Powiat kazimierski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Powiat kazimierski
powiat
ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  świętokrzyskie
TERYT 3.26.34.03.00.0
Siedziba Kazimierza Wielka
Starosta Jan Nowak
Powierzchnia 422,18 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności

34 322[1]
• gęstość 81,3 os./km²
Urbanizacja 19,77%
Tablice rejestracyjne TKA
Adres urzędu:
ul. Kościuszki 12
28-500 Kazimierza Wielka
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba gmin miejsko-wiejskich 3
Liczba gmin wiejskich 2
Położenie na mapie województwa
Położenie na mapie województwa
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Powiat kazimierski
Powiat kazimierski
50°16′25″N 20°29′04″E/50,273611 20,484444
Strona internetowa
Portal Portal Polska

Powiat kazimierski – powiat w Polsce (województwo świętokrzyskie), reaktywowany w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Kazimierza Wielka.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

W skład powiatu wchodzą:

Gmina Ludność Powierzchnia
POL Kazimierza Wielka COA.svg Kazimierza Wielka
(w tym miasto)
16 395
(5575)
139,86 km²
(5,33 km²)
POL Skalbmierz COA.svg Skalbmierz
(w tym miasto)
6772
(1310)
85,94 km²
(7,13 km²)
POL gmina Bejsce COA.svg Bejsce 4195 57,48 km²
POL gmina Czarnocin COA.svg Czarnocin 4008 70,32 km²
POL gmina Opatowiec COA.svg Opatowiec
(w tym miasto)
3458 68,58 km²
Razem 34 828 422,18 km²

Powiat kazimierski graniczy z dwoma powiatami województwa świętokrzyskiego: pińczowskim i buskim oraz z czterema powiatami województwa małopolskiego: dąbrowskim, tarnowskim, proszowickim i miechowskim.

Liczba ludności i powierzchnia gmin wg stanu na 31 grudnia 2010 r.[2]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Powiat kazimierski został powołany dnia 1 stycznia 1956 roku w województwie kieleckim, czyli 15 miesięcy po wprowadzeniu gromad w miejsce dotychczasowych gmin (29 września 1954) jako podstawowych jednostek administracyjnych PRL. Na powiat kazimierski złożyły się 2 miasta, 1 osiedle i 29 gromad, które wyłączono z powiatu pińczowskiego w tymże województwie[3]:

1 lipca 1956 roku do powiatu kazimierskiego przyłączono gromadę Chwalibogowice, którą wyłączono z powiatu buskiego[4].

Na uwagę zasługuje fakt, iż w momencie utworzenia powiatu kazimierskiego jego stolica była osiedlem[5]; prawa miejskie Kazimierza Wielka otrzymała dopiero 1 stycznia 1959 roku[6]; tego dnia z wyłączono też z powiatu kazimierskiego gromadę Pełczyska i włączono ją z powrotem do powiatu pińczowskiego[7].

1 stycznia 1973 roku zniesiono gromady i osiedla, a w ich miejsce reaktywowano gminy[8]. Powiat kazimierski podzielono na 3 miasta i 8 gmin[9]:

Po reformie administracyjnej obowiązującej od 1 czerwca 1975 roku całe terytorium zniesionego powiatu kazimierskiego weszło w skład nowego (mniejszego) województwa kieleckiego[10].

1 lipca 1976 roku zniesiono gminę Wielgus a jej obszar przyłączono do gminy Kazimierza Wielka[11]. Tego samego dnia do gminy Działoszyce przyłączono główną część znoszonej gminy Stępocice[11]. 1 stycznia 1984 roku z gminy Działoszyce wyłączono sołectwo Węchadłów i włączono je do gminy Michałów[12]. 1 stycznia 1992 roku jednoimienne miasta i gminy wiejskie Działoszyce, Kazimierza Wielka i Skalbmierz połączono we wspólne gminy miejsko-wiejskie[13]. 1 stycznia 1994 roku z gminy Bejsce wyłączono wieś Jankowice i włączono ją do gminy Koszyce[14].

Wraz z reformą administracyjną z 1999 roku w nowym województwie świętokrzyskim przywrócono powiat kazimierski[15]. W porównaniu z obszarem z 1975 roku został on zmniejszony o gminę Działoszyce (która znalazła się w powiecie pińczowskim w tymże województwie) i gminę Koszyce (która zmieniła przynależność wojewódzką przez przyłączenie do powiatu proszowickiego w województwie małopolskim). Gmina Wielgus nie została reaktywowana.

W porównaniu z obszarem z 1956 roku miasto Działoszyce oraz obszar dawnych gromad Dzierążnia, Dziekanowice, Jakubowice i Pełczyska leżą obecnie na terenie powiatu pińczowskiego a obszar dawnych gromad Koszyce, Książnice i Przemyków są obecnie w powiecie proszowickim w województwie małopolskim – pozostałe są ponownie w powiecie kazimierskim.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Liczba ludności (dane z 31 grudnia 2010[16]):

  Ogółem Kobiety Mężczyźni
  osób % osób % osób %
Ogółem 34 828 100 17 669 50,73 17 159 49,27
Miasto 6885 19,77 3595 10,32 3290 9,45
Wieś 27 943 80,23 14 074 40,41 13 869 39,82
  • Piramida wieku mieszkańców powiatu kazimierskiego w 2014 roku[1].


Piramida wieku powiat kazimierski.png

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

W 1283 roku opat tyniecki Tomasz założył w Opatowcu klasztor dominikanów. W Kazimierzy Małej w XV w. Długosz wymieniał istnienie kościoła pw. Wniebowzięcia NMP. Kościół drewniany został zbudowany w 1698 roku. W XV w. powstała parafia małoszowska, z drewnianym kościołem. W 1500 roku w Opatowcu, przy kościele parafialnym, biskup krakowski Fryderyk założył bractwo literackie, skupiające mężczyzn umiejących czytać. W połowie XVI w. w Rogowie jej właściciele – Szafrańcowie oddali go pod zastaw Włochowi Prosperowi Provanie. Był on gorliwym wyznawcą kalwinizmu, a później poglądów Fausta Socyna. Wspólnie z Szafrańcami Provana przekształcił miejscowy kościół parafialny w zbór braci polskich. W 1562 roku w Rogowie odbył się zjazd przywódców ruchu unitariańskiego. W 1836 roku został wystawiony kolejny kościół drewniany w Kazimierzy Małej, który został później przeniesiony do miejscowości Topola, a na jego miejscu stanął wzniesiony w latach 1958–1973 obecny, murowany kościół. W Jakuszowicach mieści się Sala Królestwa zboru Świadków Jehowy[17].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]