Batalistyka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Paolo Uccelo, Bitwa pod San Romano (1450-60)
Albrecht Altdorfer, Bitwa Aleksandra Wielkiego (1529)

Batalistyka – przedstawienie scen bitewnych, pochodów wojennych, oblężeń i życia obozowego, głównie w malarstwie i grafice, ale także literaturze i filmie.

Artysta specjalizujący się w tej tematyce zwany jest batalistą.

Historia[edytuj]

W malarstwie na wazach greckich występuje od pocz. VIII w. p.n.e. W okresie hellenistycznym oprócz wydarzeń historycznych przedstawiano walki mitologiczne np. gigantomachię i centauromachię. W literaturze tematyka wojenna była od samego początku centralnym motywem, zwłaszcza w eposie. Pierwsze miejsce zajmuje Iliada Homera, która wpłynęła na niezliczoną liczbę późniejszych dzieł, w tym na Eneidę Wergiliusza, Jerozolimę wyzwoloną Torquata Tassa, Raj utracony Johna Miltona i Upadek Niniwy Edwina Atherstone'a. Tematyka wojenna występuje też w Wojnie chocimskiej Wacława Potockiego.

W średniowieczu sceny batalistyczne często miały sens alegoryczny (ilustracja walki cnót i grzechów). Rozwój batalistyki renesansowej zapoczątkował Paolo Uccello. Okresem jej rozkwitu była epoka napoleońska (Horace Vernet, Wasilij Wierieszczagin, Piotr Michałowski). Batalistyka weszła do dziewiętnastowiecznej powieści, czego przykładem są dzieła Wiktora Hugo, Lwa Tołstoja, Bolesława Prusa i Henryka Sienkiewicza.

Szerokim polem dla rozwoju batalistyki stało się kino. Sceny walk pojawiały się od początku istnienia tej gałęzi sztuki, na przykład w Narodzinach narodu Davida Warka Griffitha. Słynne są sceny bitew w Henryku V Laurence’a Oliviera lub Ben Hurze Williama Wylera. Do najważniejszych filmów batalistycznych należą Aleksander Olivera Stone’a, Troja Wolfganga Petersena i 300 Zacka Snydera. W Polsce sceny batalistyczne kręcili przede wszystkim Aleksander Ford i Jerzy Hoffman.

Batalistyka w Polsce[edytuj]

W Polsce sceny wojenne stały się popularne od XVI w. Rozkwit malarstwa batalistycznego nastąpił w XIX w. (Jan Matejko, Juliusz Kossak, Wojciech Kossak, Józef Brandt). Szczególne miejsce w malarstwie wojennym zajmowały panoramy, na przykład Panorama Racławicka. W polskim kinie sceny batalistyczne kręcili przede wszystkim Aleksander Ford i Jerzy Hoffman. Symboliczny charakter miała szarża kawalerii na czołgi w Lotnej Andrzeja Wajdy.

Galeria[edytuj]

Bibliografia[edytuj]

  • Słownik terminologiczny sztuk pięknych, red. S. Kozakiewicz, Warszawa 2007, ISBN 978-83-01-12365-9
  • Zrozumieć malarstwo. Najważniejsze tematy w sztuce, red. Alexander Sturgis, Poznań: Rebis, 2006. ISBN 83-7301-768-2