Brzezinka (powiat oświęcimski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Brzezinka
Herb
Herb Brzezinki
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat oświęcimski
Gmina Oświęcim
Liczba ludności (2006) 2100
Kod pocztowy 32-600[1]
SIMC 0063680
Położenie na mapie gminy wiejskiej Oświęcim
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Oświęcim
Brzezinka
Brzezinka
Położenie na mapie powiatu oświęcimskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu oświęcimskiego
Brzezinka
Brzezinka
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Brzezinka
Brzezinka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Brzezinka
Brzezinka
Ziemia50°02′41″N 19°10′53″E/50,044722 19,181389

Brzezinka (niem. Birkenau albo Birkenau bei Neuberun, Oberschlesien) – wieś położona w województwie małopolskim, w powiecie oświęcimskim, w gminie Oświęcim.

Wieś królewska starostwa oświęcimskiego w powiecie śląskim województwa krakowskiego w końcu XVI wieku[2].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa wsi pochodzi od staropolskiego określenia zagajników brzozowych, czyli brzezinek. Nazwę miejscowości w zlatynizowanej staropolskiej formie Brzezynka wymienia w latach (1470-1480) Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis[3].

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Brzezinka[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0063696 Chropań część wsi
0063704 Czernichów część wsi
0063710 Skotnica część wsi

Informacje ogólne[edytuj | edytuj kod]

Brzezinka położona jest w rozległych widłach Wisły i Soły, w samym centrum Doliny Wisły, 240 m n.p.m. Teren jest tu płaski, podmokły, na dużej przestrzeni pokryty łąkami, nieużytkami i lasami łęgowymi (w zachodniej części wsi). W chwili zakładania stacji kolejowej (1856) stacja ta znajdowała się na terenie Brzezinki, dopiero później, wraz z przyległym terenem, została włączona do Oświęcimia. Jest to wieś duża, wielodrożnicowa. Składa się z domów przeważnie o charakterze willowym. Znajdują się tu dwie większe fabryki: Fabryka Maszyn i Urządzeń "Omag" przy ul. Górniczej 8 (która w latach trzydziestych, pod nazwą Spółka Akcyjna Zjednoczenia Fabryk Maszyn i Samochodów "Oświęcim", produkowała samochód "Oświęcim-Praga" biorący udział w Rajdzie Monte Carlo) i Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Wdrożeniowe "Polinova" (popularnie zwane "Papownią") przy ul. Czarnej 6.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy w historii wystąpiła w 1385 i związana była z łąką, którą niejaki Czak z Presinki darował klasztorowi dominikanów w Oświęcimiu. W ciągu XV wieku wieś była własnością śląskiego rodu Bojszowskich, których przedstawiciele mieszkający w Brzezince, przybrali nazwisko Brzezińskich. Od 1440 do 1483 właścicielem Brzezinki był Jan Brzeziński, który pod koniec życia został kasztelanem oświęcimskim. Współwłaścicielem części wsi około 1456 był Niczek z Brzezinki. W dokumencie sprzedaży księstwa oświęcimskiego Koronie Polskiej przez Jana IV oświęcimskiego wystawionym 21 lutego 1457 miejscowość wymieniona została jako Brzesinka[6]. W 1494 król Jan Olbracht zakupił wieś wraz z folwarkiem od Zygmunta z Brzezinek, syna Jana i odtąd wchodziła ona w skład dóbr królewskich. Pod koniec XVIII wieku dobra w Brzezince posiadał baron Karol Wacław Larisch, później były własnością Potockich z Zatora, a od drugiej połowy XIX wieku – Zwillingów.

W czasie II wojny światowej na terenie Brzezinki mieścił się największy oddział hitlerowskiego obozu zagłady KL Auschwitz-Birkenau, a wieś została całkowicie wysiedlona. W 1983 erygowano miejscową parafię Matki Bożej Królowej Polski.

Sport i wypoczynek[edytuj | edytuj kod]

We wsi działa założony w 1947 Ludowy Klub Sportowy Iskra Brzezinka, z którego wywodzi się Maciej Iwański, były piłkarz Legii Warszawa, późniejszy zawodnik Manisasporu i reprezentacji Polski. Klub występuje[kiedy?] w piłkarskiej wadowickiej VI lidze.

Urodzeni w Brzezince[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, s. 94.
  3. Joannis Długosz Senioris Canonici Cracoviensis, "Liber Beneficiorum", Aleksander Przezdziecki, Tom II, Kraków 1864, str.223.
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. GUS. Rejestr TERYT
  6. Krzysztof Prokop: Księstwa oświęcimskie i zatorskie wobec Korony Polskiej w latach 1438-1513. Dzieje polityczne. Kraków: PAU, 2002, s. 151. ISBN 83-88857-31-2.


Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]