Bejsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 50°14′21″N 20°35′56″E
- błąd 39 m
WD 50°15'0.0"N, 20°37'0.1"E
- błąd 14 m
Odległość 1845 m
Bejsce
wieś
Ilustracja
Kościół św. Mikołaja
Państwo  Polska
Województwo  świętokrzyskie
Powiat kazimierski
Gmina Bejsce
Strefa numeracyjna 41
Kod pocztowy 28-512[1]
Tablice rejestracyjne TKA
SIMC 0226690
Położenie na mapie gminy Bejsce
Mapa konturowa gminy Bejsce, w centrum znajduje się punkt z opisem „Bejsce”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Bejsce”
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa konturowa województwa świętokrzyskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Bejsce”
Położenie na mapie powiatu kazimierskiego
Mapa konturowa powiatu kazimierskiego, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Bejsce”
Ziemia50°14′21″N 20°35′56″E/50,239167 20,598889
Pałac w Bejscach
Pałac. Elewacja południowa
Kaplica Firlejów w kościele

Bejscewieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie kazimierskim, siedziba gminy Bejsce[2].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Bejsce[3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0226709 Brodek część wsi
0226715 Łabędź część wsi
0226721 Łubinówka część wsi
0226738 Pagórek część wsi
0226744 Pasternik część wsi
0226750 Prewenda część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość o 1000-letniej tradycji, w X w. istniał tu prawdopodobnie gródek rycerski z kaplicą, potem kościołem. W dokumencie biskupa krakowskiego Lamberta z r. 1063 jest informacja o dziesięcinie dla kościoła bejskiego. Kolejny, większy kościół był konsekrowany przez biskupa krakowskiego Pełkę w r. 1190.

Wiek XIV[edytuj | edytuj kod]

W dokumentach z roku 1330 Bejsce występują jako Bescze, u Długosza natomiast Beszczye. Należą Bejsce w roku 1330 do dóbr Dzierzka kanonika krakowskiego i brata jego Hostasiusza (protoplaści rodu Firlejów). Wsiom tym nadaje Władysław Łokietek prawo niemieckie. (K. Mał., II, 275)[5].
W roku 1340 Ostasz z rodu Firlejów ufundował obecny kościół pw. św. Mikołaja, który w kolejnych wiekach został rozbudowany (najstarsza część to dzisiejsze prezbiterium z zakrystią) i poszerzony – najpierw o późnorenesansową kaplicę pw. NMP (Firlejowską), konsekrowaną w r. 1600 oraz – pochodzącą z połowy XVII w., barokową kaplicę św. Anny. W prezbiterium odkryto duże fragmenty polichromii gotyckiej z około 1400 r., obecnie po konserwacji, przedstawiające sceny biblijne, ilustrujące mękę Chrystusa oraz alegoryczne malowidła obrazujące grzechy główne. Kaplica pw. NMP jest kaplicą grobową wojewody krakowskiego Mikołaja Firleja i jego żony Elżbiety z Ligęzów i jest bardzo podobna do starszej, Kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu. Historycy sztuki zaliczają ją do najpiękniejszych kaplic renesansowych w Polsce.

Wiek XVII[edytuj | edytuj kod]

Dziedzice wsi Firlejowie zamienili w połowie w. XVI kościół tutejszy na zbór kalwiński, który w 1615 roku zwrócony został katolikom. Łukaszewicz mylnie nazywa wieś tę Besice (Dzieje kościoła helw. w Ma­łop., 315)[6]

Właścicielami Bejsc było pięć rodów: Firlejowie (do 1678), Potoccy (do ok. 1767), ks. Hieronim Sanguszko (do ok. 1796), Badeni (do 1878), wreszcie Byszewscy.

Naukowcy wskazują dwa źródła pochodzenia nazwy:

  • od Benedykta (zdrobniale „Biech” lub „Beszek”, a jego dobra „Biech-skie” lub „Biesz-skie” – po przekształceniach – Beszcze, Bescze – w końcu Bejsce)
  • od „bzu” – odmiana „Bez” – „Beźce” – „Bejsce”. Przyjęcie nazwy od „bzu” rekomendował prof. Kazimierz Rymut, analizując nazwę miejscowości, występującą w różnych dokumentach i zapisach.

Wiek XX[edytuj | edytuj kod]

W 1929 r. wieś i gminę zamieszkiwało 872 osoby. Był tu jeden cieśla, kołodziej, stolarz, trzech kowali, siedem sklepów spożywczych, jeden nabiałowy. Istniały dwa młyny[7].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Pałac wraz z parkiem jest wpisany do rejestru zabytków nieruchomych (nr rej.: A.174/1-3 z 3.06.1932, z 20.02.1947, z 9.12.1957 i z 11.02.1967)[8]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 17 [dostęp 2020-12-22] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  2. Przeglądanie TERYT (Krajowego Rejestru Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2013-09-26].
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. GUS. Rejestr TERYT
  5. Bejsce, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 1: Abablewo – Januszowo, Warszawa 1900, s. 98.
  6. Bejsce, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska, Warszawa 1902, s. 731.
  7. The 1929 Polish Business Directory Project, data.jewishgen.org [dostęp 2017-03-28].
  8. a b Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo świętokrzyskie. 2020-09-30. s. 13. [dostęp 2015-10-21].


Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]