7] Amazonki żółtogłowe żywią się owocami, orzechami, nasionami, jagodami i kwiatami roślin takich jak Pithecellobium, akacja (Acacia), Macuna, Zuelania, Bumelia, psianka (Solanum), tabebuja (Tabebuia), koralodrzew (Erythrina), figowiec (Ficus), Cochlospermum, Curatella, migdałecznik (Terminalia) oraz Euterpe i inne palmy. Żywią się również roślinami uprawnymi – kukurydzą, zielonymi bananami, mango, cytrynami, awokado, lucerną i orzechami włoskimi. Możliwe, że jedzą też korę cynamonowców kamforowych (Cinnamomum camphora)[7].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Amazonka żółtogłowa jest monogamiczna. Obydwa ptaki z pary zajmują się obroną gniazda i opieką nad młodymi. W Wenezueli okres lęgowy trwa od lutego do maja, w Kolumbii od grudnia do stycznia, w Surinamie lęgi odbywają się w styczniu. Gniazda umieszczone są w dziuplach drzew, w tym palm, od 4 do 15 m nad ziemią. W zniesieniu od 2 do 3 jaj, inkubacja trwa 25–26 dni; wysiaduje jedynie samica. Samce uczestniczą w karmieniu młodych, karmi również samicę w gnieździe, która opuszcza je rano i po południu, by żerować. Młode opuszczają gniazdo po 59–86 dniach życia; karmione są zwróconym pokarmem[7].

Status[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje amazonkę żółtogłową za gatunek najmniejszej troski (LC – least concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność populacji na wolności nie została oszacowana liczbowo; w 1997 roku ptak ten opisywany był jako pospolity przynajmniej w części swojego zasięgu. Trend liczebności populacji uznaje się za spadkowy[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Amazona ochrocephala, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c Collar, N., Boesman, P. & Kirwan, G.M.: Yellow-crowned Amazon (Amazona ochrocephala). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2016. [zarchiwizowane z tego adresu (29 czerwca 2016)].
  3. a b Amazona ochrocephala. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  4. a b Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Androglossini Sundevall, 1872. Wersja: 2020-01-11. W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-09-21].
  5. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Parrots, cockatoos (ang.). IOC World Bird List (v10.2). [dostęp 2020-09-21].
  6. Yellow-crowned Amazon (Amazona ochrocephala) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-23)].
  7. a b c d e Natural and Cultural Heritage Division: Species profile: Yellow-crowned Amazon, Amazona ochrocephala. Department of Primary Industries, Parks, Water and Environment, luty 2016. [dostęp 29 czerwca 2016].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]