Biała Niżna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Biała Niżna
Nowy kościół
Nowy kościół
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat nowosądecki
Gmina Grybów
Wysokość 350 m n.p.m.
Liczba ludności (2016) 2757[1]
Strefa numeracyjna 18
Kod pocztowy 33-330[2]
Tablice rejestracyjne KNS
SIMC 0426710
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Biała Niżna
Biała Niżna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Biała Niżna
Biała Niżna
Ziemia49°38′17″N 20°58′15″E/49,638056 20,970833

Biała Niżnawieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Grybów. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Położenie[edytuj]

Biała Niżna znajduje się w dolinie rzeki Biała. Zabudowania i pola miejscowości zajmują płaskie i dość rozległe dno doliny Białej oraz okoliczne wzgórza, między innymi Matelankę. Znajduje się w dwóch regionach geograficznych: na Pogórzu Rożnowskim (po lewej stronie Białej) i Pogórzu Ciężkowickim (po prawej stronie Białej). Graniczy z miejscowościami: Grybów, Siołkowa, Stróże, Gródek oraz Chodorowa[3].

Części wsi[edytuj]

Integralne części wsi Biała Niżna[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0426727 Bajorki część wsi
0426800 Brzezie przysiółek
0426740 Grabna część wsi
0426816 Granice osada
0426756 Kogutówka część wsi
0426762 Pod Dębami część wsi
0426779 Równie część wsi
0426791 Słopna przysiółek
0426785 Zawodzie część wsi

Zarys historii[edytuj]

Ślady bytowania człowieka sięgają czasów przedhistorycznych[potrzebny przypis]. Biała Niżna jest starsza od sąsiedniego Grybowa[6], co stwierdza dokument lokacyjny tego miasta. W 1830 miejscowość stała się własnością Horschów. Następnymi właścicielami wsi, dworu, młynu i tartaku byli Amalia i Cyryl Zieliński. W 1846 roku dochodziło do napadów chłopów na dwory w czasie rabacji galicyjskiej, właściciele posiadłości Białej Niżnej zbiegli na pewien czas na Węgry. Następnymi spadkobiercami majątku została córka dotychczasowych właścicieli Konstancja Zielińska (ur. 1819) która poślubiła hrabiego Eustachego Stadnickiego. W 1863 roku chłopi przeciwni powstaniu styczniowego dokonali marszu na Grybów, gdzie znajdował się punkt werbunkowy powstańców[potrzebny przypis]. W 1873 roku całą ziemską posiadłość w Białej Niżnej wraz z dworem, młynem i tartakiem hrabina Konstancja Stadnicka zapisała testamentem sporządzonym 18 listopada, napisała w nim: … postanawiam aby to miejsce Biała Niżna, tyle dla mnie drogie... było przeznaczone na chwałę Bożą i pożytek wiejskiej ludności ... zapisuję pożytecznemu zgromadzeniu sióstr Dominikanek będących w Wielowsi…[7]. W 1876 roku zmarł hrabia Eustachy Stadnicki, pochowany został w kaplicy grobowej Stadnickich przy kościele parafialnym w Grybowie. Rok po śmierci męża w 1877 roku Konstancja spotkała się założycielką zgromadzenia Kolumbą Białecką aby omówić przekazanie majątku zakonowi. Konstancja Stadnicka zmarła 23 stycznia 1881 roku, pochowana została w Grybowie. Po śmierci Konstancji majątek użytkowała kuzynka hrabina Olimpia Stadnicka do 11 maja 1895. Klasztor Zgromadzenia Sióstr świętego Dominika powstał po przejęciu majątku w Białej Niżnej przez zgromadzenie w 1895 i tym samym roku rozbudowano kaplicę dworską na potrzeby zakonu. W latach 1938-1939 kaplicę rozbudowano która po poświęceniu 17 grudnia 1944 roku pełniła funkcję kościoła dla zakonu i mieszkańców wsi[8]. W okresie okupacji niemieckiej administrator folwarku klasztoru ks Ludwik Jaroński[9] działał w konspiracyjnym podziemiu w komórce Uprawa zaopatrującej oddziały partyzanckie w żywność[10].


Przez miejscowość przebiegają droga krajowa nr 28 oraz droga wojewódzka nr 981[3].

Cmentarz żydowski w Białej Niżnej[edytuj]

W Białej Niżnej w 1942 roku w czasie okupacji niemieckiej naziści zamordowali 360 Żydów, po wojnie w miejscu zbrodni wojennej wybudowano pomnik i utworzono cmentarz żydowski.


Edukacja[edytuj]

W Białej Niżnej działa Zespół Szkolno-Przedszkolny oraz Gimnazjum im. św.Jana Kantego.

Urodzeni w Białej Niżnej[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Gmina Grybów: Dane statystyczne Gminy Grybów. Stan na dzień 31 maja 2017. [dostęp 2017-10-26].
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2014–03–09]. s. według wyboru.
  3. a b Pogórze Rożnowskie. Mapa 1:50 000. Kraków: Compass, 2004. ISBN 83-89165-72-4.
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  6. Sławomir Kubisa "Ziemia Grybowska",przewodnik turystyczny
  7. ss. Dominikanki, www.sp.bialanizna.pl [dostęp 2017-11-22] (pol.).
  8. Kurier Grybowski “Urodziny Hrabiny Stadnickiego w Białej Niżnej”, Nr/61 2014 (str. 13-14) ISSN 1509-670X
  9. ks. Ludwik Jaroński, do roku 1939 kapelan w stopniu pułkownika w jednym z garnizonów w Małopolsce
  10. Józef Bieniek “Nad brzegami Ropy” str76

Linki zewnętrzne[edytuj]