Czarna Przemsza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Czarna Przemsza (Przemsza)
Ilustracja
Czarna Przemsza w Sosnowcu
Kontynent Europa
Państwo  Polska
Rzeka
Długość 63,3 km
Powierzchnia zlewni 1045,5 km²
Źródło
Miejsce ZawiercieBzów
Wysokość ok. 385 m n.p.m.
Współrzędne 50°28′27,9″N 19°30′59,6″E/50,474417 19,516556
Ujście
Recypient rzeka Przemsza
Miejsce na granicy Sosnowca, Mysłowic i Jaworzna
Współrzędne 50°13′45,6″N 19°09′28,0″E/50,229333 19,157778
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
źródło
źródło
ujście
ujście
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
źródło
źródło
ujście
ujście

Czarna Przemsza (Przemsza)[1] – rzeka w województwie śląskim o długości 63,3 km[2], prawy, źródłowy dopływ Przemszy.

Źródła rzeki znajdują się na wysokości 385 m n.p.m.[2] w Bzowie, dzielnicy Zawiercia, na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Zlewnia Czarnej Przemszy wynosi 1045,5 km²[3][2]. Głównymi prawymi dopływami są Brynica i Bolina, zaś lewymi: Mitręga, Trzebyczka i potok Pogoria. Czarna Przemsza płynie przez Próg Woźnicki, Garb Tarnogórski i Wyżynę Śląską. Od miejsca, w którym wpada do niej Brynica w Sosnowcu – stanowi granicę między wywodzącym się z Małopolski Zagłębiem Dąbrowskim a wschodnim terenem Górnego Śląska (wcześniej tę granicę stanowi właśnie Brynica).

Nad Czarną Przemszą leżą miasta: Zawiercie, Poręba, Siewierz, Dąbrowa Górnicza, Będzin, Sosnowiec i Mysłowice. W Przeczycach znajduje się zbiornik retencyjny zaopatrujący w wodę mieszkańców Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego i stanowiący rezerwę dla elektrowni Łagisza w Będzinie. W 2005 r. między Wojkowicami Kościelnymi a Dąbrową Górniczą do użytku został oddany zbiornik Kuźnica Warężyńska, znany bardziej pod nazwą Pogoria IV. Zbiornik ma chronić niżej położone tereny przed powodzią i przechwytywać ewentualną falę wezbraniową na Czarnej Przemszy. Poza wysokimi stanami rzeka całkowicie omija zbiornik płynąc korytem na zachód od jeziora.

Czarna Przemsza zimą w Sosnowcu.

Rzeka jest zanieczyszczona, chociaż dzięki staraniom samorządów Będzina i Sosnowca stan ten sukcesywnie się poprawia. W rejonie zbiegu granic Sosnowca, Mysłowic i Jaworzna (tzw. Trójkąt Trzech Cesarzy) rzeka łączy się z Białą Przemszą tworząc rzekę Przemszę . W przeszłości (do połowy XIX w.) na wysokości obecnej dzielnicy Sosnowca – Niwki znajdował się port, do którego z powodzeniem dopływały barki z dość dużym zanurzeniem. Obecnie, wobec uregulowania rzeki na większej części długości (pierwsze prace nad regulacją jeszcze w okresie międzywojennym, główne przeprowadzono w latach czterdziestych i pięćdziesiątych XX w.) oraz zniknięciem części źródeł wobec eksploatacji przemysłowej, stan wody jest o wiele niższy niż w przeszłości.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Nowsza klasyfikacja nie zna Czarnej Przemszy, tylko uznaje od samych źródeł Czarnej, że istnieje Przemsza, do której wpływa Biała Przemsza; nowa terminologia ma swoje silne uzasadnienie logiczno-teoretyczne, ale stara pozostała w użyciu, gdyż – być może – łączy się z historią rozbiorów i tzw. Trójkątem Trzech Cesarzy.
  2. a b c Czesława Rosik-Dulewska, [http://ipis.pan.pl/images/ipis/prace_studia/vol86_pelny_tekst.pdf Analiza wpływu zanieczyszczeń ze źródeł komunalnych na stan czystości wód powierzchniowych na przykładzie zlewni Przemszy], 2016, ISBN 978-83-60877-03-6, ISSN 0208-4112 ISSN 0208-4112 [dostęp 2018-05-14].
  3. D. Absalon, Wspolna rzeka, www.wspolnarzeka.miasto.org.pl [dostęp 2018-05-14] [zarchiwizowane z adresu 2018-05-14] (pol.).