Biblioteka Polska w Paryżu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Biblioteka Polska w Paryżu
Bibliothèque Polonaise de Paris
ilustracja
Państwo  Francja
Miejscowość Paryż
Adres 6, Quai d’Orléans
Dyrektor prof. Casimir Pierre Lubicz-Zaleski
Data założenia 1838
Wielkość zbiorów 220 000 wol.
Położenie na mapie Paryża
Mapa lokalizacyjna Paryża
Biblioteka Polska w ParyżuBibliothèque Polonaise de Paris
Biblioteka Polska w Paryżu
Bibliothèque Polonaise de Paris
Położenie na mapie Île-de-France
Mapa lokalizacyjna Île-de-France
Biblioteka Polska w ParyżuBibliothèque Polonaise de Paris
Biblioteka Polska w Paryżu
Bibliothèque Polonaise de Paris
Położenie na mapie Francji
Mapa lokalizacyjna Francji
Biblioteka Polska w ParyżuBibliothèque Polonaise de Paris
Biblioteka Polska w Paryżu
Bibliothèque Polonaise de Paris
Ziemia48°51′04,486″N 2°21′20,495″E/48,851246 2,355693
Strona internetowa
Biblioteka Polska w Paryżu
Quai d'Orléans (pierwsza kamienica z prawej mieści Bibliotekę Polską)

Biblioteka Polska w Paryżu (fr. Bibliothèque polonaise de Paris) – polska placówka kulturalna, założona w 1838 m.in. przez Adama Jerzego Czartoryskiego, Juliana Ursyna Niemcewicza, Karola Sienkiewicza jako fundacja Wielkiej Emigracji. Miała za zadanie zbierać, ocalałe od grabieży i zniszczeń, książki, archiwa i pamiątki narodowe. Stała się ośrodkiem dokumentacyjnym otwartym do dyspozycji Polaków i cudzoziemców. W 2013 r., UNESCO wpisało Bibliotekę, Towarzystwo Historyczno-Literackie w Paryżu i Muzeum Adama Mickiewicza w Paryżu do Rejestru Pamięci Świata[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Inicjatorem powstania Biblioteki Polskiej w Paryżu był Karol Sienkiewicz, który doprowadził do połączenia już istniejących księgozbiorów wydziału historycznego i statystycznego Towarzystwa Literackiego Polskiego oraz Towarzystwa Pomocy Naukowej. Istotną rolę odegrało również francuskie Société de Civilisation, które pod wrażeniem artykułu Adama Mickiewicza pt. Rabunek bibliotek i muzeów w Polsce zwróciło się z apelem o ofiarowanie Polsce biblioteki ze składek publicznych. 24 listopada 1838 nastąpiło podpisanie aktu fundacji, a 24 marca 1839 dokonano uroczystego otwarcia placówki. Zarząd Biblioteki Polskiej złożono w ręce Rady Bibliotecznej, w której skład wchodziło ośmiu delegatów. Dożywotnim prezesem został ks. Adam Jerzy Czartoryski, a funkcje sekretarza, bibliotekarza i kasjera pełnił Karol Sienkiewicz. W wymiarze formalnym właścicielem instytucji był ks. Czartoryski, co zapewniało prawidłowe jej działanie we francuskim systemie prawnym i dawało względne zabezpieczenie materialne. Początkowo planowano, że biblioteczne zbiory zostaną umieszczone w mającym powstać Domu Polskim, ale z powodu braku funduszy zrezygnowano z budowy nowego gmachu i zakupiono czteropiętrową kamienicę na wyspie św. Ludwika przy Quai d'Orléans w 6. dzielnicy Paryża. Biblioteka zajmowała tam 11 pomieszczeń na drugim piętrze. Pozostałe mieszkania wynajęto, aby spłacić zaciągnięte pożyczki. Placówka dość szybko zaczęła powiększać swój stan posiadania, głównie dzięki zapisom i darom osób prywatnych (zbiory Małachowskiego, Niemcewicza, Kniaziewicza, Mickiewicza). W 1845 Biblioteka Polska posiadała 15 tys. tomów, a w 1848 było tam już ok. 20 tys. książek. W 1914 księgozbiór liczył 100 tys. dzieł. W 1939 zbiory obejmowały 145 tys. książek, 1000 rękopisów, 12 tys. rycin, 2800 atlasów i map oraz 20 tys. kopii dokumentów dotyczących historii Polski z archiwów angielskich i francuskich. Ponadto znajdował się tam zbiór czasopism, fotografii, medali i monet[2].

To najstarsza instytucja polska poza granicami kraju. Od 1853 Biblioteka ma własny budynek na Wyspie św. Ludwika przy Quai d'Orléans. W 1893 r. w związku z upadem ówczesnym Towarzystwa Historyczno-Literackiego, odpowiedzialność za bibliotekę przeszła na ręce Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie. Od 1903 przy Bibliotece funkcjonuje Muzeum Adama Mickiewicza w Paryżu. Po 1926 zreorganizował ją Franciszek Jan Pułaski i był jej długoletnim (1926-1956) dyrektorem.

W 1989 księgozbiór wynosił ok. 220 000 woluminów, posiada ok. 5 000 map polskich i 7 000 rycin od XVI do XX wieku, również zbiór Towarzystwa Historyczno-Literackiego.

Po obradach w 2004 r. doszło do porozumienia między Polską Akademią Umiejętności (PAU) i Towarzystwem Historyczno-Literackim (po francusku: SHLP) że razem będą prowadzić bibliotekę.

W 2013 Biblioteka Polska w Paryżu otrzymała nagrodę Kustosz Pamięci Narodowej[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Źródła po francusku

  • Zaleski, Casimir (a), La création de la Bibliothèque Polonaise, strona Bibliothèque Polonaise, dostęp 11.2.2014.
  • Zaleski, Casimir (b), Première periode, strona Bibliothèque Polonaise, dostęp 11.2.2014.
  • Zaleski, Casimir (c), Deuxième periode : de 1893 à 1946, strona Bibliothèque Polonaise, dostęp 11.2.2014.
  • Zaleski, Casimir (d), Troisième periode : de 1946 à 1989, strona Bibliothèque Polonaise, dostęp 11.2.2014.
  • Zaleski, Casimir (e), Quatrième periode : de 1989 à 2004, strona Bibliothèque Polonaise, dostęp 11.2.2014.