Browar Gambrinus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Browar Gambrinus
Państwo  Polska
Siedziba Będzin
Data założenia 1879
Data zamknięcia 1971
Właściciel Będzińskie zakłady Piwowarsko-Słodownicze
Produkcja piwa 26 tys. hl
Położenie na mapie Będzina
Mapa lokalizacyjna Będzina
Browar Gambrinus (przypuszczalne położenie)
Browar Gambrinus (przypuszczalne położenie)
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Browar Gambrinus (przypuszczalne położenie)
Browar Gambrinus (przypuszczalne położenie)
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Browar Gambrinus (przypuszczalne położenie)
Browar Gambrinus (przypuszczalne położenie)
Położenie na mapie powiatu będzińskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu będzińskiego
Browar Gambrinus (przypuszczalne położenie)
Browar Gambrinus (przypuszczalne położenie)
Ziemia50°19′36,66″N 19°07′35,33″E/50,326850 19,126480

Browar Gambrinus – browar założony w Gzichowie (dzielnicy Będzina), w 1879 r. przez rodzinę Sercerz.

Browar ten założony został nieco wcześniej niż browar "Korona", bo w 1879 r. na prawym brzegu rzeki Czarnej Przemszy, u podnóża Góry Zamkowej. W literaturze jako datę założenia spotyka się również rok 1874, jednak na planie Będzina z roku 1877 brak jest adnotacji o jego istnieniu, mimo zaznaczenia kilku mniej istotnych elementów zabudowy miejskiej. Od początku swego istnienia należał do żydowskiej rodziny Sercarz. Jako właściciel figurował Dawid Sercarz, natomiast jego bracia Izydor i Maurycy zajmowali odpowiednio stanowiska kierownika technicznego i handlowego.

Browar Gambrinus podobnie jak browar Korona od samego początku swego istnienia był zakładem o znacznej produkcji wykraczającej poza lokalne rynki zbytu. Świadczą o tym wielkość produkcji i asortyment produkowanych piw (Lagrowe, Pilzeńskie, Salwator, Kulmbachskie), a jakości dowodzą medale: srebrny – Paryż 1904 r. oraz złoty – Liège 1905. Pierwszym znakiem firmowym były stylizowane litery D i S w kole (analogia z browarem Korona). W 1911 r. powołano towarzystwo akcyjne o kapitale 200 000 rubli (roczny obrót browaru wynosił ok. 200 000 rubli) i od tej pory nazwa zakładu brzmiała: Browar "Gambrinus" T.A. w Będzinie. Zarząd stanowili Dawid, Izydor i Maurycy Sercarz. Browar produkował wówczas ok. 150 tys. wiader piwa, zatrudniał 40 robotników i posiadał składy firmowe w Radomsku, Częstochowie, Zawierciu i Olkuszu.

W latach 30. browar nadal należał do znaczniejszych w kraju (produkcja ok. 25 tys. hl rocznie (składy w Siemianowicach, Żywcu, Bielsku, Częstochowie, Dziedzicach, Katowicach, Kielcach, Krakowie, Królewskiej Hucie, Lipinach, Lublińcu, Łodygowicach, Olkuszu, Rybniku, Skale, Tarnowskich Górach, Zawierciu i Wolbromiu), a swego rodzaju wizytówką zakładu były piwa jasne i ciemne o ekstraktywności 18%. Mimo swej pozycji browar nie posiadał w tym okresie jednolitego znaku firmowego, tym niemniej dbano o wizerunek zakładu wydając materiały reklamowe w postaci: szkła firmowego, podstawek pod kufle (tzw. Wafle), tablic reklamowych.

Okres wojny zakład przeszedł bez znaczniejszych zniszczeń, zmieniono natomiast nazwę na Brauerei Gambrinus A.G. in Bendzin.

Od 1945 do 1971 r. (tj. do jego likwidacji) wchodził w skład tych samych przedsiębiorstw co browary Zamkowy i Sosnowiec. W latach 50. duże partie piwa z Państwowego Browaru Gambrinus w Będzinie były wysyłane do odbudowującej się Warszawy. W 1951 r. pojawił się nowy znak firmowy, którym aż do likwidacji były trzy liście z szyszką chmielową. Od 1951 do 1967 r. browar był siedzibą Będzińskich Zakładów Piwowarsko-Słodowniczych. W całym okresie powojennym browar produkował trzy gatunki piwa – dwa jasne o ekstraktywności 9° i 12° oraz ciemne o ekstraktywności 11°. W latach 60. asortyment ograniczał się do piwa jasnego 12°. Rynek zbytu w okresie powojennym obejmował obszar dzisiejszych powiatów: będzińskiego, olkuskiego, tarnogórskiego i zawierciańskiego.

Browar zaprzestał produkcji w 1971 r., a jego zabudowania zostały wyburzone w 1973 r. Spowodowane to było rozbudową browaru w Tychach (pod który zakład będziński wówczas należał), wyeksploatowaniem urządzeń browarniczych oraz faktem iż przystąpiono również do przebudowy centrum Będzina w celu usprawnienia dojazdu do budowanej Huty "Katowice". Miasto straciło wówczas częściowo swój zabytkowy charakter, gdyż nową drogę poprowadzono przez będziński rynek (wyburzono dwie pierzeje oraz m.in. dzielnicę Zawodzie, w tym i browar Gambrinus), na którego miejscu obecnie znajduje się główne skrzyżowanie tzw. "nerka". Po browarze został jedynie ślad w postaci nazwy ulicy Browarnej.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]